افسنطين بحرى

در كتب طب سنتى با نامهاى «افسنطين» و «افسنطين بحرى» و «شيح» آمده است. به فرانسوى Armoise maritimeو Absinthe maritime و به انگليسى Sea wormwood گفته مىشود. گياهى است از خانوادۀ Compositae تيرۀ فرعى Radiae نام علمى آن: Artemisia maritima L. و مترادفهاى آن A. brevifolia Wall. و A. fragrans Willd. و A. spicigera C. Koch. مىباشد.

مشخصات

گياهى است چندساله علفى، به بلندى u200a۴٠u200a-u200a٣٠u200a سانتىمتر. برگها شبيه افسنطينها و همانطور پوشيده از تار سفيدرنگ ولى با بوى مطبوع. قاعدۀ ساقههاى اين افسنطين چوبى است و قسمت بالاى ساقه علفى است كه با برگها روى زمين گسترده مىشود.

گلها زردرنگ ولى خيلى كوچكتر از افسنطين كبير است. وجه تمايز اين افسنطين با افسنطين كبير اولا كوچكى گياه است، ثانيا برگهايش خيلى كوچكتر از افسنطين كبير است و به علاوه بوى افسنطين بحرى شبيه بوى معطر ليمو مىباشد و ضمنا محل رويش آن نيز وجه تمايز خوبى است، زيرا افسنطين بحرى غالبا در سواحل درياها، و در خاكهاى ماسهاى و شورهزارها مىرويد.

افسنطين بحرى در ايران در بلوچستان، در شورهزارهاى اطراف درياچه اروميه و اطراف ميانه و سلماس مىرويد. در هندوستان در كشمير و در غرب تبت انتشار دارد.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى و مواد عامله در افسنطين بحرى اسانس روغنى فرّار و مادۀ سانتونين و يك مادۀ تلخ آرتميزين وجود دارد. طبق تجزيهاى كه از افسنطين بحرى كشمير به عمل آمده مقدار سانتونين آن از u200a٢u200a-u200a١u200a درصد تغيير مىكند. در افسنطين بحرى هند علاوه بر موارد فوق دو مادۀ ديگر به نام بتاسانتونين ^u200a١u200aبا خاصيت ضد كرم خيلى ضعيف و پزودوسانتونين ^u200a٢u200aكه فاقد خاصيت ضد كرم است، وجود دارد.

سانتونين يك تركيب متبلور به فرمول خام Cu200a١۵u200a Hu200a١٨u200a Ou200a٣u200a مىباشد كه مادۀ عامل ضد كرم معده و روده است و آرتميزين از نظر تركيبات شيميايى شبيه سانتونين است.

در گزارش ديگرى آمده است اسانس روغنى كه از گياه A. brevifolia به دست آمده شامل كربوكسيليك اسيد ^u200a٣u200aكامفن ^u200a۴u200a، سينئول، تويون، كامفور ^u200a۵u200aهمراه با پى سيمن ^u200a۶u200aو احتمالا آلفا-توياكتونيك اسيد ^u200a٧u200aو بتا-توياكتونيك اسيد ^u200a٨u200aاست. و اسانس روغنى فرّارگونه A. Fragrans در حدود u200a٨u200a/u200a٠u200a-u200a۵u200a/u200a٠u200a درصد است كه u200a۴u200a/u200a٠u200a درصد آن انواع آلكالوئيدها مىباشد. و اسانس روغنى فرّارگونه A. spicigera كه از آذربايجان برداشت شده و مورد تجزيه قرار گرفته است در حدود u200a١u200a-u200a٩u200a/u200a٠u200a درصد بوده كه u200a٢۶u200a/u200a٠u200a درصد آن انواع آلكالوئيدها بوده است.

خواص-كاربرد

در هندوستان از گلها و سرشاخههاى گلدار آن به عنوان ضد كرم استفاده مىشود و از جوشاندۀ يا دمكردۀ برگهاى آن براى رفع تبهاى نوبهاى و تبهاى راجعه مىخورند.

از نظر طبيعت مانند ساير درمنهها گرم و خشك است. و گلهاى آن ضد كرم است ولى بقدرت شيح نيست ولى در مورد آسكاريد و كرمك اثر قوىترى دارد.

جوشانده u200a٨u200a گرم سرشاخۀ گلدار خشك و برگ گياه در u200a١٠٠u200a گرم آب مقوى معده و ضد كرم است. و براى رفع كرمك و كرم مىتوان از گرد يا دمكردۀ u200a٨u200a-u200a۴u200a گرم گلهاى خشك گياه در u200a٣٠٠u200a-u200a٢٠٠u200a گرم آب جوش به صورت تنقيه استفاده كرد.

مصرف اين گياه بايد با نظر كارشناس گياهدرمانى و پزشك باشد.