نارگيل

در كتب طب سنتى با نامهاى «نارجيل» ، «جوز هندى» ، «گوز هندى» و «رانج» نام برده شده است. به فرانسوى Noix de coco و Coco و به انگليسى Coco-Nut مىنامند. ميوۀ درختى است كه درخت آن را به فرانسوى Cocotier و به انگليسى Coco-nut palm و Coco nut tree گويند. گياهى است از خانوادۀ Palmaceae ، نام علمى آن Cocos nucifera L. مىباشد.

مشخصات

درختى است بزرگ به بلندى u200a٢۵u200a-u200a٢٠u200a متر، قطر تنۀ آن تا يك متر مىرسد، تنۀ آن راست، قائم كه روى آن آثار برگهاى ريختهشده ديده مىشود. در انتهاى تنۀ درخت معمولا تعدادى در حدود u200a١۵u200a-u200a١٢u200a برگ درخت ديده مىشود. برگ آن بزرگ به طول u200a۵u200a-u200a۴u200a متر و مركب از تعداد زيادى برگچه باريك دراز است، طول هر برگچه تا يك متر مىرسد. رنگ آنها سبز روشن است و جوانۀ انتهايى درخت مانند ساير پالمها منبع مواد غذايى است كه به مصرف خوراك بوميان مىرسد و آن را به فرانسوى ) Chou palmist( مىنامند.

درخت نارگيل در حدود سال پنجم شروع به گل دادن مىنمايد. گلها نر و ماده و در يك مجموعۀ گل قرار دارند. ميوۀ نارگيل معمولا از سال ششم ظاهر مىشود. ميوهها به صورت خوشه، شامل چندين نارگيل با اندازههاى مختلف در هر درخت وجود دارد. ميوۀ نارگيل كروىشكل به ابعاد سر انسان بعضى كوچكتر و بعضى بزرگتر و از چند قسمت تشكيل شده است. قسمت خارجى آن ضخيم و سفت متشكل از الياف نباتى و داخل آن صاف، ليز استخوانى و خيلى سخت است به علاوه قسمت خارجى يا پوستۀ خارجى با خطوط برجستهاى از طرف طول ميوه به سه قسمت تقسيم شده است و در قاعدۀ نارگيل سه محل سوراخ ديده مىشود. اين پوشش سخت كه شكسته شود در داخل آن دانۀ اصلى نارگيل ديده مىشود كه سفيدرنگ است و از مادۀ آلبومن روغنى ^u200a١u200aسفيد تشكيل شده و در وسط آن حفرهاى است كه محتوى مايع سفيدرنگ خوش طعمى است كه به شير نارگيل يا آب نارگيل معروف است. شير نارگيل در ميوههاى نارس خيلى زياد است و به تدريج كه ميوه به مرحلۀ رسيدگى كامل مىرسد، مقدار اين شير كمتر مىشود و مقدار شير داخل نارگيل را مىتوان از تغيير رنگ پوستۀ خارجى آن تخمين زد.

يك درخت نارگيل بارور در حدود u200a۶٠u200a-u200a۵٠u200a عدد نارگيل در سال مىدهد كه در هكتار در حدود u200a۶u200a-u200a۵u200a هزار عدد مىشود. از اين محصول ميوه در حدود يك تن دانۀ نارگيل كه در تجارت به كوپرا ^u200a٢u200aمعروف است به دست مىآيد.

بهطور متوسط در حدود u200a۶٠u200a درصد كوپرا را مواد چرب يا روغن يا كرۀ نارگيل تشكيل مىدهد كه از آن مىگيرند و در بازار مىفروشند. تكثير نارگيل خيلى ساده از طريق كشت تخم آن انجام مىگيرد كه در خزانه كاشته مىشود و پس از u200a۵u200a-u200a۴u200a ماه گياه جوان نارگيل ظاهر مىشود، پس از يك سال آن را به محل اصلى با فواصل u200a١٠u200a*u200a١٠u200a متر منتقل مىكنند. البته خاك غنى و آمادهشده لازم دارد.

درخت نارگيل مخصوص مناطق حاره است. در سيلان، هندوستان، فيليپين، كالدونى جديد، هندوچين و ساير مناطق حاره انتشار دارد. در ايران از خارج وارد شده و در چاهبهار چند درخت كاشته شده است.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى نارگيل داراى آنزيم، انورتين، اكسيداز و كاتالاز ^u200a٣u200aمىباشد.

در شير آن اسيدهاى آمينه هيستيدين، آرژينين ^u200a١u200a، ليزين، تايروزين، تريپتوفان، پرولين ^u200a٢u200a، لوسين ^u200a٣u200aو آلانين ^u200a۴u200aمشخص گرديده است. روغن آنكه در حدود u200a٧۵u200a-u200a۵٧u200a درصد گوشت آن را تشكيل مىدهد، شامل لوريك اسيد ^u200a۵u200a، ميريستيك اسيد، اسيدهاى چرب ديگر، فيتوسترول و اسكوالن ^u200a۶u200aمىباشد و به علاوه يك مانان از دانۀ نارگيل گرفته و يك گالاكتومانان ^u200a٧u200aمحلول در آب نيز در آن يافت مىشود ]G. I. M. P[ .

