رجل الاسد

گياهى است كه در كتب فارسى با نامهاى «پاى شير» و «رجل الاسد» آمده است كه شايد ترجمهاى از اسامى خارجى آن باشد. به فرانسوى Alchemille و Alchemille vulgaire و به اصطلاح عوام Pied de lion و Pied de lapin و Mantelet de dame و Porte rose است و. . . و به انگليسى Lion's foot و Lady's Mantle گفته مىشود. گياهى است از خانوادۀ Rosaceae نام علمى آن Alchemilla vulgaris L. مىباشد

مشخصات

گياهى است كوتاه به بلندى u200a٣٠u200a-u200a٢٠u200a سانتىمتر، چند ساله و علفى. قسمت زيرزمينى يا ساقه زيرزمينى آن نسبتا ضخيم و به رنگ قهوهاى است. برگها پنجهاى مدوّر كه داراى u200a١١u200a-u200a٧u200a قسمت است.

اين گياه در اروپا بخصوص در فرانسه در ارتفاعات كوهستانهاى پوشيده از چمن و جنگل مىرويد و خيلى مورد توجه مردم است. در مناطق مختلف آسيا نيز مىرويد، در مورد وجود آن در ايران بين گياهشناسان اتفاقنظر نيست عدهاى از جمله در فلور ايران آمده است كه در منطقه اطراف تهران و قسمت شمالى تجريش مىرويد و واريتهاى از آن به نام علمى A. vulgaris var mojar Boiss. كه قدرى بزرگتر است را در آذربايجان، اطراف تهران، توچال و در گنجنامه ديدهاند. ولى گياهشناسان فلورا ايرانيكا وجود اين گياه در ايران را با ترديد تلقى مىكنند.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى گياه داراى مقدار زيادى تانن است به همين دليل براى تقويت معده و در موارد خونريزى براى بند آوردن خون مفيد است. به علاوه وجود الاجيك اسيد ^u200a١u200a، لوتئيك اسيد ^u200a٢u200a، پالميتيك اسيد و يك مادۀ تلخ در آن تأييد شده است.

خواص-كاربرد

قسمت مورد استفاده دارويى اين گياه بيشتر ريشۀ آن است كه براى تقويت معده و بند آوردن خونروى به كار مىرود. براى تقويت معده از دم كردۀ ريشۀ گياه يا خود گياه به مقدار u200a۴٠u200a گرم، بادرنجبويه u200a٢٠u200a گرم، بومادران u200a٢٠u200a گرم و علف چاى u200a٢٠u200a گرم را در هزار گرم آب جوش u200a٢٠u200a-u200a١۵u200a دقيقه دم مىكنند و چند فنجان در روز مىخورند. در استعمال خارجى، جوشاندۀ غليظ ريشۀ گياه يا تمام گياه در حدود u200a١٢٠u200a-u200a١٠٠u200a گرم در هزار گرم آب تهيه و براى شستوشوى زخم و تسكين خارش مهبلى استفاده مىكنند كه بسيار مفيد است.

گونۀ ديگرى از همان خانواده كه در كتب با نام «رجل الاسد صغير» آمده است به فرانسوى Alchemille naine و Perce Pierre des champs و به انگليسى Colic wort و Break stone گفته مىشود. نام علمى آن Aphanes arvensis و مترادف آن Alchemilla arvensis) L. (Scop. مىباشد. گياهى است خيلى كوچك بلندى آن حدود چند سانتىمتر. برگهاى آن شبيه گونه قبلى و كوچكتر است.

اين گياه در كرمان در هزار جريب و بندر گز و در گيلان در لوشان و لاهيجان مىرويد.

از نظر تركيبات شيميايى مقدار تانن در اين گياه بيشتر است. خواص آن شبيه گونۀ قبلى است ولى در بند آوردن خون اثر بيشترى دارد و به علاوه براى قطع خونروى بين در عادت ماهيانه نيز مؤثر است. ضمنا مدّر مىباشد و چون ضدعفونىكننده نيز هست براى رفع ناراحتىهاى مجراى ادرار نيز تجويز مىشود. نوع مصرف و مقدار خوراك آن مشابه گونۀ قبلى است.