سوژا

دانۀ گياهى است كه در ايران «لوبيا روغنى» ، «لوبيا چينى» ، «سوژا» و «دانه سويا» گفته مىشود. خود گياه را نيز سوژا مىگويند به فرانسوى Soja و Soya و به انگليسى Soy bean مىنامند. گياهى است از خانوادۀ Leguminosae نام علمى آن: Glycine max) L. ( Merr يا Soja hispida Moench. و مترادفهاى آن: Glycine soja siel. & Zucc. و Glycinehispida Maxim. از طرف گياهشناسان مختلف نامگذارى شده است. در چين آن را Dolichos soya نيز مىگويند.

مشخصات

سوژا گياهى است يكساله كه در دانۀ آن روغن خوراكى وجود دارد كه مقدار آن در ارقام مختلف آن متفاوت است و از u200a١۶u200a درصد تا u200a٢٠u200a درصد و در بعضى ارقام بيشتر يا كمتر وجود دارد برگهاى آن بيضى، سبز نوكتيز و ساقه آن پرشاخه و در انتهاى شاخهها پيچك دارد. ميوه آن غلافى است شبيه لوبيا كه در هر غلاف چند عدد دانه وجود دارد و رنگ دانهها برحسب واريتۀ آن متفاوت است و به رنگهاى سياه، سفيد، زرد، خاكسترى و لاجوردى و خالدار ديده مىشود. دانه در ابعاد لوبيا و سياه رنگ آن بيشتر در طب سنتى مصرف دارد. از دانۀ زردرنگ آن بيشتر براى كشت به منظور روغنگيرى استفاده مىشود و معمولا دانههاى زرد درشتتر از نوع سياه آن مىباشد و در چين اين دانهها را به حالت خامى كه سبزرنگ است به عنوان يك سبزى مقوى و خوراكى مصرف مىنمايند.

سوژا از چين برخاسته است و بهطور وحشى در آن ديار ديده مىشود ولى ارقام متعددى از آنكه در اثر تحقيقات كشاورزى با چند درصد روغن بيشتر پيدا شده در اكثر مناطق جهان بهطور پرورشى كاشته مىشود. در ايران نيز براى روغنگيرى بهطور پرورشى كاشته مىشود.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى و ويتامينها و مواد معدنى، دانه رسيدۀ سوژا نيز مانند ساير حبوبات داراى مقدار كمى كاروتن است و از نظر ويتامين B كمپلكس غنى است و داراى مقدار كمى نيز ويتامين C مىباشد جوانۀ سوژا داراى مقدار زيادى ويتامين C مىباشد. در سوژا وجود ويتامينهاى E، D و K نيز تأييد شده است.

سوژا منبع خوبى براى بتا-آميلاز، اورهآز و ليپوكسيداز ^u200a١u200aاست ضمنا داراى انواعى از پيگمانهاى كاروتنوئيد ^u200a٢u200a، ايزوفلاون گلىكوزيد ^u200a٣u200a، آنتوسيانين ^u200a۴u200aو كلروفيل مىباشد ]G. I. M. P[ .

در گزارش ديگرى آمده است كه در سوژا ويتامينهاى رايبوفلاوين، تيامين، نياسين، همچنين پانتوتنيك اسيد ^u200a۵u200aو كولين يافت مىشود [اشتاين متز]. دانشمند معروف [فارلى]در گياه سوژا وجود آنتىبيوتيك كاناوالين ^u200a۶u200aرا مشخص كرده است كه براى معالجۀ بعضى از پنوموكوكسىها ^u200a٧u200aمؤثر است [پتلو*].

در سوژاى خام يك مادۀ عامل سمى كه اثرش تخريب عناصر سلولى خون است وجود دارد كه تأثير آن با حرارت از بين مىرود [*پتلو].

