كلمبو

ريشۀ گياهى است كه در بازار دارويى ايران به نام «كلمبيا» و «كلمبو» معروف است. در ايران نمىرويد ولى چون وارد مىشود و در بازار ايران عرضه مىگردد به ذكر مشخصات و خواص آن در اين كتاب مىپردازيم.

اين گياه در كتب طب سنتى با نام ساق الحمام آمده است. به فرانسوى Chasmanthere و Chasmanthere palmee و ريشۀ گياه كه در طب سنتى مصرف دارويى دارد Colombo و به انگليسى Columba و Calumba و Colomba ناميده مىشود. گياه آن از خانوادۀ Menispermaceae نام علمى آن Jateorhiza columba Miers و مترادفهاى آنChasmanthera palmata H. Bn.

و Cocculus palmatus DC. كه از طرف گياهشناسان مختلف نامگذارى شده است.

در مدارك علمى هندى نام اصلى گياه Jateorhiza palmata Miers. آمده است و در مدارك امريكايى نام اصلى گياه را به شكل Jatrorrhiza palmata مىنويسند.

مشخصات

گياهى است علفى پايا و بالا رونده كه داراى ريشههاى ضخيمى است كه در طب سنتى مصرف دارويى دارد و معمولا به شكل قطعات كوتاه استوانه شكل به قطر u200a۵u200a-u200a٢u200a سانتيمتر و گاهى به شكل قرصهايى به قطر u200a١٠u200a-u200a٨u200a سانتيمتر و طول u200a۶u200a-u200a٣u200a سانتيمتر در بازار عرضه مىشود. سطح خارجى ريشه چين خورده، زبر و ناصاف به رنگ قهوهاى و اگر شكسته شود مقطع آن به رنگ زرد مايل به سبز و خاكسترى است. بوى آن تهوعآور است. طعم آن بسيار تلخ و پس از خوردن آن بزاق دهان را زرد مىنمايد.

وطن اين گياه افريقاى خاورى و جنگلهاى موزامبيك است.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى در ريشۀ گياه مواد عامله به نامهاى كولومبين ^u200a١u200aو پالمارين ^u200a٢u200aتأييد شده است. به علاوه آلكالوئيدهاى كولومبامين ^u200a٣u200aو جاتئوريزين ^u200a۴u200aو پالماتين ^u200a۵u200aنيز در ريشه مشخص شده است. تجزيه ديگرى نشان مىدهد كه در ريشۀ گياه علاوه بر آلكالوئيدهاى ياد شده مادهاى به نام لاكتون پالمارين ^u200a۶u200aو مادۀ عامل تلخى به نام چاسمانتين^u200a٧u200aو مادۀ عامل تلخ ديگرى به نام كولومبين، مواد ديزوژنين ^u200a٨u200aو كريپتوجنين ^u200a٩u200aموجود است .]G. I. M. P[

خواص-كاربرد

ريشۀ كلمبو از داروهاى تلخ مقوى معده و معالج سوء هضم و اشتهاآور است. در موارد كم خونى و ضعف دورۀ نقاهت تجويز مىشود. اثر ضد تب و ضد استفراغهاى عصبى دارد.

در هند آن را به عنوان تونيك تلخ، مقوى معده و براى معالجۀ اسهال خونى و ضعفهاى مربوط به اختلالات دستگاه هاضمه مصرف مىكنند.

مقدار خوراك آن در مورد دم كرده u200a١٠u200a گرم ريشه را در هزار گرم آب جوش دم كرده و u200a٢٠٠u200a-u200a۵٠u200a گرم آن را مىخورند. و از گرد ريشه به مقدار u200a۴u200a-u200a۵u200a/u200a٠u200a گرم مىتوان خورد و از تنطور آن تا u200a١٠u200a گرم براى اشخاص بالغ در u200a٢۴u200a ساعت است.

روش تهيه گرد كلمبو. مقدارى ريشه كلمبو را به قدر مورد نظر گرفته خرد كرده در گرمخانه u200a۴٠u200a درجه سانتىگرادى مىخشكانند و در هاون نرم كوبيده و از موبيز داروسازى ردّ مىكنند. مقدار خوراك از اين گرد u200a۴u200a-u200a۵u200a/u200a٠u200a گرم است كه براى رفع اختلالات عصبانى و ضعفى هاضمه و تقويت معده مىخورند.

تنطور كلمبو: ريشۀ كلمبو u200a١u200a واحد، الكل u200a۶٠u200a درجه u200a۵u200a واحد. ريشه را در الكل به مدت ده روز مىخيسانند و صاف مىكنند. مقدار خوراك از اين تنطور براى بزرگسالان u200a١٠u200a گرم كه در يك شربت ريخته بتدريج در u200a٢۴u200a ساعت ميل كنند و در مورد كودكان u200a١٠u200a قطره براى هر سال سن، ظرف روز مىباشد.

توجه: اسراف در خوردن كلمبو موجب تهوع شديد و مسموميت مىباشد، بنابراين در مصرف آن بايد رعايت احتياط معمول به عمل آيد و زير نظر و به توصيۀ پزشك در موارد لازم مصرف شود.