شمشاد رسمى

در ايران «گوشوارك» ، «شمشاد» و «شيمشير» ناميده مىشود. در كتب طب سنتى به عربى آن «افونموس» و «عرقيه الراهب» آمده است. به فرانسوى Chapeau de cure و Fusain و Bonnet de pretre و به انگليسى Spindle tree وEvonymus گفته مىشود. گياهى است از خانوادۀ Celastraceae جنس Evonymus و يا Euonymus (هر دو جور نوشته مىشود) داراى گونههاى مختلفى است كه نام علمى و مشخصات چند گونۀ معروف آن در زير گفته مىشود:

u200a١u200a. شيمشير: اين شمشاد در ارسباران شيمشير گفته مىشود، به فرانسوى Fusain d'europe و Bonnet de pretre و به انگليسى Buing bush و Spindle tree و Louse berry tree ناميده مىشود، نام علمى آن Euonymus europaea L. و مترادفهاى آن Euonymus vulgaris Mill. و Euonymus floribundus Stev. از طرف گياهشناسان نامگذارى شده است.

مشخصات شيمشير

ساقههاى اين درخت كوچك به واسطۀ توليد چوبپنبههاى موضعى چهاروجهى است و برگها بيضى كشيده نوكتيز به طول u200a٨u200a-u200a٣u200a سانتىمتر با دمبرگ. ميوههاى آن كپسول كمى گوشتدار، سرخرنگ كه داراى چند خانه است و در هر خانه u200a٢u200a عدد دانههاى نارنجى قرار دارد. اين درخت ميوهاش از طرف خارج داراى چند برآمدگى است و بين برآمدگىها يك بال وجود دارد كه مجموعا ميوه را به شكل كلاه كشيش درآورده است و به همين دليل در فرانسه آن را كلاه كشيش نام نهادهاند. چوب آن خيلى سخت است و در نجارى تزيينى استفاده مىشود و به علاوه زغال چوب آن در نقاشى كاربرد دارد. تكثير اين درخت با قلمۀ آن انجام مىگيرد.

در فرانسه به نقاشى كه با زغال چوب گوشوارك نقاشى مىكند Fusainiste گويند.

u200a٢u200a. شمشاد رسمى يا شمشاد ژاپنى: اينگونه به فارسى شمشاد رسمى و شمشاد ژاپنى ناميده مىشود و در برخى از كتب طب سنتى گوشوارك ژاپنى نيز نام بردهاند. به فرانسوى Fusain du Japon و به انگليسى Chinese box و Evergreen euonymus گويند. نام علمى آن Euonymus Japonicus L. f. مىباشد. اين درخت بومى چين و ژاپن است و سالهاست كه از خارج به ايران وارد شده و در شهرها معمولا آن را براى تزيين مىكارند.

مشخصات شمشاد رسمى

شمشاد رسمى درختچهاى است هميشهسبز و ناخزان كه اگر در پناه درختان ديگر كاشته شود از آنها بالا مىرود و شاخههاى خود را تا چند متر داخل تاج درختان همجوار وارد مىكند ولى معمولا در باغها به عنوان ديوار سبز و پرچينهاى زينتى باغها كاشته مىشود و با هرس آنها را به صورت و در ابعاد دلخواه درمىآورند.

برگهاى آن ضخيم چرمى براق به رنگ سبز چمنى به طول u200a٧u200a-u200a٣u200a سانتىمتر. گلهاى آن زرد كه در اواخر بهار ظاهر مىشود و ميوۀ آن كپسول چندخانه كه در آن دانههاى قرمز واقع شده است. تكثير اين شمشاد نيز از طريق كشت قلمۀ آن صورت مىگيرد.

شمشاد رسمى داراى ارقام زينتى مختلفى است كه دو واريتۀ آن در ايران در باغها كاشته مىشوند و عبارتاند از:

الف) شمشاد ابلق زرد كه قسمتى از برگهاى آن زرد طلايى است ولى انشعابات آن گاهى سبز مىشود و به گونه اجدادى برمىگردد كه معمولا اين انشعابات سبز را هرس مىكنند كه يكدست طلايى زيبا باشد. نام علمى آن Euonymus japonicus L.

var aureo-variegata Regel. مىباشد.

ب) شمشاد ابلق سفيد كه برگهاى آن سبز خاكسترى با حاشيهاى سفيد است. نام علمى آن Euonymus japonicus L. var argento-variegata Regel. مىباشد.

u200a٣u200a. شمشاد نعنايى كه داراى برگهاى كوچك و سبز تيره است. درختچهاى است پاكوتاه و خيلى شبيه شمشاد جنگلى است كه معمولا براى حاشيۀ گلكاريها استفاده مىشود. نام علمى آن Euonymus japonicus L. var microphylla Hort.

مىباشد.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى در شيمشير در تمام اعضاى درخت مادۀ اوونىمين ^u200a١u200aوجود دارد.

خواص-كاربرد

كليۀ قسمتهاى گياه بخصوص ميوۀ آن مسهل و ملين و قىآور است. اگر u200a۴u200a-u200a٣u200a عدد از ميوۀ آن خورده شود در اشخاص بالغ اثر مسهلى شديد ايجاد مىكند. در استعمال خارج جوشاندۀ u200a٣٠u200a گرم ميوه يا u200a۴٠u200a گرم برگ آن در يك ليتر آب يا سركه براى شستوشوى ناراحتىهاى پوستى و جرب و زخمهاى ناشى از كمى ويتامين C مصرف مىشود و مفيد است.

در شمشاد ژاپنى بيشتر پوست درخت مورد توجه است و از جوشاندۀ پوست آن بهعنوان تونيك [كاريونه-كيمورا]و ضد روماتيسم استفاده مىشود [جومل]. در هندوچين از جوشاندۀ پوست درخت شمشاد ژاپنى براى جلوگيرى از عرق كردن زياد استفاده مىشود و معتقدند كه ضد عرق است [چوين]. در چين از برگهاى شمشاد رسمى يا شمشاد ژاپنى براى كمك به زايمانهاى سخت استفاده مىشود [لوئى].

در مدارك علمى امريكايى نام علمى شمشاد ژاپنى را Euonymus japonicus Thunb. ذكر مىكنند.