ازگيل ژاپنى

به فارسى «ازگيل ژاپنى» و به فرانسوى Locat و Neflier du Japon و Bibassier و به انگليسى Loquat و Japanese Plum ناميده مىشود. درختى است از خانوادۀ Rosaceae نام علمى آن Eriobotrya japonica) thunb. (lindl. و مترادفهاى آن Photinia japonica Gray. و Mespilus japonica Thunb. مىباشد.

مشخصات

درختى است هميشه سبز گلهاى آن در زمستان مىشكفد و در خردادماه ميوۀ آن مىرسد. برگهاى آن بيضى دراز، ضخيم و چرمى به رنگ سبز زيبا به طول u200a٢٠u200a-u200a١۵u200a سانتىمتر. گلهاى آن سفيد معطّر و ميوۀ آن گوشتى زرد رنگ در ابعاد آلو كمى كوچكتر و داخل آن دانهها قرار دارند. اين درخت بومى چين و ژاپن است و در سرتاسر هند نيز مىرويد. در ايران چند واريتۀ آن در باغهاى شمال كشور پرورش داده مىشوند. تكثير آن از طريق كاشت بذر و يا خوابانيدن شاخۀ آن است.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى مواد عامل عمدۀ ميوۀ رسيدۀ آنكه لذيذ است و به عنوان ميوه خورده مىشود عبارت است از: لوولوز ^u200a١u200a، سوكروز ^u200a٢u200aو ماليك اسيد. در غشاى ميوۀ نارس آن آميگدالين ^u200a٣u200aوجود دارد. در تخم آن هم مادۀ سمّى آميگدالين يافت مىشود. در برگهاى آن دى-سوربيتول ^u200a۴u200a، اسكوربيك اسيد دياستاز و ويتامين B وجود دارد .]G. I. M. P[

در گزارش بررسىهاى ديگرى در مورد تركيبات شيميايى آن چنين آمده است:

در ميوۀ ازگيل ژاپنى سيتريك اسيد، سوكسينيك اسيد، اكسيداز ^u200a۵u200a، آميلاز ^u200a۶u200a، اينورتاز ^u200a٧u200aو ويتامين C وجود دارد [روا]. در برگهاى آن دى-سوربيتول، اسكوربيك اسيد اكسيداز ^u200a٨u200a، و ويتامين B يافت مىشود. [ولث اوف اينديا]. در دانههاى ميوه چند ساپونين، اميگدالين، امولسين و هايدروسيانيك اسيد وجود دارد. به علاوه در دانههاى گياه و در برگهاى جوان گياه سيانوژنتيك گلىكوزيد مشخص شده است [بركيل].

در هر يكصد گرم ميوۀ خام ازگيل ژاپنى مواد زير وجود دارد:

آب u200a٨۶u200a گرم، پروتئين u200a۴u200a/u200a٠u200a گرم، چربى u200a۴u200a/u200a٠u200a گرم، قند u200a۵u200a/u200a٩u200a گرم، كلسيم u200a٢٠u200a ميلىگرم، فسفر u200a٣۶u200a ميلىگرم، آهن u200a۴u200a/u200a٠u200a ميلىگرم، پتاسيم u200a٣۴٨u200a ميلىگرم، ويتامين A 670 Iu و ويتامين C يك ميلىگرم.

خواص-كاربرد

ميوۀ ازگيل ژاپنى كه معمولا در اواخر بهار مىرسد و مىچينند، تلخ است و براى ناراحتىهاى ريهها و معده مفيد است. برگهاى آن براى رفع اخلاط حلق، تب شديد و تهوع تجويز مىشود [چونگ يائوچى]. در برگهاى آن مقدار قابل ملاحظهاى ساپونين است و به همين دليل بهطور وسيعى براى معالجۀ برونشيتهاى مزمن و سرفه مفيد است و معمولا براى معالجۀ بيمارى برى-برى تجويز مىشود زيرا مقدار زيادى ويتامين B دارد [شرام].

جوشاندۀ برگهاى جوان آنكه خوب پخته و له شده باشد به عنوان معرّق مصرف مىشود [چئو]. جوشانده برگهاى آن را به عنوان مشروب خنككننده و براى پيشگيرى از آفتابزدگى، گرمازدگى، وبا و اسهال خونى مىخورند [هاو-كاريونه و كيمورا]. در استعمال خارجى با جوشاندۀ برگهاى آن زخمها را شستوشو داده و براى التيام زخم و بند آوردن خونريزى بينى و زخمهاى آبله مصرف مىكنند [استوارت]. زيرا برگها قابض و خنككننده است. معمولا برگهاى قابض اين گياه در طب سنتى مصرف مىشود ولى گلها و ميوه و قسمت داخلى پوست گياه نيز خواصى دارد [استوارت]. تخم آن نيز براى تهيه دارويى به نام شيرۀ بادام به كار مىرود [كاريونه و كيمورا]. ميوۀ آن خوردنى است و تشنگى و تهوع را رفع مىكند و سرفه را تسكين مىدهد [استوارت]. ريه و قلب را نرم مىكند [ليو]. جوشاندۀ گلها و برگ آن مخلوط با عسل براى معالجۀ آسم و تسكين درد غدد پستان مفيد است [هو].

اسراف در خوردن ميوۀ آن عوارض جانبى دارد و براى طحال مضّر است. در چين مرسوم است پوست ساقۀ درخت را جويده و آب آن را مىبلعند و معتقدند كه فورا آشفتگى و قى را تسكين مىدهد.

مصرف اين گياه بايد با احتياط و در حدّ مجاز، زير نظر پزشك متخصص انجام گيرد.