درخت شوولمگرى

در كتب مختلف با نام «درخت شوولمگرى» و «شولمرگرا» آمده است. به فرانسوى و انگليسى Chaulmoogra ناميده مىشود. درختى است از خانوادۀ آلوى هندى Flacourtiaceae بعضى از گياهشناسان آن را در Bixaceae مىگذارند چون گياهان اين دو خانواده خيلى به هم شبيه هستند. نام علمى آن Hydnocarpus kurzii) King(Warb. و مترادف آنTaraktogenos kurzii King مىباشد. به هندى نيز آن را شول موگرا نامند

مشخصات

درختى است به ارتفاع حدود u200a١۵u200a متر بومى جنگلهاى بنگلادش و شرق هندوستان. پوست تنۀ درخت صاف و قهوهاى مايل به زرد است. برگهاى آن ساده بيضى باريك دراز نوك باريك به طول حدود u200a٢٠u200a سانتيمتر و عرض حدود u200a٧u200a سانتيمتر مىباشد. گلهاى نر و ماده جداگانه روى دو پايۀ جداگانه هستند. ميوۀ آن در ابعاد يك نارنج به رنگ حنايى روشن است كه داخل آن چندين دانه قرار دارد.

دانهها در ابعاد u200a٣u200a-u200a٢u200a*u200a۵u200a/u200a١u200a-u200a١u200a سانتيمتر با پوششى خشك و شكننده به رنگ خاكسترى تيره، صاف، مغز دانه داراى آلبومين حجيم به رنگ قهوهاى قرمز است. از اين دانهها در حدود u200a٣۵u200a-u200a٣٠u200a درصد روغن ثابت گرفته مىشود كه آن را در بازار دارويى به نام روغن شوولمگرى يا Huile de chaulmoogra عرضه مىكنند.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى در دانههاى اين درخت در حدود u200a۴u200a/u200a٠u200a اسيد سيانيدريك وجود دارد. دانۀ گياه داراى u200a٣۵u200a-u200a٣٠u200a درصد روغن ثابت است كه شامل حدود u200a٣۵u200a درصد هيدنوكارپيك اسيد ^u200a١u200a، حدود 5/22 درصد شولموگريك اسيد ^u200a٢u200a، حدود u200a۶u200a/u200a٢٢u200a درصد گورليكاسيد ^u200a٣u200a، حدود u200a۶u200a/u200a١۴u200a درصد اولئيك اسيد،u200a۴u200a درصد پالمىتيك اسيد و سرانجام حدود u200a۴u200a/u200a٠u200a درصد اسيدى مشابه ولى ضعيفتر هيدنوكارپيك اسيد وجود دارد .]G. I. M. P[

در گزارش ديگرى آمده است كه در جنگلهاى بنگلادش چند گونه از جنس Hydnocarpus مىرويد كه نام علمى آنهاH. Anthelminticus Pierre و H. kurzū) King(Warl. و H. Hainanensis Merr. و H. alcalae C. DC. مىباشد كه از تخم آنها روغن شولموگرا ^u200a۴u200aو روغن هيدنوكارپوس ^u200a۵u200aمىگيرند كه اجزاى عمدۀ تشكيل دهندۀ آن روغنها گليسيريدها و اتيل استرهاى شوموگرا و هيدنوكارپيك اسيد هستند .]M. P. S. SE. A[

خواص-كاربرد

در سرتاسر مناطق خاور دور محلىها از روغن دانههاى گونههاى مختلف هيدنوكارپوس براى معالجۀ جذام و ساير بيمارىهاى پوستى استفاده مىكردهاند.

روغن اين دانه به صورت تزريق زيرجلدى و يا بين عضلهاى به كار مىرفته و هميشه تجربه نشان داده است كه تزريق آن بيشتر از خوردن مؤثر بوده است. سالهاى سال اين روغن مؤثرترين داروى معالجه جذام و بيمارىهاى پوستى بوده ولى در حال حاضر بيشتر داروهاى گوگردى جانشين آن شده است. به علاوه از روغن دانههاى گياهان براى معالجۀ جرب، ساير انواع بيمارىهاى پوستى، روماتيسم و نقرس نيز استفاده مىشده است [شواليه]. دانههاى گياه به عنوان كرمكش [كلكسيون پير]. و همچنين براى معالجۀ آبله [كرووست]. به كار مىرفته است. دم كردۀ پوست درخت براى رفع اختلالات داخلى و بيمارىهاى پوستى خورده مىشود [راك]. از روغن دانههاى گونه H. alcalae براى معالجۀ روماتيسم و سل و شكستگى استخوان استفاده مىشود [ويكانگكو].

در مصارف داخلى روغن شولموگرا به مقدار چند قطره محلول در شير يا در يك كپسول خورده مىشود. مقدار آن از u200a۵u200a قطره شروع و بتدريج ممكن است زياد شود.

در موارد ضرورى با تجويز و زير نظر پزشك ممكن است حتى تا u200a٣٠٠u200a قطره نيز خورده شود. در استعمال خارج براى بيمارىهاى پوستى و نظاير آن پماد u200a٢٠u200a درصد آنكه در وازلين مخلوط شده باشد ماليده مىشود.

توضيح: گياه ديگرى به نام علمى Gynocardia odorata R. Br. را نيز به زبان هندى شولموگرا گويند و روغنى كه از تخم آن گرفته مىشود نيز روغن شولموگرانا نامند. اين گياه نيز از خانوادۀ Flacourtiaceae مىباشد. چون خواص روغن آن در حد روغن شولموگراى حاصل از گونۀ هيدنوكارپوس مىباشد لذا براى آگاهى و شناخت خوانندۀ عزيز به ذكر مختصرى از آن مبادرت مىشود.

از نظر تركيبات شيميايى در دانههاى اين درخت علاوه بر روغن ثابت به نام شولموگرا گلوكوزيدى به نام جينوكاردين ^u200a١u200aنيز وجود دارد. در دانههاى خشك آنكه فقط حدود u200a٩u200a درصد آب داشته باشد در حدود u200a٨u200a/u200a٠u200a درصد اسيد سيانيدريك و در دانههاى تازه آن يك درصد اسيد سيانيدريك وجود دارد. اين درخت بومى هند است و بهتر است روغن شولموگراى حاصل از اين گياه را به نام «روغن شولموگراى هندى» بناميم كه از ديگر روغنها متمايز باشد.

از نظر خواص و كاربرد اين روغن نيز در هند براى معالجۀ جذام و بيمارىهاى پوست به كار مىرود ولى اثرش ضعيفتر از روغن شولموگراى جنس هيدنوكارپوس است.