نى هندى

به فارسى «نى هندى» و در كتب طب سنتى با نام عربى آن «غاب رومى» آمده است. به فرانسوى Roseau و Roseau canne و Canne de Provence و Grand roseau و Canne de l'Inde و به انگليسى Reed و Great reed گفته مىشود.

گياهى است از خانوادۀ غلات Gramineae نام علمى آن Arundo donax L.

مىباشد.

مشخصات

گياهى است چند ساله كه ارتفاع آن u200a۵u200a-u200a٣u200a متر است. ساقۀ آن به قطر انگشت، تو خالى استوانهاى شكل، بندبند و خيلى سخت مىباشد كه به سختى مىتوان آن را شكست. برگهاى آن ساقۀ آغوش و بدون دمبرگ، سبز خشن، دراز نوكتيز به طول u200a۶٠u200a-u200a۵٠u200a سانتىمتر است. گلهاى آن به صورت مجتمع خوشهاى در انتهاى ساقۀ گلدهنده ظاهر مىشود. ريشۀ آنكه در حقيقت ساقۀ زيرزمينى است، اسفنجى متورم داراى بريدگىهاى مارپيچى مىباشد. رنگ پوست ساقۀ زيرزمينى آن زرد تيره و شفاف است. اين ريزوم يا ساقۀ زيرزمينى كه قسمت مورد استفادۀ گياه در طب سنتى است به قطعات كوچك درآمده، در معرض استفاده قرار مىگيرد. بويى ندارد ولى طعم آن كمى شيرين است.

اين گياه معمولا اراضى با خاك شنى و مرطوب را دوست دارد. در كنار جريانهاى آب در مجاورت درختان تبريزى و بيد مىرويد. در اراضى خشك هم مىرويد و خشكى را تحمل مىكند ولى ريشۀ آن مدت زيادى در آب بودن را تحمل نمىكند.

آب و هواى معتدل را دوست دارد و در مناطقى كه زمستان خيلى سرد دارند كمتر مىرويد. در اروپا و آسيا در دامنههاى هيماليا و ساير مناطق مىرويد. در هند در قسمتهاى كم ارتفاع هيماليا از كشمير تا نپال و ساير مناطق آن انتشار دارد. در ايران در نواحى مختلف البرز در كرج در ارتفاع u200a١۴٠٠u200a متر از سطح دريا، در شمال ايران در گرگان، خوزستان در مسجد سليمان، خراسان در خرب بالا، لرستان در شهبازان در ارتفاع u200a۵٠٠u200a متر از سطح دريا و در بلوچستان همه جا در كنار جريانهاى آب ديده مىشود.

تركيبات شيميايى

در گياه و در ساقۀ زيرزمينى آن در حدود u200a٠٢٨u200a/u200a٠u200a درصد مادۀ گرامين ^u200a١u200aيا دوناكسين ^u200a٢u200aوجود دارد. به علاوه يك آلكالوئيد جديد به نام دوناكسارين ^u200a٣u200aدر آن مشخص شده است. گرامين هايدروكلرايد ^u200a۴u200aدر خرگوش فشار خون را بالا مىبرد و موجب انقباض رودهها و رحم در خرگوش مىشود. در دوز محدود، مادۀ گرامين موجب افزايش فشار خون در سگها مىشود ولى اگر مقدار زياد مصرف شود فشار خون پايين مىافتد. عمل گرامين شبيه عمل دى-پزودو-افدرين ^u200a۵u200aاست.

خواص-كاربرد

در چين معتقدند كه ساقۀ زيرزمينى گياه ترشح شير را كاهش مىدهد [د-لانسان].

در برمه از ريشۀ آن به عنوان مدرّ استفاده مىشود [گج]. جوشاندۀ اعضاى زيرزمينى گياه به مقدار u200a٢٠u200a گرم در هزار گرم آب خاصيت مدرّ و نرمكننده دارد و ترشحات قاعدگى را افزايش مىدهد. چون ترشح شير را كاهش مىدهد و قطع مىكند در مواردى كه نمىخواهند پستان شير بدهد يا در مواردى كه به علل بيمارى قطع ترشح شير لازم مىشود، از اين جوشانده استفاده مىشود. مصرف اين گياه بايد با احتياط در حد مجاز و با نظارت پزشك انجام گيرد.