ياس زرد

به فارسى «ياس زرد» ناميده مىشود و به فرانسوى Forsythia و Forsythie و به انگليسى Golden bell و Forsythiaگفته مىشود. گياهى است از خانوادۀ Oleaceae داراى سه گونه عمده است كه معمولا در گلكارىها كاشته مىشود. نام علمى آن Forsythia suspensa و F. viridissima و F. fortunei مىباشد كه بين آنها گونه Forsythia suspensa Vahl در طب سنتى مستعمل است و مصارف دارويى دارد، نام مترادف آن Syringa suspensa Thunb. مىباشد.

مشخصات

درختچهاى است زينتى با شاخههاى باريك و نرم مجنون به طورى كه هر قسمت از آن كه با خاك تماس بگيرد، ريشه مىكند و منشأ درختچۀ مستقلى مىشود. گلهاى آن زرد ليمويى است و در اطراف محور شاخهها ظاهر مىشود. در مناطقى كه زمستانهاى سرد دارد در اوايل بهار و در مناطقى كه زمستانهاى معتدل دارد مانند شمال ايران، در تمام فصل زمستان بهطور نامنظم گل مىدهد. تكثير از طريق خوابانيدن شاخه و يا كاشت قلمۀ آن در پاييز است.

تركيبات شيميايى

ميوۀ خشك آن كه بيشتر در طب سنتى مستعمل است داراى ساپونين و چند فلاونول گلوكوزيد است [كو]و به علاوه داراى فيلّىرين ^u200a١u200aو ويتامين P مىباشد. در دانۀ آن نيز ساپونين [چيو]وجود دارد و در پوستۀ خارجى دانه اولئانوليك اسيد مشخص شده است [موراكامى].

خواص-كاربرد

در چين معمولا از ميوۀ خشك ياس زرد به عنوان دارو استفاده مىشود ولى در برخى مناطق از برگها و سرشاخههاى جوان و ريشۀ آن نيز استفاده مىشود [استوارت، كروست، پتلو و پتلو][كاريونه و كيمورا]برگ و ميوه اين گياه مدّر، مليّن و قاعدهآور [استوارت، ابرت و روا]، مسكّن و آرامبخش است [موراكامى]. ضد كرم است و براى معالجۀ كرمك ^u200a٢u200aنافع است و به علاوه آنتىفلوجيستيك ^u200a٣u200aو ضد ورم است [كو]. در موارد تبهاى نوبهاى تببر است [سوزا]. براى بيمارى لنفاتيك مفيد است [موراكامى].

و در موارد جرب، زخم، آبسه، خنازير [چيو]، بواسير و تومورهاى بدخيم [لوئى] تجويز مىشود. داروى ضد قى است و آنتىبيوتيك بر ضد استرپتوكوكوسها و استافيلوكوكوسها مىباشد. ضمنا براى تحليل لخته خون نيز مؤثر است [چيو]. براى كنترل سرطان پستان تجويز مىشود [موزيگ و شرام]. برگهاى آن در مصرف داخلى و خارجى براى بيمارىهاى پوست بهكارمىرود. در موارد سرخك و آبله خاصيت بثورات زدايى دارد [كاريونه و كيمورا]. برگها و سرشاخههاى آن را تببر مىدانند و ضمادى از آن درست مىكنند كه در استعمال خارجى براى التيام غدد مجروح و بواسير به كار مىرود. ريشۀ آن كمى سمّى و تببر مىباشد و براى معالجۀ سرماخوردگى و يرقان تجويز مىشود. از جوشاندۀ آن براى شستن زخمهاى سرطانى استفاده مىشود.

در هندوچين از جوشاندۀ برگها و سرشاخههاى نازك درختچه براى رفع گرفتگى و انسداد گلو مىخورند يا غرغره مىكنند. در چين طبق گزارش H. C. Chou از مخلوطى از ميوههاى گونههاى ياس زرد براى معالجه در موارد ملايم بيمارى B-encephalitis استفاده مىشود. مصرف اين گياه بايد با نظارت پزشك در حد مجاز باشد.

توضيح: B-encephalitis نوعى تورم مغزى است كه بيشتر در فصل تابستان و پاييز ممكن است ظاهر شود و ويروس آن حمله كند.

توضيح: ويتامين P از ويتامينهاى محلول در آب است و از مواد Citrin و rutin و hesperidin و flavones و flavonolsتشكيل شده است.