خرنوب

در كتب طب سنتى با نامهاى «خرنوب» و «خّروب» آمده است. به فرانسوى Caroubier و Caroube و Feve de pythagore و به انگليسى Carob tree و Carob و Karoub و Honey bread و Sweet pod گفته مىشود. گياهى است از خانوادۀ Leguminosae تيره فرعى Caesalpinaceae نام علمى آن Geratonia siliqua L. و مترادف آن Ceratonia coriacea Salisb. مىباشد

مشخصات

خرنوب درختى است به بلندى u200a١٢u200a-u200a٧u200a متر با برگهاى مركب متشكل از u200a١٠u200a-u200a٨u200a جفت برگچه سبز مايل به قرمز چرمى برّاق ضخيم. دور تنۀ اين درخت غالبا تا u200a٢u200a متر مىرسد. گلهاى آن بدون گلبرگ به شكل خوشه و به رنگ قرمز يا ارغوانى است. ميوۀ آن غلافى دراز خميدۀ آويزان و گوشتى به طول u200a٣٠u200a-u200a١٠u200a سانتىمتر است. ميوههاى خرنوب از نظر مواد قندى خيلى غنى است ولى از نظر مواد پروتئينى ضعيف است.

داراى طعم شيرين شبيه به عسل و در داخل غلاف آن u200a١۶u200a-u200a١٢u200a عدد تخم سخت شبيه عدس قرار دارد. چون ميوههاى درخت خرنوب شبيه ليلكى است، عدهاى از جمله شليمر اين درخت را با ليلكى و كرات اشتباها يكجا ذكر كرده و اضافه كرده است كه در مازندران و گيلان مىرويد. در مخزن الادويه نيز نويسنده خرنوب را با ليلكى يكى مىداند كه اشتباه است. زيرا طبق نظر عامۀ كارشناسان اين درخت اصولا از درختان جنگلى شمالى ايران نيست و در ايران فقط در فارس در غار شاپور نزديك كازرون به طور خودرو ديده شده است. البته از نظر مطالعاتى تحقيقاتى براى كاشت و بررسى چگونگى رشد خرنوب در شمال ايران شده و بذر آن را از قبرس وارد كردهاند و در شمال ايران مطالعاتى در اين زمينه صورت گرفته ولى اين مطالعات سالها پس از دوران نويسندۀ مخزن و شليمر انجام شده است.

اين درخت بومى مناطق مديترانهاى است و بهطور وحشى در سوريه و شامات و صحراى آناتولى مىرويد ولى در هندوستان و اكثر مناطق مديترانهاى و كاليفرنيا نيز كاشته مىشود. تكثير خرنوب از طريق كاشت بذر يا پاجوش آن در خاكهاى آهكى صورت مىگيرد، بذر را بايد قبل از كاشت u200a۵u200a-u200a۴u200a روز در آب روان خيساند و پس از اينكه جوانه آغاز گرديد فورا به كاشت آن اقدام نمود.

يا اينكه بذر را در نهالستان مىكارند و پس از u200a٢u200a سال نهالها را به مزرعه منتقل مىنمايند.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى در تخم آن روغن چرب وجود دارد، و به علاوه داراى صمغى است كه شامل مانوز ^u200a١u200aو گالاكتوز ^u200a٢u200aاست. در ميوۀ اين درخت كه شيرين است، وجود مقدار زيادى، در حدود u200a۶٠u200a درصد، هيدراتهاى كربن شامل u200a٣٣u200a درصد ساكاروز و u200a١٨u200a درصد گلوكز و u200a١u200a درصد مواد نشاستهاى گزارش شده است. به علاوه ميوه داراى تانن و كمى ويتامينهاى D، B، A و ساير مواد مىباشد.

خواص-كاربرد

خرنوب از نظر طبيعت سرد و خشك است و از نظر خواص مدّر است و براى بيمارىهاى سينه و تقويت معده و چاق شدن بدن نافع است. ولى بطئ الهضم و نفّاخ است، خصوصا اگر ميوۀ تازۀ آنكه هنوز يك سال از چيدن آن نگذشته باشد، خورده شود. اگر مخلوط با شير خورده شود خيلى لذيذ و اشتهاآور است و براى سرفه مزمن نافع مىباشد. اگر عصارۀ شيرين ميوۀ تازۀ آن را به زگيل بمالند يا قسمتى از تخم آن را به زگيل بچسبانند، زگيل قطع مىشود. تخم آن سرد و خشك است. و بسيار قابض و براى جلوگيرى از خونريزى مفيد است. مقدار خوراك از عصارۀ ميوۀ u200a١u200a-u200a۵u200a/u200a٠u200a گرم است و عصارۀ پوست آن u200a۵u200a/u200a٠u200a-u200a٣u200a/u200a٠u200a گرم براى رفع اسهال نافع است. در هند از غلاف ميوۀ آن به عنوان قابض و براى قطع سرفه استفاده مىشود و پوست دانۀ آن را به عنوان مسهل و قابض مصرف مىكنند.