بالنگو

گياهى است كه به فارسى و در كتب طب سنتى «بالنگو» نام برده مىشود. اين گياه از خانوادۀ نعنا Labiatae و دو گونۀ آن در ايران بهطور خودرو مىرويد كه نامهاى علمى آنها عبارتاند از:

u200a١u200a. Lallemantia iberica) M. B. (Fisch. كه به «بالنگو شهرى» معروف است كه در شمال ايران در ايسپيلى ييلاق، در جادۀ قزوين، اطراف تبريز، مشكينشهر، جبال سهند، بين خلخال و اردبيل، در خوى، در تفرش، قصر شيرين، ماهيدشت، اصفهان و شيراز مىرويد.

u200a٢u200a. Lallemantia royleana Benth. كه به «بالنگو شيرازى» معروف مىباشد و در هند و كشمير آن را تخم بالنگو مىنامند. در ايران در دامنههاى البرز در شمال ايران در راه قزوين، رشت، آذربايجان، غرب ايران، قصر شيرين، اصفهان، شيراز، قم، تفرش، كرمان و بلوچستان بهطور وحشى مىرويد.

مشخصات

بالنگو گياهى است يكساله كوتاه به ارتفاع حدود يك وجب و برگهاى آن متقابل، بوى آن شبيه برگ ريحان و بدون دندانه است. گلهاى آن آبىرنگ بندرت مايل به زرد و سفيد است. ميوۀ آن گرد، پهن به ابعاد u200a۵u200a*u200a۵u200a/u200a١u200a ميلىمتر به رنگ قهوهاى و در بالاى ميوه گونۀ L. iberica علامت V ديده مىشود و در مورد گونۀ بالنگو شيرازى تخم درازتر، قوسى در يك طرف و در طرف ديگر يك لكه سفيدى مشاهده مىشود. تخم بالنگو از هر دو گونه را كه در آب بخيسانند مايع چسبناك كدر بىمزهاى حاصل مىشود.

خواص-كاربرد

در هند تخم بالنگو خنككننده، مسكن درد و آرامبخش است و براى رفع نفخ و رفع يبوست به كار مىرود.

بالنگو و تخم آن از نظر طبيعت طبق رأى حكماى طب سنتى گرم و مرطوب و تر است. از نظر خواص معتقدند كه مقوى قلب است، براى رفع وحشت، خفقان و اسهال خونى، آن را تنها يا با گلاب مىخورند. براى دلپيچه و شكمروش نافع مىباشد.

مقدار خوراك آن تا u200a١٠u200a گرم مىباشد. جانشين آن از نظر خواص تخم ريحان است.

توضيح: ضمن اسامى متعددى كه در كتب طب سنتى از جمله در اختيارات بديعى ذكر شده و شرح آن در كتابى با نام تحقيق دربارۀ ترجمه الابنيه عن الحقائق الادويه آمده است، نام بالنگو است كه براى بادرنجبويه ذكر شده است و بايد توجه شود در عين حال كه ممكن است در جايى به بادرنجبويه، بالنگو هم گفته شود ولى گياه بادرنجبويه كه شرح آن جداگانه در جلد اول اين كتاب آمده است با گياه بالنگو كاملا متفاوت است.