اوجن

در جنوب ايران آن را «اوجن» نامند. به فرانسوى Jambul و Prunier noir و به انگليسى Jambolan و Java plum وEugenia و Jaman ناميده مىشود. گياهى است از خانوادۀ Myrtaceae نام علمى آن Syzygium cumini) L. (Skeels و مترادفهاى آن Eugenia jambolana Lamk. Syzygium jambolanum) Lamk. (DC. و Eugenia cumini L.مىباشد.

مشخصات

اوجن درختى است هميشهسبز، برگهاى آن پهن كشيده و بيضى، ميوۀ آن به رنگ سياه معطر و مطبوع و داراى هستهاى درشت است. اين درخت بومى آسياى حاره است در چين و هند و ساير مناطق گرم آسيا مىرويد. در ايران در جنوب كاشته مىشود و نام محلى آن اوجن است.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى در دانۀ اوجن اسانس يافت مىشود به علاوه الاجيك اسيد ^u200a١u200aو يك آلكالوئيد به نام جامبوزين ^u200a٢u200aنيز در آن مشخص شده است. با تزريق زيرجلدى عصارۀ آبى دانۀ ميوۀ آن به سگ كاهش طولانى قند خون مشاهده شده ولى خوردن عصارۀ آبى آن چنين اثرى ندارد ]G. I. M. P[ .

در گزارش ديگرى در مورد تركيبات شيميايى گياه چنين آمده است:

در گياه گاليك اسيد، تانن، اسانس، چربى، آنتىملين ^u200a١u200a، جامبولول ^u200a٢u200a، اولئين، لينولئين، پالمىتين ^u200a٣u200a، استئارين ^u200a۴u200a، فيتوسترين ^u200a۵u200a، ميريسيل الكل ^u200a۶u200aو هنترياكونتان مشخص شده است [والنزوئلا]. محققان از جمله رائو و سشادرى معتقدند كه در دانۀ ميوۀ اوجن گلىكوزيد و آلكالوئيد يا انزيم وجود ندارد و وجود مواد الاجيك اسيد، گاليك اسيد و تانن در دانه، عامل مؤثر خواص دارويى آن هستند و آقايان كوليه و وان درپيجل در برگهاى درخت مقدار كمى مواد آنتىبيوتيك يافتهاند كه بر ضد استافيلوكوكوس مؤثر است.

خواص-كاربرد

در هند پوست درخت را به عنوان قابض براى تهيۀ محلولهاى قابض و جوشاندههايى براى غرغره و شستشوى زخم به كار مىبرند. شيرۀ تازۀ پوست را با شير بز براى قطع اسهال به اطفال مىدهند. از شيرۀ برگهاى درخت براى رفع اسهال خونى استفاده مىشود. شيرۀ ميوۀ رسيدۀ آن را با سركه مخلوط كرده به عنوان مقوى معده، بادشكن و مدر مىخورند و از ميوۀ آن در موارد اسهالهاى صفراوى خورده مىشود ]G. I. M. P[ .

در برمه، هندوچين، شبهجزيرۀ مالايا، فيليپين و هند از برگها، پوست، ميوه و دانۀ درخت براى معالجۀ اسهال و اسهال خونى استفاده مىشود و گرد دانۀ آن را براى معالجۀ بيمارى قند خفيف به كار مىبرند.

ولى در مدارك ديگرى آمده است كه خوردن گرد آن اثر محسوسى در بيمارى قند ندارد بلكه تزريق زيرجلدى عصارۀ آبى آن را مؤثر مىدانند. در برمه از برگهاى آن به صورت جوشانده براى معالجۀ زخم چشم استفاده مىشود [راجر]، در اندونزى از گرد پوست سائيدهشدۀ درخت و همچنين از شيرۀ پوست درخت روى آبسههاى سيفيليسى در محل آلات تناسلى مىاندازند [وك]، در فيليپين خوردن جوشاندۀ پوست درخت را براى رفع بىنظمى عادت ماهيانه تجويز مىكنند [فاكس]و از مخلوط اين جوشانده با آب گريپفروت و آب گياه Sandoricum koetjape براى معالجۀ اسهال خونى استفاده مىشود [فاكس].

توضيح: گياه Sandoricum koetjape Merrill كه مترادف آن S. indicum Cav. است گياهى است هندى از خانوادۀ Meliaceae داراى ريشههاى معطر، بادشكن و مقوى معده و ضدعفونىكننده و قابض، از ريشههاى آن براى قطع اسهال و اسهال خونى بتنهايى و يا مخلوط با داروهاى ديگر كه فوقا ذكر شد استفاده مىشود. در ريشۀ اين گياه آلكالوئيد و يك مادۀ تلخ سمى وجود دارد.