نيلوفر آبى هندى

به فارسى «نيلوفر آبى هندى» و «لالۀ مردابى» و در گيلان در شمال ايران «سعله باقلى» و به هندى «كانوال» مىگويند. به فرانسوى Lotus sacre des hindoos و Nelumbo و Nelombo و ميوۀ آن Feve d'Egypte و به انگليسى East indianlotus و Sacred lotus و Hindoo lotus ناميده مىشود. گياهى است از خانوادۀ Nymphaeaceae در بعضى مدارك آن را در خانوادۀ Nelumbonaceae مىنويسند. نام علمى آن: Nelumbo nucifera Gaertn. و مترادفهاى آنNelumbium speciosum Willd. و Nelumbium nelumbo) L. (Druce. و Nelumbium caspicum Etchw.مىباشد.

مشخصات

نيلوفر هندى گياهى است آبى چند ساله با برگهاى به رنگ سبز فلزى، پهن دايرهاى شكل با دمبرگ بسيار دراز ساقه مانند به طول u200a٢u200a-u200a١u200a متر. گلهاى آن معطّر، پهن درشت به عرض u200a١۵u200a-u200a١٠u200a سانتىمتر به رنگ قرمز با كنارههاى صورتى و سفيد كه در تابستان ظاهر مىشود. تكثير آن با تقسيم ريشه و كاشت آن در بهار صورت مىگيرد. از اين گياه ارقامى با گلهاى زردرنگ و قرمز آتشين نيز وجود دارد. نيلوفر هندى به آفتاب كامل احتياج دارد و در آببندها و درياچهها و استخرهاى كاملا آفتابى مىرويد.

هندوها معتقدند كه بودا در مغز دانۀ يك نيلوفر هندى متولد شده و به همين دليل است كه اين گياه در چين و در هند از روزگاران كهن يك گياه مقدس بوده است.

نيلوفر هندى بومى آسياست و در سال u200a٣٨٧u200a پس از ميلاد به اروپا وارد و منتشر شده است. در مناطق مختلف آسيا و در چين و هند و ايران و ساير مناطق دنيا انتشار دارد. در ايران در شمال ايران در گيلان در آبهاى راكد و آببندها و استخرهاى رشت و بين رشت و لاهيجان فراوان ديده مىشود.

تركيبات شيميايى

از نظر خواص و تركيبات شيميايى در برگها و دمبرگ و دم گل شبيه ساقه نيلوفر هندى و همچنين در جنين دانۀ آن آلكالوئيد نلومبين ^u200a١u200aيافت مىشود.

در برگهاى آن آلكالوئيد نوسيفرين ^u200a٢u200aو رومرين ^u200a٣u200aو نورنوسيفرين ^u200a۴u200aمشخص شده است. از برگهاى تازۀ آن با عصارهگيرى در حدود u200a١u200a/u200a٠u200a درصد نلومبوزيد ^u200a۵u200aبه دست مىآيد كه كوئرسىتين 3-گلوكوگلوكورونيد ^u200a۶u200aاست .]G. I. M. P,S[

در گزارش بررسىهاى شيميايى ديگرى كه روا تهيه كرده آمده است كه در گياه مواد گلوسيد، نشاسته، آسپاراژين، چربى، نلومبين و ويتامين C وجود دارد و در گرد ساقههاى زيرزمينى يا ريزوم گياه سوكروز [تاكاهاشى&يوكوياما]. و رافينوز ^u200a٧u200aو استاچيوز [كيتاهارا]. يافت مىشود. بررسىهاى [توميتا و ديگران**]نشان مىدهد كه آلكالوئيدهاى گياه در برگها، دمبرگها و لپههاى دانههاى آن وجود دارد ولى در ريشه و ساقۀ زيرزمينى آن آلكالوئيد يافت نمىشود. آلكالوئيدهايى كه از نيلوفر هندى جدا شده است، عبارتاند از: نوسيفرين، رومرين، و نورنوسيفرين. در مورد آلكالوئيد نلومبين اشاره شده است كه سمّى مىباشد [چيو، كاريونه و كيمورا].

