درخت مسواك

درختچههايى هستند با شاخههاى متقابل و سبز رنگ و ساقه و برگهاى بدون كرك و تار. به فارسى در كتب مختلف، گونههاى متنوع آن را با نامهاى «درخت مسواك» و «شجرة المسواك» و «اراك» نام مىبرند. به فرانسوى Mesuak وArbre ā brosse dent و به انگليسى Tooth brush tree و Mustard tree مىنامند.

گياهانى هستند از خانوادۀ Salvadoraceae دو گونۀ آن كه در طب سنتى مطرح و در ايران نيز مىرويند شرح داده مىشود.

u200a١u200a. توج

اين درختچه داراى برگهاى بيضى نوكتيز و دمبرگ كوتاه است.

ابعاد برگ u200a۵u200a/u200a۴u200a-u200a٣u200a*u200a٣u200a-u200a٢u200a سانتىمتر بدون كرك و مو و صاف و سبز رنگ است. نام علمى آن Salvadora oleoioles Dene.و مترادف آن Salvadora stocksii Wight. مىباشد. اين درختچه در هندوستان و ايران مىرويد. در ايران در اطراف تيس، بندر چاهبهار، نيكشهر، ايرانشهر و بم پشت ديده مىشود.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى در برگها و ريشۀ آن آلكالوئيد ترى متيل آمين ^u200a١u200aوجود دارد. در دانههاى آن روغن چرب ^u200a٢u200aو روغن اترى ^u200a٣u200aيافت مىشود.

خواص-كاربرد

پوست ريشۀ آن تاولزا مىباشد. در هندوستان از برگهاى آن به عنوان مسهل و همچنين براى معالجه و تسكين سرفه استفاده مىشود. ميوۀ آن محرك نيروى جنسى است. روغنى كه از دانۀ آن گرفته مىشود براى تسكين درد به مواضع و اعضاى روماتيسمى ماليده مىشود و براى ناراحتىهاى بعد از زايمان در استعمال خارجى مصرف دارد.

u200a٢u200a. چوج

اين درختچه نيز در هندوستان و در ايران در بندر عباس، ناىبند، ميناب، چاهبهار و مكران ديده مىشود و نام محلى آن در جنوب ايران «چوج» و «پير» مىباشد.

نام علمى آن Salvadora persica L. و مترادفهاى آن Rivinia paniculata L. و Cissus arborea Forsk. و Embelia burmanni Retz. و Salvadora indica Royle مىباشد.

مشخصات

درختچهاى است كوچك برگهاى آن برّاق كمرنگ بيضى، كمى دراز به ابعاد u200a۵u200a-u200a٣u200a*u200a٢u200a-u200a١u200a سانتىمتر با دمبرگ كوتاه و شاخههاى آن آويزان و استخوانى. ميوۀ آن سفت كوچك و سرخ رنگ است.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى وجود آلكالوئيد ترى متيل آمين در آن تأييد شده است.

خواص-كاربرد

در هند از برگهاى درختچه چوج در استعمال خارجى براى تسكين درد روماتيسم استفاده مىشود و از عصارۀ برگ آن به عنوان معالجۀ كمبود ويتامين C خورده مىشود. از شاخههاى نازك و برگهاى آنكه سوزاننده است به عنوان پادزهر انواع سموم مصرف دارد. ميوۀ آن بادشكن و مدّر و باز كنندۀ انسداد مجارى عروق است.

جوشاندۀ پوست ساقه آن را در مورد تبهاى ضعيف و به عنوان محرّك و مقوى و تونيك براى رفع كمخونى مصرف مىكنند. اين گياه را بايد زير نظر پزشك به مقدارى كه توصيه مىشود مصرف نمود.