در مراكز تحقيقات دانشمندان موفق شدهاند كه يك نوع آنتىبيوتيك خوردنى ارزانقيمت از سوژا تهيه كنند به نام موروميكس ^u200a٨u200a، اين آنتىبيوتيك طبق نظر دانشمندان تهيهكنندۀ آن با انواعى از باكتريهاى مضر رودهاى مبارزه مىكند.

در هريك صد گرم دانه سوژا رسيدۀ خشك و خام مواد زير موجود است:

آب u200a١٠u200a گرم، پروتئين u200a٣۴u200a گرم، چربى u200a٧u200a/u200a١٧u200a گرم، هيدراتهاى كربن u200a٢٩u200a گرم، خاكستر u200a٧u200a/u200a۴u200a گرم، كلسيم u200a٢٢۶u200a ميلىگرم، فسفر u200a۵۵۴u200a ميلىگرم، آهن u200a۴u200a/u200a٨u200a ميلىگرم، سديم u200a۵u200a ميلىگرم، پتاسيم u200a١۶٧٧u200a ميلىگرم، ويتامين A u200a٨٠u200a واحد بين المللى، تيامين u200a١٠u200a/u200a١u200a ميلىگرم، رايبوفلاوين u200a٣١u200a/u200a٠u200a ميلىگرم و نياسين u200a٢u200a/u200a٢u200a ميلىگرم.

در هريك صد گرم دانۀ جوانهزدۀ خام (جوانۀ سوژا) مواد زير موجود است:

آب u200a٨۶u200a گرم، پروتئين u200a۶u200a گرم، چربى u200a۴u200a/u200a١u200a گرم، هيدراتهاى كربن u200a٧u200a/u200a۴u200a گرم، خاكستر u200a٨u200a/u200a٠u200a گرم، كلسيم u200a۴٨u200a ميلىگرم، فسفر u200a۶٧u200a ميلىگرم، آهن u200a١u200a ميلىگرم، ويتامين A u200a٨٠u200a واحد بين المللى، تيامين u200a٢٣u200a/u200a٠u200a ميلىگرم، رايبوفلاوين u200a٢u200a/u200a٠u200a ميلىگرم، نياسين u200a٨u200a/u200a٠u200a ميلىگرم، و ويتامين C 13 ميلىگرم.

در هريك صد گرم شير سوژا به صورت مايع مواد زير موجود است:

آب u200a۴u200a/u200a٩٢u200a گرم، پروتئين u200a۴u200a/u200a٣u200a گرم، چربى u200a۵u200a/u200a١u200a گرم، هيدراتهاى كربن u200a٢u200a/u200a٢u200a گرم، خاكستر u200a۵u200a/u200a٠u200a گرم، كلسيم u200a٢١u200a ميلىگرم، فسفر u200a۴٨u200a ميلىگرم، آهن u200a٨u200a/u200a٠u200a ميلىگرم، ويتامين A معادل u200a۴٠u200a واحد بين المللى، تيامين u200a٠٨u200a/u200a٠u200a ميلىگرم، رايبوفلاوين u200a٠٣u200a/u200a٠u200a ميلىگرم و نياسين u200a٢u200a/u200a٠u200a ميلىگرم.

در هريك صد گرم سوىسوس ^u200a١u200a(سس سوژا كه با غذاهاى گوشتى و معمولا ماهى مىخورند) مواد زير موجود است:

آب u200a٨u200a/u200a۶٢u200a گرم، پروتئين u200a۶u200a/u200a۵u200a گرم، چربى u200a٣u200a/u200a١u200a گرم، هيدراتهاى كربن u200a۵u200a/u200a٩u200a گرم، خاكستر u200a٧u200a/u200a٢٠u200a گرم، كلسيم u200a٨٢u200a ميلىگرم، فسفر u200a١٠۴u200a ميلىگرم، آهن u200a٨u200a/u200a۴u200a ميلىگرم، ويتامين A معادل u200a٧٣٢۵u200a واحد بين المللى، پتاسيم u200a٣۶۶u200a ميلىگرم، تيامين u200a٠٢u200a/u200a٠u200a ميلىگرم، رايبوفلاوين u200a٢۵u200a/u200a٠u200a ميلىگرم و نياسين u200a۴u200a/u200a٠u200a ميلىگرم.

