فوفل

به فارسى «نخل هندى» و «پوپل» و «فوفل» و در كتب طب سنتى «فوفل» آمده است. ميوۀ درختى است كه به فرانسوى Arec و Noix d'arc و به انگليسى Betel nut و Areca nut و درخت آن را به فرانسوى Arequier و به انگليسىAreca و Betel palm مىنامند. درختى است از خانوادۀ نخل Palmaceae نام علمى آن Areca catechu L. و مترادف آنAreca faufel Gartn. مىباشد.

مشخصات

درختى است زيبا، بلند شبيه نخل. تنۀ آن باريك و دراز و برگهاى آن پهن بزرگ، مركب پرى و مجتمع بهطور گروهى در انتهاى ساقه درخت ظاهر مىشود. از ميوۀ آن مادۀ Cachou به دست مىآورند. كاشو مادۀ قابض مقوى معده و محرّك است كه از چوب يك نوع آكاسيا به نام Acacia catechu نيز گرفته مىشود كه در ساير جلدهاى اين كتاب شرح آن زير عنوان كاد هندى آمده است.

ميوۀ فوفل در ابعاد يك تخم مرغ مىباشد، ما دام كه نارس است رنگ پوست خارجى آن سفيد ولى پس از رسيدن، رنگ آن زرد نارنجى مىشود. در داخل ميوه فوفل يك عدد دانه بيضى شكل كه درازاى آن در حدود u200a٢u200a سانتىمتر است قرار دارد كه رنگ غشاى نازك آن قهوهاى است. طعم دانه تلخ و قابض و بويى شبيه بوى پنير دارد.

از دانۀ درخت فوفل مخلوط با اجزاى ديگرى براى تهيۀ ماستيك يا سقزى به نام بتل ^u200a١u200aاستفاده مىشود. بتل مادهاى است كه جويدن آن موجب ازدياد ترشح بزاق مىشود.

توضيح: از نظر گياهشناسى Betel نام گياهى است خزنده كه نام علمى آن Piper betle L. مىباشد و از انواع فلفل است. براى درست كردن ماستيك بتل كه فوقا ذكر شد، روش اين است كه برگهاى گياه Piper betle را قبلا در آب آهك زنده مىخوابانند كه خيس بخورد و سپس از مخلوط اين برگها با دانۀ فوفل ماستيك معروف بتل را درست مىكنند.

درخت فوفل بومى مناطق حارّۀ آسيا از جمله هند و مالزى و سيلان و فرموز و جنوب چين مىباشد. در ايران تا حال ديده نشده است.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى در گياه فوفل، مواد ايزوگووسين ^u200a٢u200a، كولين، آلكالوئيدهاى آركائين ^u200a٣u200a، آركائيدين ^u200a۴u200a، آركولين ^u200a۵u200aو گوواسين ^u200a۶u200aوجود دارد. در ميوۀ آن آلفا- كاتچين و در دانۀ آن آركودين ^u200a٧u200aو آركاتين ^u200a٨u200aيافت مىشود. آركولين- Hcl در قورباغه و موش ايجاد تشنج مىنمايد.

آركولين اثرى شبيه به اثر نيكوتين دارد ]G. I. M. P[ در دانۀ فوفل حدود u200a١۵u200a درصد تانن، حدود u200a١۴u200a درصد مواد چرب، كمى قند ساكاروز، مانّان و گالاكتان و. . .

وجود دارد.

در گزارش تحقيقى ديگرى آمده است كه آركولين در موارد معالجۀ بيمارىهاى بزرگ كه بين رودۀ كور و راست روده واقع است گفته مىشود كه بيشتر محل چسبيدن اين انگل است. ضمنا ليو معتقد است كه مقدار آلكالوئيدهاى دانه فوفل برحسب اينكه دانه تازه يا خشك باشد و همچنين برحسب مناطق مختلف كشت درخت متفاوت است. موزيك و شرام معتقدند كه طبق آنچه كه در مجلۀ طبى چين شماره ماههاى مه -ژوئن سال u200a١٩۵١u200a درج شده است اين گياه دارويى بيشتر براى معالجۀ انگلهاى رودهاى به كار مىرود.

براى تنقيه دانه فوفل در حدود u200a۴٠u200a عدد دانۀ فوفل را در u200a٣٠٠u200a سانتىمتر مكعب آب به مدت نيم ساعت مىجوشانند تا مقدار آن به u200a١٢٠u200a سانتىمتر مكعب برسد و آن را خنك كرده و قبل از صبحانه ناشتا يك تنقيه روده اثنى عشرى بنمايند. كاملا براى كشتن و اخراج انگلها مؤثر است.

