درخت پر

به فارسى در شهرها «درخت پر» و «گلپر» گويند. در ارسباران با نامهاى محلى «زينج» و «زنج» شناخته مىشود. نوعى از انواع سماق است كه در دباغى و رنگرزى بيشتر مورد استعمال دارد. به فرانسوى Sumac des teinturiers وArbre āperruque و Barbre de Jupiter و Sumac fūstet و به انگليسى Wig tree و Smoke tree و Common smoke tree و Venetian sumach و Purple fringe گفته مىشود.

درختچهاى است از خانوادۀ پسته Anacardiaceae جنس سماق نام علمى آن Cotinus coggyria Scop. و مترادف آنRhus cotinus L. مىباشد.

مشخصات

درختچهاى است به بلندى u200a٣u200a-u200a٢u200a متر. پرپشت، برگهاى آن سبز برخلاف سماق معمولى كه شانهاى مىباشد در اين درختچه برگها ساده و بيضىشكل و نوك آن قوسى است. گلهاى آن كوچك به رنگ مايل به سبز است و پس از خاتمه گل دادن دمگلها از يكديگر فاصله پيدا كرده و چون پوشيده از تار پنبهاى به رنگ صورتى يا قرمز است به اين جهت به شكل پر درمىآيد. برگ اين درختچه داراى اسانس معطرى است.

اين درختچه كه بيشتر از نظر زيبايى آن بهطور پرورشى كاشته مىشود، بهطور وحشى در جنگلهاى كمدرخت آهكى مىرويد. در ايران در ارسباران آذربايجان و حسن بيگلو بهطور خودرو ديده مىشود و در اغلب شهرها براى زينت كاشته مىشود.

چوب اين درختچه زردرنگ است و در طب سنتى مستعمل مىباشد.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى، درخت پر داراى مواد فوستين ^u200a١u200a، فيزتين ^u200a٢u200a، كوئرسيتول ^u200a٣u200aو ميريستول ^u200a۴u200aمىباشد [روا]. از برگ و گل آن اسانسى به نام فوسته ^u200a۵u200aمىگيرند و در اثر فشار بين انگشتان بوى مطبوع آن استشمام مىشود. در چوب درخت پر مادۀ رنگى به نام فيزتين است كه از آن در رنگرزى استفاده مىشود. از تجزيه فيزتين مادۀ رنگى فوستين به دست مىآيد كه به صورت بلورهاى زردرنگى در بازار عرضه مىشود.

فوستين در الكل و اتر محلول است.

خواص-كاربرد

در چين از چوب زرد درخت پر براى ازدياد ترشح صفرا به داخل رودهها و همچنين به عنوان تببر و براى معالجۀ بيمارىهاى چشم استفاده مىشود ]M. P. E. SE. A[ .

درختچه پر از نظر طبيعت سرد و خشك است و به علت وجود تانن، از برگهاى آن به عنوان قابض و بندآورندۀ خون استفاده مىشود. در استعمال خارجى نيز از جوشاندۀ u200a۴٠u200a گرم برگ در هزار گرم آب به صورت غرغره براى شستشوى دهان و حلق استفاده مىشود و دمكردۀ پوست آن به عنوان تببر مصرف مىشود. چوب آن براى تهيۀ رنگ زرد بازار صادراتى دارد.