گوجۀ وحشى

به فارسى «گوجۀ وحشى» و «هلاله» ، در عمارلو «هلانه» و در گيلان «خالودار» و در كتب طب سنتى با نام «اجاصبرى» نام مىبرند. به فرانسوى Prunellier و Prunier sauvage و Prunier epineux و Epine noire و به انگليسى Sloe tree و Black tho و Spiny plum گفته مىشود. درختچهاى است از خانوادۀ Rosaceae ، نام علمى آنPrunus spinosa L. مىباشد.

مشخصات

درختچۀ گوجۀ وحشى كوتاه به ارتفاع u200a٢u200a-u200a١u200a متر داراى شاخههاى متعددى است كه تيغهاى فراوان دارد. برگهاى آن بيضى كوچك نوكتيز و يا نوك قوسى و كنارۀ برگها دندانهاى و قوسى. روى برگهاى تازۀ آن كمى كركدار و پشت برگها صاف و يا كموبيش خزى است. ابعاد برگ u200a۵u200a/u200a٢u200a*u200a۵u200a سانتىمتر و كوچكتر. دم برگ آن صاف يا خزى است و يك سانتىمتر طول دارد. گلهاى آن سفيد و زودرس، منفرد و بندرت u200a٢u200a تايى و u200a۵u200a/u200a١u200a سانتىمتر قطر دارد كه در بهار قبل از برگها ظاهر مىشود و دم گل آن صاف يا خزى به طول u200a١u200a سانتىمتر است. ميوۀ شفت گرد و كبود تيره متمايل به سياهى و گردآلود و غبارى است و u200a٢u200a-u200a۵u200a/u200a١u200a سانتىمتر قطر دارد. هستۀ آن تخممرغى صاف و چسبيده به گوشت ميوه است و طعم ميوه خيلى ترش است.

درختچۀ گوجۀ وحشى در ايران، اروپا، آسياى صغير و قفقاز مىرويد و در ايران در مازندران، درۀ چالوس، گيلان، نوارود طالش، منجيل، اردبيل و ارسباران انتشار دارد. تكثير آن از طريق كاشت جستهاى آن به سهولت انجام مىگيرد.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى پوست درختچۀ گوجۀ وحشى در حدود u200a٣u200a درصد تانن دارد. گلهاى آن داراى كمى اسيد سيانيدريك ) HCN( و كوئرستين ) Cu200a١۵u200aHu200a١٠u200aOu200a٧u200a( مىباشد.

در ميوۀ آن يعنى در گوجۀ ترش سبز وجود تانن، قندهاى مختلف، ماليك اسيد و. . .

و در هستۀ آن يك مادۀ چرب و آميگدالين و از تقطير آن HCN (اسيد سيانيدريك) به دست مىآيد.

خواص-كاربرد

آلوچه يا گوجۀ وحشى جنگلى از نظر طبيعت، مانند آلو سرد و تر است ولى از آلوى بخارايى بيشتر سرد است و لينت آن براى مزاج كمتر است و در برخى موارد و بعضى مزاجها علاوه بر اينكه لينت ندارد شكم را مىبندد ولى در معدههايى كه پاك نيست كه غالبا اينطور است، ملين است و مسهل. براى رفع ضرر گوجۀ ترش براى معدههاى سرد، گوجه را مىپزند و با شكر و يا با عسل خوشاب درست مىكنند كه در اين صورت ضرر آن مرتفع مىشود.

پختۀ گوجۀ وحشى در گلاب قابض است و صمغ گوجه كه به فارسى «صمغ فارسى» گفته مىشود، از صمغ عربى گرمتر است و يبوست آن از صمغ عربى كمتر است. سنگ مثانه را خرد مىكند و براى سرفه نافع است. ماليدن آن به چشم براى افزايش بينايى مفيد است و ضماد صمغ فارسى با سركه براى رفع جوش بدن اطفال نافع است.

جوشاندۀ u200a۴٠u200a گرم پوست گوجۀ وحشى در هزار گرم آب قابض است. جوشاندۀ پوست ساقه و يا پوست ريشۀ گوجۀ وحشى نيز به همين ترتيب تهيه مىشود و تببر است. جوشاندۀ u200a٣٠u200a گرم گل گوجۀ وحشى در هزار گرم آب كه u200a٣u200a-u200a٢u200a فنجان خورده شود خونساز و ملين است و براى مواردى كه ماهيچهها گرفته مىشود و شكمروش و سرفه و سنگ كليه و رفع ترشحات زنانگى مفيد مىباشد.

جوشاندۀ u200a٣٠u200a گرم ميوه در هزار گرم آب در رفع اسهال خونى مفيد است. در استعمال خارجى غرغرۀ آن براى تحليل ورم و رفع گلودرد و اگر از بينى كشيده شود براى قطع خونريزى از بينى نافع است.