نارنگى

از مركبات است، به فرانسوى Orange noble و Mandarine و به انگليسى Mandarin و Tangerine و درخت آن را به فرانسوى Mandarinier و به انگليسى Mandarin و Mandarin tree گويند. گياهى است از خانوادۀ Rutaceae ، نام علمى آن Citrus nobilis Lour. و مترادف آن Citrus reticulata Blanco. مىباشد. به عربى «يوسف افندى» و به هندى نيز «نارنگى» گويند.

در ايران دو واريتۀ آن معروف است يكى واريتۀ(بمى) به نام C. nobilis var deliciosa Swingle و ديگرى واريتۀ(انشو) به نام C. nobilis var unshiu Swingle .

مشخصات

درختى است كوچك پرشاخه و پربار، برگهايش باريك و نيزهاى، ميوۀ آن كوچك، پوست آن نارنجى مايل به قرمز، در واريتۀ بمى پوست آن از ميوه جدا مىشود و شيرين است و در واريتۀ انشو پوست آن نازك و صاف و به ميوه چسبيده و طعم آن نيز شيرين است. در شمال ايران و در جنوب نيز كاشته مىشود.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى پوست نارنگى در حدود u200a۵u200a/u200a٠u200a درصد اسانس دارد و از برگها و سرشاخههاى آن نيز اسانس گرفته مىشود (در حدود u200a۵۵u200a/u200a٠u200a درصد) .

اسانس پوست نارنگى داراى دى-ليمونن، دى-ال-ليمونن، ترپن ^u200a١u200a، كارن ^u200a٢u200aو لينالول است كه در حدود u200a٧٨u200a درصد آن را دى-ليمونن و دى-ال-ليمونن تشكيل مىدهد، ولى در اسانس برگ و سرشاخه، يعنى اسانس پتىگرين، فقط در حدود u200a۴٢u200a درصد دى و دى-ال-ليمونن يافت مىشود. و در هر دو نوع اسانس در حدود u200a١۵u200a درصد لينالول وجود دارد. در آب نارنگى قند و آمينو اسيد يافت مىشود.

در هريك صد گرم نارنگى پوستكنده مواد زير وجود دارد:

آب u200a٨٧u200a گرم، هيدراتهاى كربن u200a۶u200a/u200a١١u200a گرم، خاكستر u200a۴u200a/u200a٠u200a گرم، كلسيم u200a۴٠u200a ميلىگرم، فسفر u200a١٨u200a ميلىگرم، آهن u200a۴u200a/u200a٠u200a ميلىگرم، سديم u200a٢u200a ميلىگرم، پتاسيم u200a١٢۶u200a ميلىگرم، ويتامين A u200a۴٢٠u200a واحد بينالمللى، تيامين u200a٠۶u200a/u200a٠u200a ميلىگرم، رايبوفلاوين u200a٠٢u200a/u200a٠u200a ميلىگرم، نياسين u200a١u200a/u200a٠u200a ميلىگرم، ويتامين C 31 ميلىگرم، انرژى غذايى 46 كالرى.

خواص-كاربرد

ميوۀ نارنگى ملين است و باعث افزايش نيروى جنسى مىشود. قابض و مقوى معده و رافع قى و تهوع است. شكوفههاى آن محرك است. از جوشاندۀ برگهاى نارنگى مانند ساير انواع مركبات براى شستوشوى ورمها و كاهش درد آنها استفاده مىشود. ساير خواص پوست آن كموبيش نظير ساير مركبات است.