كاج بادامى

در ايران به نام «كاج چترى» و «كاج بادامى» شناخته مىشود. در كتب طب سنتى با نام «صنوبر انثى نوع صغير» آورده شده است. به فرانسوى Pin pinier و Pin pignon و Pin parasol و به انگليسى Stone pine و Italian stone pine و دانۀ آن را به فرانسوى Pignon و به انگليسى Pinenut,pinon نامند. گياهى است از خانوادۀ Pinaceae ، نام علمى آنPinus pinea L. و مترادف آن Pinus maderiensis مىباشد.

مشخصات

درختى است به بلندى u200a٨u200a-u200a۵u200a متر، تاج آن كروى و چترى كه در انتهاى تنۀ بدون برگ چند مترى آن قرار گرفته است. برگهاى آن سوزنى، هميشه سبز و طول برگهاى آن نسبتا دراز است. نر و مادۀ گلهاى آن جدا مىباشند. گلهاى نر به صورت شاتونهاى دراز و آويزان در قاعدۀ شاخۀ يكساله و گلهاى مادۀ آن به شكل شاتونهاى خيلى كوچك در انتهاى همان شاخه قرار گرفته است. ميوۀ آن مركب است و آن را سيب كاج يا مخروط كاج مىگويند و از فلسهاى چوبى تشكيل مىشود. هر فلس در سطح بالايى خود دو ميوه و به عبارت بهتر دو دانه دارد كه با يك بال مجهز مىباشند و معمولا دو سال طول مىكشد كه اين ميوهها و دانههاى آن برسند. دانههاى كاج چترى درشت و مانند بادام مأكول است و به همين دليل آن را كاج بادامى گويند.

اين كاج بومى مناطق مديترانهاى است و در خاكهاى شنى سيليسى اين مناطق مىرويد. در ايران در شمال ايران وجود دارد. و رشد خوبى مىكند. تكثير كاج فقط از طريق كاشت دانۀ آن است زيرا پاجوش و قلمههاى آن نمىگيرد. معمولا كاج از سن u200a٢٠u200a سالگى شروع به ميوه دادن مىنمايد و ميوهها و دانههاى آن با قوۀ ناميه خوب است ولى عيب آن اين است كه خيلى زود قدرت ناميۀ خود را از دست مىدهد و براى كاشت هميشه بايد از تخمهاى تازۀ كاج كه حد اكثر u200a٢u200a-u200a١u200a سال از چيدن آنها گذشته باشد، انتخاب نمود و تخمهاى كهنۀ كاج با درصد خيلى كمى سبز مىشوند. بادام يا چلغوزۀ كاج بادامى داراى مغزى سفيد و چرب است و طعم مطبوعى دارد.

تركيبات شيميايى

در هريك صد گرم مغز بادام كاج بادامى خشك مواد زير وجود دارد:

آب u200a٣u200a گرم، انرژى u200a۶٣۵u200a كالرى، پروتئين u200a١٣u200a گرم، مواد چرب u200a۶٠u200a گرم، هيدراتهاى كربن u200a١٩u200a گرم، كلسيم u200a١٢u200a ميلىگرم، فسفر u200a۶٠۴u200a ميلىگرم، آهن u200a٢u200a/u200a۵u200a ميلىگرم، ويتامين A 30 واحد بين المللى، تيامين ^u200a١u200au200a٢٨u200a/u200a١u200a ميلىگرم، رايبوفلاوين ^u200a٢u200au200a٢٣u200a/u200a٠u200a ميلىگرم، نياسين ^u200a٣u200a5/4 ميلىگرم.

خواص-كاربرد

تخم يا بادام كاج بادامى، گرم و خشك است ولى معتدلتر از پوست آن است. از نظر خواص مسهل است و براى بيمارىهاى سينه و كليه و مثانه قوىتر از حب صنوبر است. ساير خواص آن مانند حب صنوبر مىباشد كه در بخش درخت نوئل مشروحا آمده است. اسراف در خوردن تخم كاج بادامى مضر است و موجب دلپيچه و پيچيدگى رودهها مىشود، از اين نظر بايد آن را قبل از خوردن در آب گرم يا روغن كنجد حدود u200a١٢u200a ساعت خيساند.