قسط بحرى

گياهى است كه به فرانسوى Costus و به هندى و كشميرى Kuth ناميده مىشود و از نظر شباهت اسمى كه نام آن با قسط دارد در اينجا شرح داده مىشود. در كتب طب سنتى ريشۀ اين گياه را به نام كوست بحرى يا قسط بحرى نام مىبرند ولى هيچ قرابتى با قسط يا Galanga ندارد. اين گياه از خانوادۀ Compositae و نام علمى آن Saussurea lappa C. B. Clarke است.

مشخصات

گياهى است چند ساله علفى بلندى آن u200a٢u200a-u200a١u200a متر است. برگهاى قسمت پايين ساقه دراز كه طول آن u200a٧٠u200a-u200a۶٠u200a سانتىمتر، به شكل مثلث و دندانهدار است ولى برگهاى قسمت بالاى ساقه كوچكتر و در قاعدۀ برگ داراى دو قسمت است. طبق گلها لولهاى به رنگ ارغوانى تيره مىباشد. اين گياه بومى كشمير و ارتفاعات هيمالياست و به ساير مناطق شرقى و جنوب شرقى آسيا صادر مىشود و در چين در شمال غربى ايالت Yunnan و جنوب غربى ايالت Szechwan كاشته مىشود. در ايران تا حال ديده نشده است. ريشۀ خشك اين گياه معطر و داروى مرسومى در چين است.

تركيبات شيميايى

در ريشۀ خشك گياه كه مستعمل در طب سنتى است، اسانس روغنى يافت مىشود كه شامل آپلوتاكسن ^u200a١u200a، كوستول ^u200a٢u200a، دىهايدروكوستوس لاكتون ^u200a٣u200a، كوستوس لاكتون ^u200a۴u200a، آلفا-كوستن ^u200a١u200a، بتا-كوستن ^u200a٢u200a، مقادير كمى از فلاندرن ^u200a٣u200a، ترپن الكل ^u200a۴u200a، كامفن ^u200a۵u200aو يك مايعى كه موقتا كوشتين ^u200a۶u200aنامگذارى شده مىباشد [سالوجا-شارما & صديقى]. در گياه يك آلكالوئيد به نام ساسورين ^u200a٧u200aنيز يافت مىشود.

خواص-كاربرد

دانشمندان، كوپرا و دى در آزمايشهايى نشان دادهاند كه اسانس گياه ضد عفونى- كنندۀ بسيار قوى است، بويژه بر عليه استرپتوكوك ^u200a٨u200aو استافيلوكوك ^u200a٩u200aو به علاوه مصرف آلكالوئيد ساسورين را به عنوان يك ضدعفونىكنندۀ قوى توصيه مىكنند.

آنها نشان دادهاند اين دارو كه شامل اسانس و آلكالوئيد مىباشد براى كنترل حملههاى آسم برونشيتى و همچنين در مورد سكسكه بسيار مؤثر مىباشد. در چين ريشۀ گياه كه به صورت خشك مصرف مىشود، به عنوان يك داروى معطر تقويت معده تجويز مىشود [چيو، روا، كاريونه و كيمورا]. به علاوه بادشكن، ضد درد و مسكن درد رحم است و براى تسكين درد سينه، معده، سوءهاضمه، تهوع و اسهال، و بدون اسانس آن براى رفع اسهال خونى نافع است. [چونگ يائوچى]. عصارۀ مايع آن براى معالجۀ آسم به كار مىرود [روا]. اين دارو در شبهجزيرۀ مالايا به عنوان محرك و در تركيب با داروهايى، براى تقويت و اعادۀ سلامتى زائو پس از وضع حمل تجويز مىشود [ريدلى و بركيل]. از جوشاندۀ آن براى شستوشوى پس از وضع حمل استفاده مىشود [فاكس ورتى]. آلكالوئيد ساسورين تأثير خفيف ولى پىگيرى در افزايش فشار خون دارد، براى تقويت قلب و به عنوان مدر نيز مفيد است.