كاسياى تلخ

در بازار دارويى ايران با نامهاى «چوب كاسيا» و «چوب تلخ» و در كتب طب سنتى با نام «قصب مرّ» ذكر مىشود. چوبى است كه از دو نوع گياه مختلف ممكن است به دست آيد، به شرح زير:

u200a١u200a. . Quassia amara L. در كتب طب سنتى با نامهاى «قصب مرّ» و «خشب مرّ» ذكر شده و در بازار ايران «كاسيا» و «چوب كاسيا» و «چوب تلخ» گفته مىشود. به فرانسوى اين گياه Quassia و Quassie و Quassier amer و به انگليسى Quassia و Bitter ash ناميده مىشود. درختچهاى است از خانوادۀ Simaroubaceae ، نام علمى آن فوقا ذكر شد و مترادفهاى آن Q. crocea Vahl و Q. guianensis Diter.

مىباشد.

مشخصات

درختچهاى است كوتاه كه در جنگلهاى گويان و جامائيك مىرويد. چوب اين درختچه داراى مادۀ مؤثر تلخى است به نام كاسين ^u200a١u200aكه در طب سنتى مستعمل است.

اين درختچه در ايران نمىرويد ولى چوب آن در بازار دارويى ايران عرضه مىشود و از نظر خواص طبى براى تقويت معده و تحليل گاز بسيار مفيد است.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى در چوب كاسيا مادۀ تلخى كه مادۀ عامل آن است به نام كاسين وجود دارد كه از عوامل محرك قوى جهاز هاضمه است. ضمنا در تركيب موادى براى تهيۀ كاغذهاى مگسكش نيز استفاده مىشود.

خواص-كاربرد

چوب كاسياى تلخ معمولا استوانهاى به رنگ خاكسترى مايل به زرد است خارج آن نقطهدار و در داخل سفيد رنگ و بىبو ولى بسيار تلخ است. چوب كاسياى تلخ را خرد كرده و يا رنده كرده به صورت گرد در مىآورند و پس از خيس كردن در آب از محلول حاصل كه داراى مادۀ عامل كاسين است مىخورند براى تقويت معده و رفع سوءهاضمه بسيار مفيد است.

روش تهيۀ محلول كاسيا: گرد يا رنده يا خرد كردۀ چوب كاسيا u200a٨u200a واحد-آب u200a١٠٠٠u200a واحد. گرد چوب را مدت u200a٢u200a ساعت در آب خيس كرده، آن را صاف مىكنند و فنجان، فنجان مىآشامند.

تهيه تنطور چوب كاسيا: گرد كاسيا يك واحد، الكل u200a۶٠u200a درجه u200a۵u200a واحد، رنده چوب كاسيا را در الكل خيسانده پس از ده روز آن را صاف مىكنند و هربار از u200a١٠u200a- u200a٢u200a گرم در شربتى ريخته مىخورند، براى تقويت معده و رفع گاز معده بسيار مفيد است.

در استعمال خارج از جوشاندۀ u200a١٢u200a گرم گرد چوب كاسيا در u200a١٠٠٠u200a گرم آب به صورت تنقيه براى رفع كرمك استفاده مىشود.

كرمك يا اكسيور ^u200a١u200aنوعى از كرمهاى ريز جنس نماتود ^u200a٢u200aاست، كه در مقعد به نام كرمك ظاهر مىشود. خوردن كاسيا علاوه بر خواص بالا موجبات افزايش ترشح صفرا، براق و ترشح شير را نيز فراهم مىكند. مصرف آن ايجاد يبوست نمىكند و با املاح آهن نيز ناسازگار نبوده و عوارضى ايجاد نمىنمايد

u200a٢u200a. گياه ديگرى كه از چوب آن براى موارد فوق استفاده مىشود به نام كلمبو معروف است، كه شرح مشخصات آن تحت عنوان كلمبو در اين كتاب آمده است.