خواص-كاربرد

در چين دانههاى سوژا به عنوان تونيك و مقوى و بادشكن تجويز مىشود [روا*].

دانههاى سوژا به عنوان تونيك، مدر، ضد تب و ضد سم مصرف دارد [ايشىدويا].

سس سوژا براى خنثى كردن سمومى كه احيانا ممكن است در غذا وجود داشته باشد مفيد است [استوارت]. و به علت همين خاصيت سس سوژا مىباشد كه در روزگاران گذشته چينىها هروقت سس سوژا در اختيار داشتند گوشتهاى ماندۀ فاسد را با سس مىخوردند بدون اينكه آثار مسموميت در آنها ظاهر شود. سس سوژا موجب جريان بهتر شيرۀ هاضمه گشته و قدرت جذب رودهها را براى جذب و هضم غذاهاى پروتئيندار افزايش مىدهد.

در چين با خوردن دانۀ سوژا به عنوان ضد سم در موارد مسموميتهاى حاصله از گياه آكونيت و گياه دند ) Croton tiglium( عمل مىشود و براى ناراحتىهاى پس از زايمان و اختلالات نيروى جنسى تجويز مىشود. البته در اغلب موارد فوق سوژا مخلوط با داروهاى گياهى ديگر محرك به كار مىرود.

دانههاى سبز سوژا را كه له شده و به صورت ضماد درآيد، روى زخمهاى آبله و ساير زخمها مىاندازند مفيد است و براى رفع التهابهاى پوست كه در پوست پاى بچهها در اثر ادرار پديد مىآيد نيز به كار مىرود.

لهشدۀ برگهاى گياه سوژا را در محل مارگزيدگى مىاندازند كه كمك به دفع سم كند. گلهاى سوژا براى بعضى از بيمارهايى كه مبتلا به كورى و تارى قرينه شدن تجويز مىشود. [از ]Pentsao .

جوانۀ سوژا

جوانۀ سوژا نيز در Pentsao (طب سنتى چين) به عنوان يك داروى شفابخش رژيمهاى غذايى وارد شده است. در چين براى تهيۀ جوانۀ سوژا اغلب از سوژاى سياه استفاده مىشود. طرز تهيۀ آن در چين به اين ترتيب است: سوژاى سياه را در آب صاف و تميزى خيس مىكنند و پس از اينكه جوانهها سبز شدند جوانهها را كنده و آنها را در سايه خشك مىكنند و معتقدند كه جوانههاى سوژا ملين و مسهل است و محلل و سازنده مىباشد. در چين معروف است كه اين جوانه بخصوص در رشد و رويش موها مؤثر است و در موارد معالجۀ استسقا و روماتيسم آثار خوبى دارد.

سوژاى زرد نيز در چين مصرف فراوان دارد. غلافهاى اين نوع سوژا از سوژاى سياه بزرگتر است و معمولا آن را به حالت نارس و سبز مصرف مىكنند. در چين در خوردن آن اسراف نمىشود زيرا معتقدند كه اسراف در خوردن آن موجب ايجاد يرقان مىشود.

در مورد خواص آن معتقدند كه بادشكن و بازكنندۀ انسداد مجارى عروق ^u200a١u200aاست و در موارد استسقا تجويز مىشود. لهشدۀ آن در استعمال خارجى براى معالجه زخمهاى آبله به كار مىرود.

خاكستر سرشاخههاى سوژاى زرد را روى دانههاى ناراحتكنندۀ بواسير مىاندازند و در موارد جلوگيرى رويش قارچ در حوالى مقعد مؤثر است.