در گزارش مطالعات ديگرى دربارۀ تركيبات شيميايى نارگيل چنين آمده است:

در نارگيل روغن ثابت و اسانس روغنى فرّار و موم كه شامل ميريسيلاستر از سروتيك اسيد ^u200a٨u200aاست وجود دارد [تانچيكو]. در گوشت يا در پولپ آن پروتئين و ويتامينهاى B، A و C و نونيل الكل ^u200a٩u200a، متيل هپتيلكتون ^{u200a١٠u200a}، متيل اندسيل كتون ^{u200a١١u200a}، كاپرونيكاسيد ^{u200a١٢u200a}، دسيليك اسيد ^{u200a١٣u200a}، كاپريليك اسيد ^{u200a١۴u200a}، لوريك اسيد و ميريستيك اسيد و همچنين لتيسين ^{u200a١۵u200a}، استيگماسترين ^{u200a١۶u200a}، فيتوسترين ^{u200a١٧u200a}، كولين، گلوبولين ^{u200a١٨u200a}و گالاكتو آرابان ^{u200a١٩u200a}و گالاكتومانان يافت مىشود. در آب نارگيل يا شير نارگيل آب، پروتئين، خاكستر، ساكاروز، اكسيداز، كاتالاز و دياستاز ^{u200a٢٠u200a}وجود دارد [والنزوئلا].

در هريك صد گرم گوشت يا پولپ نارگيل تازه مواد زير وجود دارد:

آب u200a٩u200a/u200a۵٠u200a گرم، پروتئين u200a۵u200a/u200a٣u200a گرم، مواد چرب u200a٣۵u200a گرم، هيدراتهاى كربن u200a٩u200a گرم، كلسيم u200a١٣u200a ميلىگرم، فسفر u200a٩۵u200a ميلىگرم، آهن u200a٧u200a/u200a١u200a ميلىگرم، سديم u200a٢٣u200a ميلىگرم، پتاسيم u200a٢۵۶u200a ميلىگرم، تيامين u200a٠۵u200a/u200a٠u200a ميلىگرم، رايبوفلاوين u200a٠٢u200a/u200a٠u200a ميلىگرم، و ويتامين C 3 ميلىگرم.

در هريك صد گرم گوشت خشك نارگيل مواد زير وجود دارد:

آب u200a۵u200a/u200a٣u200a گرم، پروتئين u200a٢u200a/u200a٧u200a گرم، مواد چرب u200a۶۵u200a گرم، هيدراتهاى كربن u200a٢٣u200a گرم، كلسيم u200a٢۶u200a ميلىگرم، آهن u200a٣u200a/u200a٣u200a ميلىگرم، پتاسيم u200a۵٨٨u200a ميلىگرم، ويتامين A صفر، تيامين u200a٠۶u200a/u200a٠u200a ميلىگرم، رايبوفلاوين u200a٠۴u200a/u200a٠u200a ميلىگرم، نياسين u200a۶u200a/u200a٠u200a ميلىگرم، ويتامين C صفر و فسفر 187 ميلىگرم.

در هريك صد گرم شير نارگيل مواد زير وجود دارد:

آب u200a۶۵u200a گرم، پروتئين u200a٢u200a/u200a٣u200a گرم، مواد چربى u200a٢۵u200a گرم، هيدراتهاى كربن u200a۵u200a گرم، كلسيم u200a١۶u200a ميلىگرم، فسفر u200a١٠٠u200a ميلىگرم، آهن u200a۶u200a/u200a١u200a ميلىگرم، تيامين u200a٠٣u200a/u200a٠u200a ميلىگرم، رايبوفلاوين مقدار جزئى، نياسين u200a٨u200a/u200a٠u200a ميلىگرم و ويتامين C 2 ميلىگرم.