حكيم معروف ديگرى به نام Hsih توصيهاش اين است كه ابتدا به بيمار گرد تخم كدو داده شود و دو ساعت بعد جوشاندۀ دانه فوفل و نيم ساعت بعد از آن يك خوراك سولفات منيزى به اين ترتيب u200a٩٨u200a درصد عفونتهاى كرم كدو ^u200a١u200aمعالجه مىشود. خواص ديگرى كه براى دانۀ فوفل گفته مىشود عبارت است از:

دانه فوفل مقوى است به هاضمه كمك مىكند. قابض است. ضد مالاريا و تبهاى نوبهاى است. پاككننده چرك است. مردمك چشم را منقبض و كوچك ^u200a٢u200aمىنمايد.

ضد سرفه است. قاعدهآور است و ترشح بزاق را افزايش مىدهد. از دانۀ فوفل به عنوان جزئى از تركيب قرصهاى ضد اسهال و براى معالجه استسقا ^u200a٣u200aو لومباگو و نزلههاى برونشيتى ^u200a۴u200aاستفاده مىشود و ضمنا براى رفع ناراحتىهاى ناشى از اختلال در سيستم ترشح ادرار نيز مفيد است. از پوست ميوۀ فوفل براى معالجۀ استسقا و آفتابزدگى و بيمارى برى-برى كه ناشى از كمبود ويتامين Bu200a١u200a است استفاده مىشود [ايشى دويا]. در هندوچين از دانۀ فوفل به عنوان مليّن و مدّر استفاده مىشود [پروت و هرير]. در گينۀ جديد غشاى نازك دانه فوفل را پس از گرم كردن بين انگشتان فشار داده و براى تسكين خارش به مواضع مىمالند. اسانس معطّرى كه از برگهاى درخت فوفل با تقطير گرفته مىشود براى معالجۀ ناراحتىهاى نزلهاى بسيار مفيد و مؤثر است و به عنوان يك مادۀ ضد عفونى براى رفع ورم گلو و حنجره و لولههاى برونشى مفيد است و به علاوه غرغرۀ آن و بخور آن براى ديفترى مؤثر و مفيد است. جوانههاى خام فوفل را نيز عدهاى به عنوان كرمكش به اطفال مىدهند ولى آنچه كه در مدارك علمى معتبر آمده است، جوانههاى خام انتهايى گونه Areca hutchinsoniana Becc.

را اگر به بچهها بدهند براى كشتن انگل روده مؤثر است. و امّا در كتب طب سنتى ايرانى آمده است كه فوفل از نظر طبيعت سرد و خشك است. حكيم ابو على سينا آن را خيلى سرد مىداند. در مورد خواص آن معتقدند كه قابض است و اعصاب را محكم مىنمايد. رطوبت دهان را رفع مىكند و سستى اعصاب را مرتفع مىسازد.

براى جوشها و بيمارىهاى گرم دهان، سستى دندانها و لثهها و خونريزى لثه مفيد است. درد پهلو را رفع مىكند، مقوى معده است و اسهال را بند مىآورد. ترشح عرق را كاهش مىدهد و دردهاى گرم را تسكين مىدهد. اگر u200a٨u200a گرم از دانه نوع سرخ رنگ آن خورده شود مسهل خوبى است. مدّر است و قاعدهآور. معمول است كه دانهها را در آب جوش مىدهند و صاف كرده و مىخورند. براى اشخاصى كه سنگ كليه و مثانه دارند مضّر است. سينه را خشونت مىدهد و براى رفع اين مضرّات بايد با كتيرا خورده شود. مقدار خوراك آن بهطور معمول تا u200a۴u200a گرم است. جويدن فوفل براى خوشبويى دهان و تسكين حرارت دهان و تقويت لثه و دندانها نافع است. مزمزۀ دم كردۀ آن نيز اين خواص را دارد. فوفل بايد كاملا رسيده مصرف شود و اگر دانۀ نارس آن خورده شود سرگيجه و خفقان عارض مىشود و در اين قبيل بايد آب سرد خورد و از راه دهان در گوشها هوا دميد.

دانۀ فوفل را بايد قبل از خوردن آماده نمود. براى اين كار دانۀ خام پهن چرب و بدون ريشۀ آن را گرفته در آب جوش مىدهند و كمى مىكوبند كه پهن شود و آن را بريده به دو قسمت مىنمايند و سپس در شير گاو مىجوشانند و پس از آن در كاد هندى گذارده و بيرون آورده و خشك مىكنند و خوب مىمالند كه برّاق شود. اين دانه آمادۀ خوردن است و براى جويدن در دهان مصرف مىشود. (روش ديگرى براى تهيه سقز بزاقآور) . مصرف اين گياه بايد با احتياط و زير نظر پزشك انجام گيرد.