صندل قرمز

به فارسى در كتب طب سنتى «صندل قرمز» يا «صندل سرخ» گويند. چوب درختى است كه به فرانسوى Bois de corail و Bois de santal rouge و به انگليسى Red sandal wood و درخت آن را به فرانسوى Pterocarpe و به انگليسىRed saunders مىنامند.

درخت آن از خانوادۀ Leguminosae و نام علمى آن Pterocarpus santalinus L. مىباشد. چوب اين درخت به چين وارد مىشود و درخت آن بومى مناطق هند، حبشه و زنگبار است. چوب آن قرمز است كه به نام صندل قرمز معروف مىباشد. در كتب طب سنتى ايران اين صندل را در رديف صندل سفيد تحت عنوان صندل نام مىبرند در صورتى كه چوب دو درخت متفاوت هستند و خواص آنها نيز تا حدودى متفاوت است.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى در سر شاخههاى تازۀ درخت صندل قرمز گلوكوزيد و يك مادۀ رنگى قرمز وجود دارد. چوب صندل قرمز داراى عطر و بويى نيست. از اين درخت در اثر شكافى كه به تنۀ آن وارد مىشود صمغى مىگيرند كه به كينو معروف است، در صمغ كينو كه از اين درخت گرفته مىشود يك نوع تانن خاصى به نام كينو- تانيك اسيد ^u200a١u200aو يك مادۀ رنگى قرمز گرفته مىشود و با تقطير خشك، از آن مواد پيروكاتچين ^u200a٢u200aو پروتوكاتچى نيك اسيد ^u200a٣u200aبه دست مىآيد كه اثر آنها تقريبا شبيه كاتچو ^u200a۴u200aاست.

خواص-كاربرد

در هندوستان از چوب صندل قرمز به عنوان خنككننده و قابض و تونيك، در استعمال خارجى براى ناراحتىهاى صفراوى و رفع التهاب و سردرد گرم و كاهش تب و همچنين براى رفع ناراحتىهاى پوست و ضمنا براى تقويت ديد چشم تجويز مىشود. در تايوان از محلولى كه از خيس كردۀ خاك ارّۀ آن حاصل مىشود، براى كاهش ورم استفاده مىشود [ليو]. در اندونزى خاك ارّۀ صندل قرمز را با برنج مىپزند و براى قطع خونريزى مىخورند. بهطور كلى در طب سنتى از نظر طبيعت صندل سرخ را هم مانند صندل سفيد سرد و خشك مىدانند و عموما به عنوان معرّق مىخورند.

بركيل معتقد است كه چوب قرمز آن داروى رفع ناراحتى خون است و در زخمها و جراحتها از آن براى قطع خونريزى و چرك استفاده مىشود [استوارت]. بومىها در تايوان از اين گياه به عنوان يك داروى سرى براى معالجۀ مسموميت استفاده مىكنند.