انجير بنگال

در جنوب ايران با نامهاى محلى «لول» ^u200a١u200a، «لور» ^u200a٢u200aو «مكرزن» و در جزيرۀ خارك «ليل» و در جزيرۀ كيش «لير» شناخته مىشود. به فارسى «انجير بنگال» گويند و در كتب طب سنتى فارسى با نامهاى «بژ» و «اثاب» آمده است. به فرانسوىFiguier des banians و Figuier des Indes و Figuier de Bangale و به انگليسى Banyan و Banyan tree گفته مىشود. درختى است از خانوادۀ Moraceae بعضى از گياهشناسان در Urticaceae طبقهبندى مىكنند. نام علمى آن:Ficus bengalensis L. يا Ficus benghalensis L. و مترادف آن Urostigma bengalensis Gasp. مىباشد. سابقا آن راFicus indica L. مىناميدند.

مشخصات

درختى است عظيم كه داراى شيرابۀ كائوچوكى است. از انشعابات و ساقههاى هوايى آن ريشههاى هوايى خارج شده و به زمين مىرسد و در آن فرو مىرود و ساقههاى جديدى از درخت را ايجاد مىكند، به طورى كه پس از چندين سال درخت به صورت تالار وسيعى سرسبز با ستونهاى متعدد كه سقف آن را تاج درخت تشكيل مىدهد در مىآيد و آنطور كه در مخزن الادويه آمده است در زير سايۀ درختان كهنسال انجير بنگال در برخى نقاط ديده شده كه صدها سوار استراحت مىكنند.

برگهاى آن بيضى و كامل و برّاق به طول حدود u200a٢۵u200a سانتىمتر است كه اگر بيخ برگ را بشكنند شيرۀ سفيد رنگى از آن خارج مىشود.

ميوۀ آن بدون دم و در ابعاد يك فندق است. اين درخت بومى هند شرقى است كه در حال حاضر بنگلادش مىباشد. در جنوب ايران نيز مىرويد و از آبادان تا بوشهر و چاهبهار و تيس انتشار دارد. شعرى كه مىگويد درخت مكرزن صد ريشه دارد شايد اشاره به انجير بنگال است كه در كيش و ساير نقاط جنوب ديده مىشود.

تركيبات شيميايى

آزمايشهايى كه در هند به عمل آمده نشان مىدهد كه پوست درخت داراى مادۀ عامل هايپوگليسميك ^u200a١u200aاست كه در الكل اتانول حل مىشود و خوردن آن در كاهش قند در بيمارىهاى قند مؤثر است [ريد].

خواص-كاربرد

ريشههاى آن تونيك است و مخلوط با برگهاى خرد شدۀ آن گاهى براى معالجۀ استسقا تجويز مىشود [فوكوو].

در فيليپين از خرد شده و كوبيدۀ ريشههاى آن براى التيام زخمها استفاده مىشود [بلانكو و فايدكوئى زمبينگ].

در هند از شيرابۀ گياه در استعمال خارج براى تسكين درد در موارد روماتيسم و لومباگو بر روى مواضع مىمالند.

دم كردۀ پوست گياه را به عنوان قابض و تونيك در موارد اسهال خونى، اسهال و بيمارىهاى قند تجويز مىكنند. برگهاى خرد شدۀ آن به صورت ضماد روى ورم و آبسهها گذارده مىشود. از الياف ريشه در معالجه سوزاك استفاده مىكنند.

از نظر طبيعت طبق رأى حكماى طب سنتى درخت انجير بنگال گرم و تر است و از نظر خواص معتقدند كه خوردن شيرابۀ آن گاز و نفخ را تحليل مىبرد و محرك نيروى جنسى است و براى بواسير نافع مىباشد. اگر شيرابۀ تازۀ آن را صبحها قبل از طلوع آفتاب گرفته و باهم وزن آن شكر مخلوط كرده و ناشتا بخورند و اين كار را تا چند هفته ادامه دهند و مقدار آن را روزانه از u200a۴u200a گرم شروع و تا u200a١٢u200a گرم در روز برسانند و پس از آن بتدريج كاهش دهند، براى معالجۀ بواسير از هر نوع بسيار مفيد است و براى رقت اسپرم و سرعت احتلام نافع است. ضماد شيرابۀ تازۀ آن در آغاز ظهور ورمها بخصوص براى ورم كشالۀ ران بسيار مؤثر و مفيد است و دمل را تحليل مىبرد و اگر دمل بزرگ شده باشد سر باز مىكند و التيام مىيابد. اگر برگ درخت را گرم كرده روى زخمهايى كه نياز به بخيه دارند، بگذارند و محكم ببندند و تا u200a٣u200a-u200a٢u200a روز باز نكنند زخم را به هم مىآورد. خوردن ريشههاى هوايى آويختۀ آن در حدود u200a٢u200a گرم با u200a۴u200a گرم شكر و قدرى آب براى جلوگيرى از سرعت انزال نافع است.