نادرك

در مناطق نيمحارّه جنوب ايران مىرويد. در بلوچستان با نامهاى محلى «نادرك» و ناترك» و «بتشك» و «گتشك» شناخته مىشود. در آبادان آن را با مورد اشتباه كرده و مورد مىنامند. به انگليسى Clammy hopbush و Hopbushگفته مىشود.

گياهى است از خانوادۀ Sapindaceae نام علمى آن Dodonaea viscosa) L. (Jacq.

و مترادفهاى آن Ptelea viscosa L. و Dodonea angustifolia L. f. مىباشد.

مشخصات

درختچه كوچكى است با شاخههاى راست. برگهاى آن دراز و دو سر برگ باريك مىشود. سطح برگها ناصاف برّاق، انتهاى آن كركدار است. گلهاى آن زرد مايل به سبز و ميوۀ آن بالدار و پهن و به شكل پولك و خشك به ابعاد u200a١٨u200a-u200a١٠u200a*u200a٢٢u200a-u200a١٠u200a ميلىمتر است.

اين درختچه در تنگه سرحد بلوچستان به صورت وحشى ديده مىشود. در آبادان براى پرچين منازل مىكاشتند چون هرس آن به سهولت انجام مىگيرد. در هند نيز مىرويد.

تركيبات شيميايى

در نادرك ساپونين وجود دارد و به علاوه داراى در حدود u200a٠٢u200a/u200a٠u200a درصد آلكالوئيد و گلوكوزيد است. در دانههاى آن در حدود u200a۴u200a/u200a٣u200a درصد دودونين ^u200a١u200aيافت مىشود .]G. I. M. P[ از برگهاى گياه بتا-سيتوسترول و استيگماسترول ^u200a٢u200aجدا شده است .]S. G. I. M. P[

دانشمند ديگرى به نام Ghose مطالعاتش نشان مىدهد كه در برگهاى نادرك آلكالوئيد، گلوكوزيد و تانن و چند رزين يافت مىشود.

خواص-كاربرد

برگهاى نادرك ضد كرم و معرّق است و در موارد نقرس و روماتيسم آثار مفيد دارد. از له شدۀ آن براى تحليل ورم و التيام زخم و سوختگى استفاده مىشود. پوست آن را به عنوان قابض مصرف مىكنند و جوشاندۀ برگ آن به صورت كمپرس و حمّام استعمال مىشود [راجر]. در تايوان از برگهاى آن براى قطع تب استفاده مىشود [ليو و اوكابه]. در فيليپين جوشاندۀ پوست درخت به عنوان محلول قابض در مورد معالجۀ اكزما و زخمهاى ساده، استعمال خارجى دارد و در عين حال به عنوان ضد كرم نيز مصرف مىشود [گورو نايد و كوئى زمبينگ].