مهر سليمان

به فارسى «مهر سليمان» و «نگين سليمان» و «خاتم سليمان» گفته مىشود.

و به فرانسوى Sceau de salomon و Convallaire polygonee و به انگليسى Salomon's seal مىنامند. گياهى است از خانوادۀ Liliaceae و در خانوادۀ Convallariaceae نيز طبقهبندى شده است. نام علمى آن Polygonatum officinale All. و مترادف آن P. vulgare Desf. مىباشد. سابقا نام علمى آن را Convallaria polygonatum L. نيز مىگفتهاند.

اين گياه در اروپا بخصوص در فرانسه در جنگلهاى با خاكهاى تازه و غنى به طور وسيعى انتشار دارد. به عنوان گياه زينتى نيز در باغچههاى سايه آفتاب با خاك شيرين پرورشى كاشته مىشود. در ايران چند گونه از آن مىرويد كه عبارتاند از:

u200a١u200a. Polygonatum polyanthemum) M. B. (Link. و مترادفهاى آن Polygonatum orientale Desf. وPolygonatum cilicicum Schott et Ky. از طرف گياهشناسان مختلف نامگذارى شده است. اين گياه در ارتفاعات البرز در پل زنگوله ديده شده است.

u200a٢u200a. Polygonatum pruinosum Boirss. اينگونه در گرگان در زيارت ديده شده است.

مشخصات

مهر سليمان گياهى است چند ساله با ساقه قوى و محكم و زاويهدار، بلندى آن u200a٣٠u200a-u200a۵٠u200a سانتيمتر و در بعضى گونهها ساقه استوانهاى است. شاخههاى آن خميده افقى مىباشد و برگها معمولا در قسمت بالاى شاخهها مىرويند. بيضى نوكتيز بدون دمبرگ، پهن و بزرگ، رنگ قسمت زيرين برگ كم رنگتر از روى برگ است. گلهاى آن سفيد و معمولا در يك طرف ديگر شاخهها در مقابل برگها مىرويند. ساقۀ زيرزمينى آن ضخيم و افقى است و هر ساله يك ساقۀ هوايى از آن خارج شده و در پاييز پس از ثمر دادن مىافتد و اثرى شبيه به مهر از خود روى ساقۀ زيرزمينى به جاى مىگذارد.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى در ساقۀ زيرزمينى و در گياه گونۀ P. officinale مقدار زيادى مواد گلوتينوز ^u200a١u200aو همچنين كونوالارين ^u200a٢u200aو كونوالامارين ^u200a٣u200aيافت مىشود [چونگ يائوچى]. مادۀ كونوالامارين يك ماده تقويت قلبى است و قند خون را نيز پايين مىآورد [جيو].

خواص-كاربرد

در چين و ژاپن از ساقۀ زيرزمينى گونه P. officinale به عنوان مبرّد و خنككننده، بزاقآور و در عين حال شيرين و تسكين دهندۀ تشنگى استفاده مىشود.

معمولا يك تونيك عمومى است كه براى بيماران مبتلا به سل تجويز مىشود [چونگ يائوچى]. براى معالجۀ بيمارى قند به كار مىرود [لو]. و براى رفع اختلالات مجارى تناسلى و ادرار نيز مصرف مىشود [جيو]. نرمكننده و مسكن و آرامبخش و ضد تب نوبه است و براى معالجه و تسكين روماتيسم، تبهاى انفلوانزايى و التهاب پستان ^u200a۴u200aبسيار مفيد است [استوارت].

براى تسكين سرفه و رفع ناراحتىهاى ريه نيز مفيد است [لوئى]. از له شدۀ ساقۀ زيرزمينى آن و يا از گرد ساقۀ زيرزمينى خشك شدۀ آن براى بستهبندى و پانسمان شكستگىها و لومباگو ^u200a١u200aو تسكين درد ساق پا استفاده مىشود. [ريچى مورا]. براى بيمارى شينگلس ^u200a٢u200a[ليو]. و براى شستوشو و حمام چشم در رفع ناراحتىهاى چشم نيز كاربرد دارد [استوارت].

براى تهيه دم كرده u200a٣٠u200a-u200a٢٠u200a گرم ساقۀ زيرزمينى در يك ليتر آب جوش دم مىشود كه براى كنترل نقرس مىخورند. در استعمال خارجى و به منظور تهيه پماد آن u200a۶٠u200a گرم ساقۀ زيرزمينى خشك را با u200a۶٠u200a گرم پيه خوك در u200a٢۵٠u200a گرم آب ريخته مىجوشانند كه پخته شود، پماد درست مىكنند.

توضيح: بيمارى شينگلس نوعى بيمارى با علايم تاولهاى آبدار و التهابهاى شبيه هرپس است كه در امتداد اعصاب محيطى و گاهى نيز در ساير نقاط بدن بروز مىكند.