نخل روغنى

درختى است كه به فارسى «نخل روغنى» و به عربى «نخلة الزيت» مىنامند. به فرانسوى آن را Palmier ā huile وEleis و Eleide و به انگليسى African oil palm و Oil oalm ناماند. درختى است از خانوادۀ خرما Palmaceae نام علمى آن Elaeis guinensis L. مىباشد.

مشخصات

درختى است به بلندى u200a١۵u200a-u200a١٠u200a متر. پوست تنۀ استوانهاى آن اغلب صاف است ولى در برخى موارد نيز آثار بنبرگهايى كه افتاده است روى آن ديده مىشود. در انتهاى درخت يك گروه u200a٢۵u200a-u200a٢٠u200a برگ بزرگ با تقسيمات پرى كه طول هريك u200a۵u200a-u200a۴u200a متر است، ديده مىشود. برگچهها نرم و در حدود يك متر طول دارند. در سن u200a۵u200a-u200a۴u200a سالگى نخل روغنى شروع به گل دادن مىكند. ابتدا گلهاى نر ظاهر مىشوند و پس از آن گل آذين ماده خود را نشان مىدهد. و هر دو روى يك درخت هستند.

ميوههاى آن Drupe است و به بزرگى يك گردو مىباشد كه در داخل آن مغز گوشتى با روغنى قرمز رنگ آبدار با الياف فيبرى وجود دارد و داخل آن دانۀ سخت و محتوى مغز روغندارى قرار دارد كه به نام Palmiste ناميده مىشود (دروپ به ميوههاى گوشتى هستهدار گويند مانند هلو-زردآلو و. . .) از ميوۀ نخل روغنى دو نوع روغن مىگيرند يكى روغنى كه از گوشت داخل ميوه و يا از پولپ آن گرفته مىشود كه روغن نخل يا Huile de palme ناميده مىشود و ديگرى روغنى كه از مغز دانه يا به اصطلاح بادام آن گرفته مىشود كه آن را Huile de palmiste گويند.

اين درخت بومى گينه است ولى در افريقاى غربى و در كنگو نيز انتشار دارد و در هند كاشته مىشود.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى، روغن نخل منبع غنى از كاروتن ^u200a١u200aاست و به جاى روغن كبد ماهى به منظور ترميم كمبود ويتامين A مىتواند مصرف شود.

خواص-كاربرد

در گينه روغن نخل مانند مرهم به زخمها گذارده مىشود اثر ضدعفونىكننده و التيامدهنده دارد و به صورت روغن ماليدنى در موارد روماتيسم و كوفتگى به كار مىرود. در استعمال داخلى بجاى روغن كبد ماهى براى جبران كمبود ويتامين A مصرف مىشود. مصرف آن بايد با نظارت پزشك به مقدارى كه توصيه مىشود انجام گيرد. روغن گوشت نخل در u200a۴٠u200a درجه سانتىگراد مايع است. رنگ آن زرد نارنجى و وقتى كه تازه گرفته مىشود كمى بوى بنفشه مىدهد ولى به زودى در مجاورت هوا اكسيده و تند مىشود. لذا در مصارف داخلى و خوراكى فقط از تازۀ آن مىتوان استفاده كرد. در صنعت بهطور كلى در صابونسازى و چرب كردن آلات فلزى ماشينآلات مصرف دارد.

روغن هستۀ نخل از مغز هستۀ ميوۀ نخل روغنى گرفته مىشود كه در حدود u200a۴٠u200a درصد روغن دارد. روغن آن به رنگ سفيد و در حرارت بالاتر از u200a٢۵u200a درجه سانتىگراد مايع است. و براى مصارف صابونسازى و مشمعسازى استفاده مىشود.

كنجاله حاصل پس از روغنگيرى براى چاق كردن دام بسيار مورد توجه است.