خواص-كاربرد

طبق نظر حكماى طب سنتى مغز يا گوشت نارگيل تازه، گرم و خشك است و طبيعت خشكشدۀ آن گرمتر و خشكتر است. طبيعت شير آن كمى گرم و مرطوب است و در مورد خواص آن معتقدند كه حرارت غريزى را افزايش مىدهد و چاقكنندۀ بدن است. مواد سرد بلغمى و سوداوى را دفع مىكند و براى بيمارىهاى ناشى از آنها مانند سستى بدن، فلج، جنون، ماليخوليا و امثال آنها و خوشبويى دهان مفيد است. براى ضعف كبد و زخمهاى داخلى، بواسير، ازدياد اسپرم، گرم كردن كليه، درد كمر سرد، ازدياد ترشح ادرار، سردى مثانه و درد مثانه بسيار مفيد است. خوردن آن با شكر مولد خون صالح و نيرودهنده مىباشد. خوردن گوشت سفيد آن موجب گرفتگى مجارى مىشود و ديرهضم است و خلط غليظ توليد مىكند. از اين نظر بايد با شكر خورده شود. در سردمزاجان و پيران از اين نظر اشكالى ندارد و مىتوانند بدون شكر نيز بخورند. گرممزاجان بايد با ميوههاى ترش و ليمو و هندوانه بخورند. مقدار خوراك از گوشت سفيد آن u200a١۴u200a گرم و از شير آن تا u200a١٠٠u200a گرم است.

اگر آن را با سركه بخورند يعنى ترشى نارگيل، گوشت سفيد آن كمى گرم و خشك است و خواص آن مسهل است. و خوردن آن براى اخراج اقسام كرم معده و روده و كرم كدو مفيد است و براى تقويت هاضمه نيز نافع است. خاكستر پوست آن اگر به دندانها ماليده شود موجب جلاى دندانها مىشود. روغن گوشت سفيد آن براى تقويت فهم، حافظه و توليد چربى كليه، رفع درد مثانه، تحليل باد و گاز، اخراج كرم روده، كرم كدو، كاهش درد كمر، بواسير و تحريك نيروى جنسى مفيد است.

در كتب طب سنتى حكماى مشرق زمين كه در امريكا منتشر شده است اشاره دارد كه در مناطق مختلف خاور آسيا نظريات مختلفى در مورد خواص نارگيل ذكر شده است. در چين پوست ريشۀ آن را قابض مىدانند و بندآورندۀ خون و براى معالجۀ خونريزى به كار مىبرند [استوارت]. در اندونزى ريشۀ آن را ضد تب و مدر مىدانند و براى معالجه و قطع ترشحات سوزاكى مهبل و مجارى ادرار يا بلنورهآ ^u200a١u200aو ناراحتىهاى كبد استعمال مىشود، چه در مواردى كه بيمار مبتلا به يرقان باشد و چه در مواردى كه مبتلا به يرقان نباشد و در جوشاندهاى مخلوط با چند ريشۀ ديگر براى معالجۀ برونشيت خورده مىشود [مىنات*و پتلو*]. در شبهجزيرۀ مالايا از لهشدۀ ريشۀ آن ضمادى براى معالجۀ بيمارىهاى آميزشى درست مىكنند [بركيل و هانيف**]. در اندونزى از دمكردۀ آن براى معالجۀ اسهال خونى استفاده مىشود و اگر پس از يك هفته مؤثر واقع نشد، داروى ديگرى مصرف مىنمايند [رورداوهين**]. در هند و چين از هستۀ آن به عنوان يك مادۀ غذايى استفاده مىكنند، و ضمنا در محلولهايى براى معالجۀ بيمارىهاى پوستى و در زخم باز و زخم بينى مصرف مىكنند [مىنات*]. در شبهجزيرۀ مالايا از برگ سنا و شير نارگيل جوان به عنوان مدر و براى دفع سنگ كليه استفاده مىشود [ريدلى].

شير آن ملين است و درعينحال ضد اسهال نيز مىباشد. گر شير با فشار از گوشت آن گرفته شود مسهل است، براى بيمارىهاى خروج خون از ريه، استفراغ خونى، تجمع مايع در بافتهاى بدن و تبهاى تاولى مفيد است و در سرتاسر مالايا به عنوان ضد سم استعمال مىشود [بركيل*]. در جاوه اينطور مشهور است كه شير نارگيل بارورى انسان را كاهش مىدهد به همين علت مردم از خوردن آن احتراز دارند [لسلو و هنشا*]. خاكستر پوست نارگيل با شراب براى معالجۀ مراحل مخصوصى از سيفيليس مؤثر است [استوارت]، زغال آن مادۀ جذبكنندۀ خوبى است. در جنگ جهانى اول از اين زغال براى جذب گاز از ماسكهاى گاز استفاده مىكردند و خيلى مورد توجه بود [بركيل*]. روغن خالصى كه از تقطير گوشت آن به دست مىآيد، براى معالجۀ بيمارىهاى دندان [پتلو*]و بيمارىهاى پوست [گررو*]بسيار مفيد است. در عين حال به عنوان ظرف براى مخلوط كردن ساير داروها كه مانند روغن ماليده مىشوند به كار مىرود ]M. P. E. SE. A[ .

[بركيل*]مىنويسد در مورد نارگيل خواص بىشمار ديگرى كه جنبۀ خرافات به خود گرفته بين مردم بومى مناطق نارگيلخيز گفته مىشود كه اساس صحيح علمى ندارد.