خواص-كاربرد

روا محقق و دانشمند در مورد خواص نيلوفر هندى چنين مىنويسد: «بهطور كلى قسمتهاى مختلف گياه از جمله گرههاى ريشه، برگها، ساقهها يا دم گل و دمبرگها و گلها، گلبرگها، پرچم يا آلات نر گل و ميوه و دانۀ آن به عنوان مقوى و تونيك و براى معالجۀ اسهال، قطع احتلام در شب و احتلامهاى غير ارادى مفيد است.» ساير محققان براى قسمتهاى مختلف اندام گياه جداگانه خواصى ذكر كردهاند. در ساقههاى زيرزمينى جوانتر و در لپههاى دانۀ گياه نوعى نشاسته مغذى و مقوى شبيه آروروت وجود دارد كه آن را در آب جوشانيده و به صورت فرنى رقيق براى معالجۀ اسهال ساده و اسهال خونى به بيماران مىدهند [استوارت، هوپر و هين]. (در مورد آروروت به قسمت گندم در جلد اول مراجعه فرماييد) . برگ، گلبرگها، ميلههاى مادگى گل و قسمت اسفنجى بدون دانۀ ميوه و همچنين جنين دانه و ساقههاى زيرزمينى با ريشههاى آن همه داراى خاصيت بند آوردن خون مىباشند. به علاوه ريشههاى آن قابض، خنككننده و مبرّد است و براى خون مفيد مىباشد و براى معالجه و قطع خروج خون و اخلاط خونى از ريه همراه با سرفه، قطع احتلام شب، معالجۀ وجود خون در ادرار و قطع خونروى از رحم يا روده و شكم [چونگ يائوچى]، ناراحتىهاى ريهها، ذات الريه و سرفه مفيد است [لوئى]. به علاوه براى آفتابزدگى [هو]. ، ترشح زياد و مفرط عادت ماهيانه [مىنات]، اسهال خونى و وبا [فوكود]اثر مفيد دارد.

جنين دانه نيز براى معالجه وبا [جومل]. و ترشح غير ارادى اسپرم [استوارت]مفيد است. اگر مقدارى از آن خورده شود خواب را زياد مىكند [فوكود]. دانۀ آن جريان گردش خون را تنظيم و تسريع كرده و براى افزايش نيروى جنسى و مردانگى نافع است. از دانۀ آن براى معالجۀ ترشحات سفيد مفرط مهبل و سوزاك تجويز مىشود [استوارت]. براى عرق كردن در شب و عصبانيت و كم خوابى [لوئى]. و ناراحتىهاى زنانگى نيز مفيد است. به علاوه تشنگى را فرو مىنشاند و ضد قى مىباشد [چيو].

برگهاى گياه براى رفع ناراحتىهاى پس از زايمان يا دورۀ نفاس يعنى u200a۴٢u200a روز پس از زايمان مفيد مىباشد [استوارت و ايشى دويا]. برگهاى آن ضد تب و پادزهر مسموميتهاى قارچى است [استوارت]. گلهاى آن قابض است [گررو]، تببر و ضد وبا مىباشد [مىنات].

در كامبوج از دم كردۀ ريشۀ نيلوفر هندى به صورت چاى براى رفع ترشحات مفرط عادت ماهيانه استفاده مىشود. در هند گلها و گلبرگهاى آن را كوبيده و له كرده در موارد سيفيليس به كار مىبرند و از دانۀ آن به عنوان يك داروى مبرّد و خنككننده علاوه بر موارد فوق براى بيمارىهاى پوست و جذام نيز مصرف مىشود.

نيلوفر هندى داراى آلكالوئيد سمّى است و مصرف آن بايد در حد مجاز و با نظارت پزشك متخصص انجام گيرد.

توضيح: توجه شود كه نيلوفر هندى كه گل آن قرمز است و نامهاى علمى آن در اين بخش آمده است و نيلوفر قرمز آبى كه نام آن به انگليسى Red water lily و نام علمى آن Nymphaea rubra مىباشد و مشخصات و خواص آن در بخش نيلوفر آبى در اين كتاب ذكر شده، دو نوع نيلوفر متفاوت هستند و فقط رنگ گلهاى آنها ممكن است يكسان باشد.