سوژاى شور

سوژاى شور نوعى از فرآوردههاى سوژا است كه در چين تهيه مىشود و به صورتهاى گوناگون حتى به صورت مايع نيز عرضه مىشود و مصارف دارويى دارد. به طور كلى از سوژاى شور تخمير شده به دست مىآيد. در اغلب كشورهاى مغربزمين اين فرآورده را با سس سوژا يكى مىدانند درحالىكه دو نوع چيز مختلف است. تهيۀ آن با انواع روشها انجام مىگيرد و يكى از آن روشها كه در كتب طب سنتى چين آمده از اين قرار است:

در حدود u200a٨u200a-u200a٧u200a كيلوگرم دانۀ سوژا را گرفته و به مدت سه روز در آب صاف و تميز مىخيسانند. پس از آن آنها را برداشته و در يك اطاق پهن مىكنند و همينكه تخمير شدند آنها را جمع كرده از الك رد مىكنند تا پوست و مواد زايد آن گرفته شود و آن را در آب خوب مىشويند پس از آن براى هر u200a۵u200a/u200a٢u200a كيلوگرم از آن در حدود u200a۶٠٠u200a گرم نمك، در حدود u200a٣٠٠u200a گرم زنجبيل كوبيده و همچنين به مقدار كافى فلفل، خلال نارنج، آويشم ^u200a١u200a، رازيانه و مغز هستۀ زردآلو مىريزند و تمام را در يك كوزۀ گلى ريخته و به ميزانى آب به آن اضافه مىكنند كه حدود u200a۵u200a/u200a٢u200a سانتىمتر روى آن قرار بگيرد. پس از آن روى آن را با پوست خيزران پوشانده و محكم مىبندند و تا حدود يك ماه در آفتاب مىگذارند تا كامل شود و برسد. در اغلب منازل چينى فرآوردههاى سوژاى شور به انواع مختلفه خميرى يا مايع تهيه مىشود و براى معالجۀ سرماخوردگى، سردرد، تب و لرز، مالاريا، ماليخوليا، صعوبت تنفس، سرمازدگى، درد پا، آشفتگى، همچنين اسهال خونى و بيمارىهاى استخوان مصرف مىشود.

[لىشىچن***]كه از دانشمندان چينى است ترجيح مىدهد كه براى مصارف طبى از سوژاى سياه براى تهيۀ سوژاى شور استفاده شود.

مخمر دانۀ سوژا

نوعى مخمر است به نام مايكودرما ^u200a٢u200aكه در سطح مايع سوژاى در حال تخمير پديد مىآيد، مانند مادر سركه كه در سطح مايع سركه در حال تحول ظاهر مىشود، وقتى كه آن ظاهر مىشود آن را گرفته و در آفتاب خشك كرده به صورت گرد درمىآورند طعم آن شيرين و خنككننده است و غير سمى مىباشد. اين دارو اختصاصا براى معالجۀ روماتيسم بخصوص روماتيسم زانوها تجويز مىشود. و در مواردى كه احشا و اندرونه خوب كار نمىكنند مصرف مىشود و براى تقويت طحال و معده و تقويت بدن و نرم كردن پوست و راه انداختن عضلات بسيار مفيد است.

معمولا چون اين دارو چاقكننده و فربهكننده است اشخاص چاق و فربه نبايد از آن بخورند.

سس سوژا

سس سوژا نيز در چين با روشهاى مختلفى تهيه مىشود. اين سوس بهطور كلى مايعى نسبتا شل سياهرنگ و داراى طعم كمى شور و مطبوع است اگر كمى آن را به هم بزنند و تكان دهند رنگ آن به زردى مىرود. در حال حاضر به صورت يك سس بين المللى درآمده و مقادير زيادى از چين و ژاپن صادر مىشود.

سس سوژا براى تحريك اشتها مؤثر است و براى رفع بو و كيفيات ناراحت غذا مفيد است. براى خنثى كردن مسوميت احتمالى ناشى از گوشت كه كمى مانده و از نظر سلامت قابل ترديد است مفيد مىباشد. ملين و خنككننده است و ضد سم مىباشد.

