سيكاس

در ايران با نام خارجى آن «سيكاس» شناخته مىشود. به فرانسوى Cycas و Cycas du japon و به انگليسى Cycas وSago palm ناميده مىشود. گياهى است از خانوادۀ Cycadaceae نام علمى آن Cycas revoluta Thunb. مىباشد.

مشخصات

درختچهاى است كه بومى ژاپن و جزاير جاوه است. و در شمال ايران نيز كشت مىشود و در ساير شهرهاى سرد ايران زمستانها در داخل گلخانه نگهدارى مىشود زيرا تحمل سرماى مناطق سرد ايران را ندارد. درختچهاى است بسيار زيبا و هميشه سبز شبيه نخل نمونه زيبايى از آن در شمال ايران مقابل مهمانخانۀ رامسر در حدود u200a۵٠u200a سال قبل كاشته شده بود. در Pentsao كتاب طب سنتى چين دربارۀ اين درخت آمده است كه بومى ايران و جاوه است ولى در مدارك علمى گياهشناسى ايران، اين درختچه به عنوان گياه بومى ايران مطرح نمىباشد. شايد در روزگاران كهن بوده است و نسل آن منهدم گرديده و بعدا دوباره به ايران وارد شده است.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى مخروطههاى اتاميندار گياه داراى مواد سيكازين ^u200a١u200aو نئوسيكازين ^u200a٢u200aو نئوسيكازين ^u200a٣u200aB و مقدار كمى ماكروزامين ^u200a۴u200aو گلوكوزيدهاى ناشناخته ديگرى مىباشد [نوماتا]. از مغز تخم آن مادۀ لامينارى بيوز ^u200a۵u200a[ناگاهاما]و سيكازين و نئوسيكازين A جدا شده است [نيشيدا]. با بررسى ساختمان مادۀ سيكازين نتيجه گرفته شده است كه همان گلوكوزيلوكسى آزوكسى متان ^u200a۶u200aاست [نيشيدا]. از هيدروليز ماكروزامين مواد سيكازين ^u200a٧u200aII ، كسيلوز ^u200a٨u200a، گلوكوز ^u200a٩u200aو پريموروز ^{u200a١٠u200a}حاصل مىشود [نيشيدا].

خواص-كاربرد

سيكاس از ژاپن و چين وارد شده و كاشته شده است و ظاهرا بجز اينكه چند مورد مسموميت از پوست آن گزارش شده از ساير جهات گياه دارويى بسيار مفيدى است [تاكاتا و كومى نامى]. از تخمهاى آن يك گلىكوزيد سمّى جدا شده است.

كركهاى بين برگها و همچنين گرد برگهاى تغيير شكل يافته آنكه تخم آن را در بر مىگيرد شبيه پشم است و براى قطع خونريزى روى زخمها گذارده مىشود [هو- هين]. جوانههاى انتهايى شاخهها قابض و مدّر است و مغز چوب تنۀ آن فكول دارد و خوراكى است و نوعى ساگو ^{u200a١١u200a}مىباشد [فوكور]. از نظر دارويى مهمترين قسمت درختچه سيكاس ميوه و تخم آن است كه تونيك و مقوى [ايشى دويا]، نرم كنندۀ سينه [استوارت]، قابض و قاعدهآور است [هاو]و براى معالجۀ روماتيسم مفيد مىباشد [روا]. از تخم آن موادى گرفته مىشود كه از رشد تومورهاى بدخيم جلوگيرى مىكند [نيشيدا]. معروف است كه فكول مغز چرب تنۀ درختچه و نشاستۀ مغز تخم آن جوانكننده است و موجب طول عمر مىشود [كاريونه و كيمورا].