گياه نوروزى

به فارسى «گياه نوروزى» و در كتب طب سنتى با نامهاى «محاجم» ، «قليحه» ، «مخلصه» ، «جوز آرمانيوس» نام برده شده است. به فرانسوى Linaire و Linaire commune و Linaire vulgaire و Lin sauvage و به انگليسى Wild flax و Butter and eggs و Common toad flax گفته مىشود و چون خيلى شبيه گل ميمون است در بعضى مناطق فرانسه نام محلى آن Muflier Bātard مىباشد. گياهى است از خانوادۀ گل ميمون Scrophulariaceae و نام علمى آنLinaria vulgaris Mill. مىباشد.

مشخصات

گياهى است علفى چندساله خيلى كوچك، بلندى آن در حدود يك وجب، برگهاى آن دراز باريك، نوكتيز شبيه برگن كتان به رنگ سبز روشن و گلهاى آن شبيه گل ميمون به رنگ زرد روشن و بهطور گروهى خوشهاى در انتهاى شاخۀ گلدهنده ظاهر مىشود. اين گياه در مزارع و قسمت روشن و غير انبوه جنگلها مىرويد. در ايران در بلوچستان بهطور خودرو ديده مىشود.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى وجود تعدادى گلوكوزيد نظير لينارين ^u200a١u200a، ليناراكرين ^u200a٢u200a، لينارزين ^u200a٣u200a، ليناروسمين ^u200a۴u200aو چند اسيد از جمله آنتىرينيك اسيد ^u200a۵u200a، فورميك اسيد، سيتريك اسيد، ماليك اسيد و كمى صمغ، و ساير مواد در گياه تأييد شده است.

خواص-كاربرد

گياه نوروزى و يا مخلصه از نظر طبيعت طبق نظر حكماى طب سنتى گرم و خشك است. خوردن آن براى تقويت معده و كبد و طحال و اعصاب و رفع دردهاى مفاصل و درد پشت و درد سرين نافع است. خوردن u200a٨u200a-u200a۴u200a گرم آن مانع تأثير سموم، مانند سم مار شاخدار و عقرب، خواه كمى قبل از گزيدن و خواه كمى بعد از گزيدن باشد، مىشود. مقدار خوراك آن u200a۵u200a گرم با روغن زيتون است.

گونۀ ديگرى از اين گياه در ايران مىرويد كه در كتب طب سنتى با نام «الاطينى» و «لبلاب اخرش» آمده است. به فرانسوى Elatine و به انگليسى Cancerwort گفته مىشود. نام علمى آن Linaria elatine Mill. است. گياهى است چندساله، ساقۀ آن گسترده روى زمين و پوشيده از كرك به درازى تا u200a۵٠u200a سانتىمتر است. برگهاى آن نيز كمانى به رنگ سبز تيره و گلهاى آن كوچك به رنگ زرد مىباشد، اين گياه تلخ است.

اين گياه در كرج، خراسان، اصفهان و اطراف غرب تهران ديده مىشود. خوردن آن مسهل و ملين است و براى رفع عوارض كمى ويتامين C مفيد است و استعمال خارجى آن براى التيام زخم نافع است.