اغلب از آن روى سوختگى از آتش و از آب مىريزند خيلى مفيد است و آرام مىكند و براى التيام زخم اكزما و جذام مؤثر است. در مواردى كه ادرار آلوده به خون است و آبستنى تهديد به سقط جنين مىشود تجويز مىگردد و آثار نافع دارد.

نظرى به تحقيقات علمى جديد در مورد خواص درمانى سويا

سويا از راههاى مختلفى در تأمين و بازيابى سلامتى انسان نقش دارد. غذايى است كه مىتواند جانشين گوشت شود و مصرف منظم و درازمدت فرآوردههاى سويا به ميزان محسوسى وضع خون اشخاصى را كه مبتلا به كلسترول زياد هستند اصلاح مىكند و در برخى موارد حتى مقدارى از آسيبهايى كه در اثر كلسترول به رگهاى خونى وارد شده ممكن است رفع و ترميم شود، نشانههاى علمى ديگرى در دست است كه سويا در تنظيم سطح انسولين قند خون و فعاليت رودهها براى دفع منظم كمك مىكند و براى پيشگيرى انواع سرطان بخصوص سرطان معده بسيار مؤثر است.

سويا به عنوان گياه معجزهگر قلب

دانشمندان ايتاليايى در مركز مطالعات هايپرلىپىدمياس ^u200a١u200aدر دانشگاه ميلان از سال u200a١٩٧٢u200a مطالعاتى را دربارۀ خواص سويا آغاز نمودند و از اين تحقيقات نتيجه گرفتند سويا براى اشخاصى كه بهطور ارثى داراى كلسترول بالا حتى بالاتر از u200a٣٠٠u200a هستند گياه شفابخشى مىباشد. در اين مطالعات روشن شده است كه اين گروه اشخاص اگر به جاى گوشت و لبنيات دامى براى تأمين پروتئين مورد نياز از فرآوردههاى سويا استفاده كنند پس از مدتى جزء مخرّب و مضرّ كلسترول آنها يعنى LDL 20-15 درصد كاهش مىيابد و حتى در كودكان نيز اين رژيم كارساز است. به علاوه دريافتند كه سويا حتى با آثار نامطلوب غذاهاى پرچربى حيوانى نيز مبارزه مىكند براى اين آزمايش عدهاى از محققان به سرپرستى دكتر سى-آر-سيرتورى ^u200a٢u200aمقدار u200a۵٠٠u200a ميلىگرم كلسترول (مقدارى كه در دو تخممرغ وجود دارد) به رژيم غذايى روزانه گروه مورد مطالعه اضافه نموده و مشاهده كردند كه خوراكهاى سويا، با آثار مضرّ كلسترول اضافهشده مقابله نموده و مانع افزايش كلسترول خون گروه مورد مطالعه شده است. جالب اين است كه گروه تحت آزمايش پس از اينكه كلسترول خون آنها تا حد نرمال كاهش يافت رژيم معمولى روزانۀ خود را با گوشت از سرگرفتند ولى اقلا هفتهاى شش وعده از غذاى خود را از پروتئين سويا استفاده مىكردند، با اين ترتيب مع هذا در مدت دو سال آزمايش كلسترول خون آنها در همان حد عادى و پايين باقى ماند. به علاوه دكتر سيرتورى مدعى است كه رژيم سويا پس از مدتى نه فقط مقدار LDL كلسترول را كاهش مىدهد بلكه جزءHDL يعنى جزء مفيد كلسترول را نيز افزايش مىدهد و همچنين نه فقط روند پيشرفت ناراحتى شريانى قلب را متوقف مىكند بلكه تا حدودى روند بيمارى را معكوس مىسازد و به اعادۀ سلامت شريان قلبى كمك مىكند.

