نارمشك

به فارسى و در كتب طب سنتى آن را «نارمشك» ناماند. به فرانسوى Mesua و Bois de fer de Ceylan و به انگليسىIron wood tree و به هندى «ناگكزاز» گفته مىشود. گياهى است از خانوادۀ Guttiferae ، نام علمى آن Mesua ferrea L.

مىباشد.

مشخصات

گياهى است بصورت درخت كوچك در ابعاد درخت انار و معمولا قسمتى از اين درخت كه دارو مىباشد و در طب سنتى مستعمل است، گلها و غنچههاى بازنشدۀ آن است كه در ابعاد يك نخود به رنگ سرخ مايل به زردى و معطر و خوشبو مىباشد و به همين دليل آن را نارمشك كه همان مشكانار است ناميدهاند. اين درخت داراى چوب بسيار سخت و درعينحال خوشبو است كه چون خوب صيقل مىشود در نجارى زينتى كاربرد دارد. بوى غنچه و چوب اين درخت شبيه بوى انيس است.

اين درخت بومى شبهقارۀ هند است و تا شبهجزيرۀ مالايا انتشار دارد و در جاوه كاشته مىشود. از نظر وجود اين درخت در ايران شليمر وجود آن را در خراسان ذكر كرده و در مخزن الادويه نيز آمده است كه در خراسان مىرويد، ولى تا به حال گزارشى از گياهشناسان در اين مورد در دست نمىباشد.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى در گلها و غنچههاى درخت اسانس روغنى فرّار و دو مادۀ تلخ يافت مىشود. در بررسى ديگرى آمده است كه در آن در حدود u200a١u200a درصد مادۀ عامل تلخ به نام مزوئول ^u200a١u200aوجود دارد ]G. I. M. P[ . در گزارش علمى ديگرى آمده است كه اسيد رزينى كه در روغن دانۀ آن وجود دارد، داراى اثر سمى محدودى روى قلب است.

خواص-كاربرد

در برمه از گلهاى آن به عنوان قابض و از برگهاى آن براى معالجۀ گزش مار استفاده مىشود [راجر]. در شبهجزيرۀ مالايا از گلهاى خشك آن به عنوان دارو استفاده مىشود و معمولا براى تقويت مادران پس از تولد نوزاد تجويز مىشود كه بخورند [ريدلى و بركيل]. در اندونزى از غنچههاى بازنشدۀ درخت و از گلهاى آن و از اتامينهاى معطر گل (آلات نر گل) و يا از گلهاى محتوى آلات نر لهشدۀ گل از همه آنها داروهاى مختلفى و همچنين مواد و تركيبات آرايشى [بورسما و فايدهين]و مرهم و روغنهاى ماليدنى [واناستىنيس -كروزمان]درست مىكنند. از مغز هستۀ لهشدۀ ميوۀ درخت در استعمال خارجى به صورت ضماد براى التيام زخم استفاده مىكنند [بركيل]. و همچنين اين ضماد براى التيام و فروكش كردن تاول به كار مىرود [هين و كلوپنبرگ-ورستيغ].

از روغن دانههاى آن روى موضعهاى ناراحت پوست و تحريكشده و تاولى مىمالند و ضمنا از اين روغن در موارد روماتيسم نيز روى اعضاى دردناك ماليده مىشود [واناستىنيس-كروزمان]. در هند از گلهاى آن به عنوان قابض و براى تقويت معده و تسكين سرفههاى توأم با ناراحتى و خشونت سينه استفاده مىشود.

لهشدۀ گلها را با كره و كمى شكر مخلوط كرده و خميرى درست مىكنند و در موارد بواسير خونى مىمالند. از غنچههاى بازنشده براى قطع اسهال خونى خورده مىشود.

پوست درخت قابض و معطر است و آن را مخلوط با زنجبيل به عنوان معرق تجويز مىكنند. از برگهاى درخت و لهشدۀ برگ و گل در موارد گزش مار و عقرب استفاده مىشود.

از نظر طبيعت نارمشك طبق نظر حكماى طب سنتى كمى گرم و خشك است و از نظر خواص معتقدند كه خوردن غنچههاى بازنشده و گلهاى آن براى ماليخوليا و وسواس و تقويت كبد و معده و رودهها در اشخاص سردمزاج مفيد است.

از ضماد لهشدۀ گلها براى خشك كردن و التيام زخمها و جراحتها استفاده مىشود و از پاشيدن گرد آن نيز در همين مورد استفاده مىشود. نارمشك مضر مثانه است و خوردن و يا ماليدن آن ايجاد زردى رنگ صورت مىكند از اين نظر بايد با روغن بادام مصرف شود. مقدار خوراك آن u200a١٠u200a-u200a٨u200a گرم است.