تانبول

در كتب طب سنتى با نامهاى «تانبول» ، «پان» ، «تنبول» ، «تامول» ، «تملول» ، «تنبل» و «فلفل هندى» آمده است. به فرانسوى Temboul و Betel و به انگليسى Betel و Betelnut گويند. گياهى است هندى از خانوادۀ فلفل Piperaceae ، نام علمى آن Piper betel L. يا Piper betle L. مىباشد.

مشخصات

گياه تانبول نوعى فلفل خزنده است كه بومى هند مىباشد، مانند درخت مو براى بالا رفتن آن بايد قيم يا داربست تعبيه شود.

برگ آن سبز روشن، پهن، قلبى شكل و نوكتيز شبيه برگ لبلاب است. طعم آن شبيه به قرنفل مىباشد. گياه بزرگى است چندساله و به عبارت بهتر درختچهاى است بومى هندوستان و در مالزى، فيليپين، هندوچين، ماداگاسكار و افريقاى شرقى نيز مىرويد. برگهاى خشك اين گياه معطر است و از آن مادهاى به نام betel تهيه مىكنند.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى در برگهاى تانبول يك اسانس روغنى فرّار كه قسمت عمدۀ آن مادۀ معروف ضدعفونىكنندۀ چاويكول ^u200a١u200aاست و همچنين تعدادى از انواع آنزيمها وجود دارد.

پتلو دانشمند معروف براساس بررسىهاى خود نشان داده است كه اسانس تانبول عمدتا داراى دو فنول ^u200a٢u200aاست كه عبارتاند از بتل-فنول ^u200a٣u200aكه ايزومر اوژنول مىباشد و ديگرى چاويكول به همراه تعدادى فنلهاى تركيبى مختلفه و والنزوئلا دانشمند ديگرى وجود مواد آليل پيروكاتچين ^u200a۴u200a، ترپن ^u200a۵u200a، سينئول، كاريوفيلن، كادينن و در آخر مانتون ^u200a۶u200aرا ذكر مىكند.

خواص-كاربرد

در هند از مخلوطى از برگهاى تانبول و آهك زنده و ميوۀ درخت فوفل كه به فرانسوى Noix d'arec ناميده مىشود، مادهاى شبيه سقز درست مىكنند كه مانند ماستيكاتوار يا بزاقآور مصرف مىشود و جويدن آن دهان و حلق را تحريك كرده ترشح بزاق را افزايش مىدهد. درخت فوفل به نام Areca catechu مىباشد كه شرح آن جداگانه در جلد چهارم اين كتاب خواهد آمد.

از ميوۀ تانبول ) NOix de betel( در رنگرزى براى تهيۀ يك رنگ قرمز زيبا استفاده مىشود.

اگرچه در موارد مختلف درمانى از برگ و ريشه و گاهى نيز از تخم تانبول استفاده مىشود ولى در بيشتر موارد برگهاى خوشبو و معطر آن مستعمل است زيرا داراى خواص بادشكن، محرك و پروفيلاكتيك مىباشد [استوارت]. مقوى و تونيك و نيروبخش و قابض و بزاقآور مىباشد [كاريونه و كيمورا و اوكابه].

سقز جويدنى كه از برگهاى آن درست مىشود براى تحريك اعصاب مفيد است [هولمز]. به عنوان عامل پروفيلاكتيك در معالجۀ اسهال خونى و تب آثار نافع دارد [فوكود]. برگهاى خردشدۀ آن را گرم كرده و روى بدن زنان پس از زايمان مىگذارند و براى تسكين سرفههاى سخت روى حلق مىبندند [فاكس]. و يا برگهاى خردشدۀ آن را گرم كرده و با روغن زيتون مخلوط نموده و به صورت روغن ماليدنى به ناحيۀ شكم بچه در موارد ناراحتىهاى شكم مىمالند [كوئىزمبينگ و والنزوئلا]. از شيرۀ برگها و يا از برگهاى خردشده نيز در تهيۀ داروهايى براى التيام زخمها بويژه زخمهاى بينى، كورك و جوش استفاده مىكنند [بركيل و هانيف].

اسانس روغنى فرّار آن كه عمدتا چاويكول است، خاصيت باكترىكشى دارد و براى معالجۀ ناراحتىهاى مخاط بينى و حلق نافع است [واناستىنيس-كروزمان].

تانبول از نظر طبيعت طبق نظر حكماى طب سنتى ايران معتدل است و نوعى از آن كه برگش داراى بوى قرنفل است و برگهاى آن خيلى بزرگ، نازك و لطيف مىباشد، گرم و خشك است. از نظر خواص معتقدند كه مفرح، اشتهاآور، مقوى معده، كبد، دماغ، دل، حافظه و فهم مىباشد. خوردن برگهاى آن حافظه را زياد مىكند و مدر است و جويدن آن براى رفع رطوبتهاى دهان، لثه، استحكام و تقويت دندان، خوشبو كردن دهان، تسكين عطش كاذب، گرسنگى، صاف كردن صدا، رفع تنگى نفس، سرفۀ سرد رطوبى، تقويت معده و هاضمه نافع است، خصوصا اگر با فوفل و دانۀ هل مصرف شود. ضماد برگ آن جراحتها را التيام مىدهد و اگر برگ خردكرده آن را گرم كرده و به بيضه ببندند براى قطع نزول آب در بيضه مفيد است و اگر پس از دو سه روز تكرار شود آب جمعشده را تحليل مىبرد. روش ديگر اين است كه برگ خردنشدۀ تانبول را داغ كرده و دو سه برگ روى هم و يا يك برگ تنها در محل مىبندند تا آب جمعشده تحليل رود. اگر u200a٨u200a-u200a٧u200a برگ تانبول را با نمك بخورند مسهل بلغم است و براى سياهسرفه و تنگى نفس مفيد مىباشد. اصطلاح تانبول بهطور مطلق در هند نوشابهاى است كه از برگ تانبول، جوز بوا، شربت قند و. . . ترتيب مىدهند.