گل مريم

در كتب طب سنتى «مسك رومى» و به فارسى «گل مريم» گفته مىشود. به فرانسوى Tubereuse و به انگليسىTuberose گويند. گياهى است از خانوادۀ Amaryllidaceae نام علمى آن Polianthes Tuberosa L. مىباشد.

مشخصات

گياهى است پيازدار بومى امريكاى شمالى و مكزيكو كه در خاور دور و ساير مناطق آسيا و اروپا نيز براى گلهاى زيبا و معطّر آن كاشته مىشود. مريم يكى از پرعطرترين گلهاى دنيا مىباشد. گلهاى آن خوشهاى سفيد و كمى مومى است، برگهاى آن خطّى باريك دراز و نوكتيز مىباشد كه ساقه را در آغوش مىگيرد. بلندى گياه تا u200a۶٠u200a سانتيمتر مىرسد. گلها معمولا در تابستان ظاهر مىشوند ولى با اجراى روشهاى باغبانى و كشت در محيط كنترل شده در تمام سال مىتوان گياه گلدار به دست آورد.

تكثير آن از طريق تقسيم تورمهاى زيرزمينى است كه در پاييز انجام مىگيرد. ولى بايد توجه كرد كه معمولا اين قطعات زيرزمينى كاملا نرسيدهاند و معمولا به ثمر رسيدن آنها مشكل است و پرورش آنها تخصص مىخواهد. بنابراين راه آسانتر اين است كه پياز آماده براى كاشت را مىخرند و مىكارند. اين گياه به آفتاب زياد احتياج دارد و در دوران رشد نيز مرتبا بايد آبيارى شود. روش كار اين است كه پس از خاتمۀ دوران گل كردن بايد تورمهاى ضخيم گياه خارج شود و پيازهاى خيلى درشت آنكه گل كردهاند دور انداخته شود زيرا آنها ديگر گل نمىدهند و پيازهاى زيرزمينى كوچك آن انتخاب و در محل خنك تا بهار سال آينده حفظ و نگهدارى شود. اگر خوب برسند براى سال سوم گل مىدهند و پس از آن بايد دور ريخته شوند.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى گياه داراى اسانس بسيار معطّرى مىباشد. از هيدروليز غدّه گياه چند ساپوژنين ^u200a١u200aاز جمله هكوژنين ^u200a٢u200aو تيگوژنين ^u200a٣u200aبه دست مىآيد ]S. G. S. M. P[

در گزارش بررسى ديگرى آمده است كه اسانس روغنى فرّار كه از غدّه آن گرفته مىشود شامل متيل آنترانيلات ^u200a١u200aمىباشد كه در عطرسازى مصرف دارد [هس].

خواص-كاربرد

گلهاى گياه مدّر و قىآور است. پيازهاى آن را كه خشك كرده و به صورت گرد در مىآورند، براى معالجۀ سوزاك به كار مىبرند. در هندوچين از پياز گياه به عنوان ضد اسپاسم استفاده مىشود [پروت و هرير]. از پيازهاى آن براى معالجۀ مالاريا استفاده مىشود [پتلو]. در فيليپين از جوشاندۀ گرد پيازهاى آن براى معالجۀ سوزاك استفاده مىشود.