شوره گز

از انواع درخت گز است نام محلى آن در جنوب خراسان و كرمان «گز شاهى» و «شوره گز» و در بلوچستان «باهوگزا» مىباشد. در كتب طب سنتى «اثل» و «اثل» نامبرده مىشود. به فرانسوى Tamarix oriental و به انگليسى Athel tamarisk و Desert athel گفته مىشود. گياهى است از خانوادۀ Tamaricaceae نام علمى آن Tamarix aphylla) L. (Karst. و مترادفهاى آن T. furas Hamilt. و T. orientalis Forsk. و T. articulata Vahl. و Thuja aphylla L.مىباشد.

مشخصات

درختى است كبود رنگ صاف به بلندى حدود u200a١٠u200a متر. برگهاى آن ريز داراى غلاف و انتهاى آن نوكدار مىباشد. گلهاى آن خوشهاى باريك پرپشت با پايك كوتاه و گالهايى در گرههاى شاخههاى درخت در ابعاد يك نخود ايجاد مىشود.

اين درخت در مصر، عراق، عربستان، ايران، افغانستان و پاكستان انتشار دارد. در ايران در مناطق خشك و گرمسير جنوب و برازجان، دالكى، بوشهر تا جاسك و بمپور و سيستان و بم و طبس مىرويد. چوب آن سفيد و شكننده است و در اين مناطق براى جلوگيرى از پيشرفت شنهاى روان كاشته مىشود.

تركيبات شيميايى

در گالهاى درخت گز شاهى مقدار فراوانى در حدود u200a۴٣u200a-u200a٣۶u200a درصد تانن وجود دارد و در پوست آن حدود u200a١٠u200a درصد و در چوب آن حدود u200a١u200a درصد تانن يافت مىشود.

خواص-كاربرد

گالهاى آن قرمز و خيلى قابض، پوست آن تلخ و قابض است. در هندوستان آن را پس از خشك كردن به صورت گرد در مىآورند و مخلوط با روغن و كامالا براى ازدياد نيروى جنسى و تحريكات جنسى به كار مىبرند. كامالا گردى است كه از كپسول ميوۀ خشك شده و كوبيدۀ درختى گرفته مىشود. در اين كتاب مشخصات و خواص آن مشروحا با نام قنبيل آمده است. به آن گياه مراجعه فرماييد. گال درخت را نيز با نام گز شاهى و اثل مىنامند.

درخت گز شاهى از نظر طبعت طبق نظر حكماى طب سنتى سرد و خشك است و از نظر خواص معتقدند كه شاخه و برگ آن بازكنندۀ انسداد و گرفتگىهاى مجارى طحال و مقوى كبد است. ورم كبد را نرم مىكند و براى جلوگيرى از سفيد شدن مو مفيد است. مزمزۀ آن براى رفع درد دندان نافع مىباشد. خوردن پختۀ ريشه و شاخه و برگ آن با سركه براى تقويت كبد و نرم كردن ورم آن مفيد است. دود دادن آن u200a٨u200a-u200a٧u200a بار براى لقوه و سقوط دانههاى بواسير و آبله نافع است. گرد خاكستر آن براى قطع خون اعضاى بدن نافع است. مقدار خوراك از دم كردۀ آن تا u200a١٢۵u200a گرم و از عصارۀ آن تا u200a١۵٠u200a گرم است. معده را ضعيف مىكند و از اين نظر بايد با صمغ عربى خورده شود، جانشين آن از نظر خواص، ميوۀ سرو است كه به جوز السرو معروف است.

گالهاى آن مقوى چشم و لثه و معده و كبد و طحال است و از خونروى و اخلاط خونى سينه جلوگيرى مىكند و خونروى را قطع مىنمايد و براى قطع اسهال صفراوى و رطوبى و يرقان و رطوبت رحم مفيد است. اگر آن را در گلاب بخيسانند و صاف نموده در چشم بچكانند براى افزايش ديد چشم مفيد است. جويدن گالها و يا مزمزۀ با آب دم كردۀ آن براى تقويت لثه و دندانها نافع است و خوردن دم كردۀ آن براى جلوگيرى از اخلاط خونى سينه و قطع ترشحات خارج از اندازۀ عادت ماهيانه و سيلان خون از بواسير و اعضا مفيد است. خوردن u200a٣٠u200a گرم از دم كرده يا خيساندۀ آن در آب گرم با شكر براى يرقان و ترشحات رحم مفيد است. اگر آن را در آب گرم خيس كرده و u200a٧u200a-u200a٣u200a روز مرتبا بخورند، براى تقويت مسلولين نافع است.