باديان كوهى

گياهى است از خانوادۀ چتريان Umbelliferae ، نام علمى آن Prangos pubularia Lindl. مىباشد. به هندى و پشتو «فطراساليون» گفته مىشود و «فطراساليون» نامى است كه در كتب طب سنتى ايران براى نوعى از كرفس معروف به «كرفس صخرى» ، «مخزن» و يا «كرفس جبلى» ، «تحفه» گفته مىشود.

مشخصات

گياهى است علفى بلندى آن u200a۵u200a/u200a١u200a-u200a٢٠u200a/u200a١u200a متر. برگهاى آن بزرگ به طول u200a۵٠u200a-u200a٣٠u200a سانتىمتر كه داراى تقسيمات مكرر است و به تقسيمات باريك منتهى مىشود. گلهاى آن زردرنگ، ميوۀ آن خميدۀ كوتاه داراى بالهاى كوچك و موجدار كه در آن تخمهاى آن قرار دارند.

اين گياه در هندوستان، كشمير، افغانستان و ايران مىرويد. در ايران در جاهاى سايهدار بادقيس ديده مىشود.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى در ميوۀ گياه اسانس معطر و آلكالوئيد و والريك اسيد استر ^u200a١u200aيافت مىشود. در گياه تازه در حدود u200a٢u200a درصد اسانس وجود دارد كه اين اسانس شامل u200a۴٨u200a درصد ميرسن ^u200a١u200a،u200a۴u200a درصد آلفاپينن، مقدار كمى كامفن و بورنئول،u200a۵u200a/u200a١٧u200a درصد دىهايدروكومينول ^u200a٢u200aبه شكل آزاد يا به شكل استات، مقدار كمى آلدئيد و u200a٢٨u200a درصد باقيمانده مواد رزينى مىباشد.

در گزارش ديگرى آمده است كه از ريشۀ آن كومارين گرفته مىشود كه شامل:

u200a۶u200a/u200a٣u200a درصد اوستول ^u200a٣u200a،u200a٨u200a/u200a٠u200a درصد پوسدانين ^u200a۴u200a،3 درصد اوكسىپوسدانين ^u200a۵u200a، u200a١u200a درصد آوىپرين ^u200a۶u200aو u200a۴u200a/u200a٠u200a درصد كومالين ^u200a٧u200aاست.

در چتر گلهاى آن u200a١٨u200a/u200a٠u200a درصد اوستول،u200a٠٢u200a/u200a٠u200a درصد ايزوايمپراتورين ^u200a٨u200a، 05/0 درصد ايمپراتورين ^u200a٩u200a،u200a٣٢u200a/u200a٠u200a درصد برگاپتن و u200a١٨u200a/u200a٠u200a درصد هراكلنين ^{u200a١٠u200a}وجود دارد.

خواص-كاربرد

ميوۀ گياه محرك، بادشكن، مقوى معده، مدر و قاعدهآور است. خروج جنين را تحريك و تسريع مىكند. دانههاى گياه مقوى معده و محرك نيروى جنسى است.

ريشۀ آن براى رفع خارش و به عنوان مدر و قاعدهآور مصرف مىشود. از نظر طبيعت گرمكننده مىباشد.

گونههاى متعدد ديگرى از اين گياه در مناطق مختلف ايران مىرويند كه چون در ليست گياهان دارويى جاى ندارند از ذكر آنها خوددارى مىشود.