آناناس

به فرانسوى Ananas و Ananas Comestible و به انگليسى Pineapple گفته مىشود. گياهى است از خانوادۀBromeliaceae ، نام علمى آن Ananas comosus Merr. و مترادف آن Ananas sativus Schult. f. و Ananassa sativa Lindl.

مىباشد.

مشخصات

گياهى است پايا و علفى، بومى جزاير آنتيل و امريكاى حاره، برگهاى آنكه به طور گروهى از ناحيۀ يقه بوتۀ گياه بيرون مىآيد دراز، باريك، نوكتيز و سخت و اغلب در كنارۀ برگها خار وجود دارد. گلها به صورت خوشهاى فشرده در ابعاد يك مخلوط ميوۀ كاج و بزرگتر و تخممرغى درشت است. ميوههاى آن به تعداد خيلى زياد در اطراف ساقه كه قبلا از گل پوشيده شده بهطور فشرده و گوشتدار ظاهر شده و در بالاى هر ميوه، به شكل كاكل يك دسته از برگها ديده مىشود. بعضى از انواع آن براى زينت كاشته مىشوند ولى هدف زراعت بزرگ آناناس نخست انواعى است كه به عنوان ميوه مصرف وسيعى دارد.

آناناس كه ابتدا در جزاير آنتيل كاشته مىشده بعدها در دوران لويى پانزده به اروپا وارد شده و براى اولين بار در مزرعۀ سبزيكارى و صيفىكارى ورساى فرانسه كاشته شده و بعدها در ساير مناطق گرم دنيا نيز برده شده است. گياهى است گرمسيرى،در مناطق معتدل و سرد بايد در گلخانه كاشته شود و حد اقل u200a٢u200a سال طول مىكشد كه گياه به ميوه بنشيند. تكثير آن از طريق كشت پاجوشهاى گياه و يا جوانههايى كه در كاكل گياه بالاى ميوه مىرويند انجام مىگيرد.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى در گياه وجود بروملين ^u200a١u200aمشخص شده است و به علاوه در هريك صد گرم گياه در حدود u200a٠٠٨u200a/u200a٠u200a ميلىگرم ارسنيك يافت مىشود. در عصارۀ ميوه مادۀ بروملين كه يك انزيم ^u200a٢u200aاست و به هضم غذا كمك مىكند، وجود دارد.

از نظر تركيبات شيميايى در بررسىهاى ديگرى گزارش شده است كه در ميوۀ رسيدۀ آن قند، اسيدهاى آزاد آلى، مقدار كمى وانيلين ^u200a٣u200aو انزيم بروملين وجود دارد.

در هريك صد گرم قسمت قابل خوردن ميوۀ رسيدۀ خام آناناس بهطور متوسط مواد زير وجود دارد:

آب u200a٨۵u200a گرم، پروتئين u200a۴u200a/u200a٠u200a گرم، چرب u200a٢u200a/u200a٠u200a گرم، مواد قندى u200a١٣u200a گرم، خاكستر u200a۴u200a/u200a٠u200a گرم، كلسيم u200a١٧u200a ميلىگرم، فسفر u200a٨u200a ميلىگرم، آهن u200a۵u200a/u200a٠u200a ميلىگرم، سديم u200a١u200a ميلىگرم، پتاسيم u200a١۴۶u200a ميلىگرم، ويتامين A u200a٧٠u200a واحد بينالمللى، تيامين u200a٠٩u200a/u200a٠u200a ميلىگرم، رايبوفلاوين u200a٠٣u200a/u200a٠u200a ميلىگرم، نياسين u200a٢u200a/u200a٠u200a ميلىگرم، و ويتامين C 17 ميلىگرم.

خواص-كاربرد

عصارۀ برگهاى آناناس ضد كرم و انگلكش است. ميوۀ نرسيدۀ آن براى سقط جنين مؤثر است و عصارۀ ميوۀ آن داراى ويتامين C بوده و براى رفع عوارض كمبود ويتامين C مفيد است.

در هند و چين از ميوۀ رسيدۀ آن به عنوان خونساز و تصفيهكنندۀ خون استفاده مىشود [فوكود]و مدرّ است. دمكردۀ ريشۀ آن براى سوزاك به كار مىرود. دمكردۀ ريشۀ آن را اغلب مخلوط با ريشۀ پاپايا تهيه مىكنند و براى معالجۀ سنگ كليه به كار مىبرند [مىنات و پتلو**]. در شبهجزيرۀ مالى عصارۀ ميوۀ نيمهرسيدۀ آناناس را مانند مسهل قوى مصرف مىكنند و براى سقط جنين نيز به كار مىبرند. اگر به مقدار كم مصرف شود ضد كرم است. ميوۀ آناناس و عصارۀ ميوۀ آن به هاضمه كمك مىكند و براى ناراحتىهاى گلو داروى شفابخشى است [هين واناستىنيس**].

برگهاى جوان گياه تببر است و از جوشاندۀ برگهاى آن براى معالجۀ بيمارىهاى آميزشى استفاده مىشود [بركيل و هانيف**]. در فيلىپين از مايع زردرنگى كه از خيس كردن برگهاى آن در آب به دست مىآيد براى تسهيل وضع حمل استفاده مىشود و برگهاى لهشدۀ آن را مخلوط با نمك براى مالش كمر و تسكين درد كمر به كار مىبرند.