كافور بورنئو

به فارسى «كافور بورنئو» گفته مىشود. به فرانسوى Boeol و Camphol و Camphure de Boeo و به انگليسىBoeol و Boeo camphor گفته مىشود. جسمى است به شكل دانههاى متبلور كه از درختى گرفته مىشود. درخت از خانوادۀ Dipterocarpaceae و نام علمى آن Dryobalanops aromatica Gaertn.

و مترادف آن Dryobalanops camphora colebr. مىباشد.

مشخصات

u200a١u200a. درخت كافور بورنئو درختى است بزرگ، به بلندى u200a۶٠u200a-u200a۵٠u200a متر، برگهاى آن به رنگ سبز تيره تخممرغى، نوكتيز با بوى معطّر كافور. ميوۀ آن به شكل بلوط كه در چين به عنوان چاشنى براى خوشطعم كردن غذا مصرف مىشود و مىخورند.

معمولا درخت را در بهار موقعى كه باردار است، مىاندازند و تمام تنۀ درخت را به قطعاتى تقسيم مىكنند تا دانهها و قطعات متبلور كافور بورنئو را از داخل آن بيرون آورند. ابعاد اين دانههاى متبلور بندرت از u200a۵u200a/u200a٢u200a سانتىمتر تجاوز مىكند. اين دانهها در لاى شكاف يا در داخل سلولهاى بدنۀ درخت به وجود مىآيد. در برخى موارد نيز در داخل تورّم بعضى شاخههاى درخت تشكيل مىشود. از يك درخت بزرگ كافور بورنئو در حدود u200a۴u200a/u200a١u200a كيلوگرم كافور بورنئو گرفته مىشود.

u200a٢u200a. كافور بورنئو يا بورنئول كه به شكل دانههاى متبلور قرمز مايل به سفيد يا صورتى مايل به سفيد در بازار عرضه مىشود، از نظر شيميايى يك ترپن الكل ^u200a١u200aاست كه فرمول خام آن Cu200a١٠u200a Hu200a١٧u200a OHمىباشد. در u200a٢٠٨u200a درجۀ سانتىگراد ذوب مىشود و در u200a٢١٢u200a درجۀ سانتىگراد به جوش مىآيد. در آب حل نمىشود. بوى آن شبيه كافور معمولى و رنگ و طعم آن گرم و سوزاننده است.

درخت كافور بورنئو در سوماترا و بورنئو مىرويد.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى در رزين روغنى درخت كافور بورنئو يا در كافور بورنئو مواد بورنئول ^u200a٢u200aو كامفن و ترپينئول و سسكىترپن وجود دارد [روا].

خواص-كاربرد

در چين گرد كافور بورنئو را اغلب سمّى مىدانند و تقريبا مصارف داخلى آن معمول نيست مگر به مقدار خيلى كم و بيشتر در استعمال خارجى، در موارد تيرهگى قرنيۀ چشم مصرف مىشود [روا]. از گرد آن در استعمال خارجى براى كاهش ورم و التهابهاى پوستى به كار مىبرند [استوارت]. از گرد آن براى معالجۀ آبلهمرغان در استعمال خارجى مصرف مىشود [چىيو]. در استعمال خارجى در موارد ناراحتىهاى غشاى مخاط بينى، چشم و گلو و بواسير مصرف مىشود [هو].

مطالعات اخير چينىها بر روى كافور نشاندهندۀ اين است كه كافور بورنئو بدون دود و خوب مىسوزد و بوى مطبوعى دارد. اگر جويده شود بتدريج در دهان ذوب مىشود. كمى تلخ و گزنده و كمى خنككننده است و داروى مفيدى براى تنظيم كارهاى طبيعى فيزيولوژيكى است. مقدار كمى از آن در مصارف داخلى براى موارد ضعف ديد چشم و التهاب گلو تجويز مىشود. معروف است كه داروى خوبى در استعمال خارجى براى بيمارى كاتاراكت ^u200a٣u200aچشم است و براى كاهش ورم نيز مفيد است [چونگ يائوچى]. در اندونزى از گرد مغز ميوههاى درخت به عنوان قرمزكنندۀ پوست ^u200a۴u200aمصرف مىشود و براى معالجۀ كوليك و درد شكم كاربرد دارد.

در گذشته اشخاصى كه تصميم به خودكشى داشتند مقدار زيادى از آن را مىخوردند. ولى به علت گرانى قيمت آن خوشبختانه خيلى كم در اين مورد مصرف مىشود. در مصارف داخلى به مقدار خيلى كم (كمتر از u200a۵u200a/u200a٠u200a گرم) به عنوان محرّك، معرّق، مسكّن و ضد اسپاسم و براى تسكين درد مفاصل ^u200a١u200aو كشتن كرم معده و در موارد عادت ماهيانه دردناك تجويز مىشود. در مصارف خارجى، گرد آن را براى التيام شانكر، Buboes (تورم Lymphnode كه اغلب چركين مىشود و معمولا بعد از بروز شانكر و سوزاك ظاهر مىشود) و تاولهاى بزرگ و زخمهاى اكزمايى روى موضع مىپاشند. علاوه بر گرد كافور بورنئو روغن كافور بورنئو نيز در بازار هست كه شبيه روغن كافور معمولى است ولى از نظر خواص در سطح بالاترى قرار دارد. اين روغن را در موقعى كه درخت كافور بورنئو را مىاندازند و دانههاى متبلور كافور را برمىدارند از چوبهاى شكستۀ تنۀ درخت روغنى نيز جارى مىشود كه همين روغن ^u200a٢u200aكافور بورنئو است كه از آن به عنوان مرهم براى التيام زخم استفاده مىشود. از اين روغن براى تسكين درد روماتيسم نيز استفاده مىشود [ريدلى]. معمولا براى حفظ و نگهدارى جسد براى مدتى تا قبل از دفن كردن از كافور بورنئو استفاده مىشود [بركيل].

گياه ديگرى به نام علمى Blumea balsamifera DC. از خانوادۀ Compositae در مناطق هندوستان تا جنوب شرقى چين انتشار دارد. از اين درخت نيز در هند و چين بورنئول گرفته مىشود. در اسانس آن دو مادۀ لووروتاتورى ^u200a٣u200aبورنئول و لووروتاتورى كامفور ^u200a۴u200aوجود دارد. و به علاوه در برگهاى اين گياه يك اسانس متبلور كه داراى يك نوع كامفور به نام نگاى كامفور ^u200a۵u200aو يك گلوكوزيد است وجود دارد.

خوردن عصارۀ اين برگها فشار خون را كاهش مىدهد و براى معالجۀ هيجان، بىخوابى و فشار خون بالا تجويز مىشود.