در يادداشتهاى دكتر سيرتورى آمده است كه يك زن پس از سه سال استفاده از رژيم سويا، كلسترول خونش از u200a٣٣٢u200a ميلىگرم در هر u200a١٠٠u200a گرم خون به u200a٢٠۶u200a ميلىگرم كاهش يافت و همچنين مقدار ترىگليسيريد ^u200a١u200aاز 68 به 59 ميلىگرم پايين آمد و جريان گردش خون قلب او بهطورى كه الكتروكارديوگرام نشان مىداد اصلاح شده بود. به نظر مىرسد كه سويا در مورد اشخاصى كه بهطور ارثى داراى كلسترول خون بالايى هستند بيشتر مؤثر است و در مورد اشخاصى كه داراى كلسترول نرمال هستند كمتر تأثير دارد.

سويا در تعادل قند و انسولين خون نقش مؤثرى دارد و معمولا براى بيمارى قند تجويز مىشود به عقيدۀ دكتر داويد جنكينس ^u200a٢u200aاز محققان دانشگاه تورونتو، فرآوردههاى سويا از نظر كنترل قند خون رقيب ندارد و در ليست خوراكىهاى گياهى مؤثر در بيمارى قند پس از مغز بادامزمينى جاى دارد. دكتر جنكينس اضافه مىكند البته تمام انواع لوبيا در تنظيم قند خون مؤثرند ولى سويا در اين مورد بين لگومها بالاترين مقام را دارا مىباشد.

وضع شريانها و گياهخوارى

در مؤسسۀ ويستار فيلادلفيا ^u200a٣u200aدو نفر از محققان معروف به نامهاى داويد كلورفلد ^u200a۴u200aو داويد كريچوسكى ^u200a۵u200aمعتقدند براى اينكه وضع شريانها كاملا جوان شود.

شايد احتياجى نباشد كه انسان صددرصد گياهخوار باشد، تحقيقات آنها نشان مىدهد در يك آزمايشى كه به رژيم غذايى خرگوشهاى آزمايشگاهى كه گوشت بود سويا و فرآوردههاى آن اضافه شد پس از مدتى شريانهاى خرگوشها مانند شريانهاى گياهخواران تميز و جوان گرديد. آزمايش به اين ترتيب بود كه ابتدا از رژيم غذايى خرگوشها گوشت به كلى خارج گرديد و فقط سويا داده شد و پروتئين روزانه لازم براى آنها از سويا تأمين شد، با اين رژيم كلسترول خون آنها و همچنين حالت تصلب شرائين در آنها u200a۵٠u200a درصد كاهش يافت و جالب اين است پس از آن همينكه محققان رژيم غذايى خرگوشها را عوض كرده و u200a۵٠u200a درصد از پروتئين مورد نياز روزانه آنها را از طريق گوشت يا لبنيات و u200a۵٠u200a درصد ديگر را از طريق سويا تأمين كردند باز هم ميزان كلسترول و وضع تصلب شرائين u200a۵٠u200a درصد كاهش يافت. به نظر دكتر كلورفلد اين آزمايش نشان مىدهد كه حتى اگر نصف پروتئين مورد نياز در خوراكىهاى روزانه از فرآوردههاى سويا باشد باز شريانها حيات طبيعى خود را باز مىيابند و خطر حمله قلبى بسيار كاهش خواهد يافت، و به اين دليل است كه مىتوان در رژيم غذايى اشخاص كه خيلى به گوشت وابسته هستند به جاى اينكه صددرصد گوشت را حذف كنند لااقل نصف پروتئين روزانه خود را از فرآوردههاى سويا تأمين نمايند و براى نصف ديگر از گوشت مورد علاقه خود كه اگر گوشت سفيد باشد بهتر است، استفاده نمايند.

سويا به عنوان سنگشكن

سويا ممكن است براى مبارزه با سنگ كيسه صفرا مفيد باشد. دكتر كلورفلد و كريچوسكى به گروهى از موشهاى آزمايشگاهى سويا و به گروه ديگر كازئين كه پروتئين حيوانى است دادند. پس از مدتى u200a۵٨u200a درصد جانورانى كه كازئين خورده بودند داراى سنگ كيسه صفرا شدند درحالىكه گروهى كه از سويا استفاده كرده بودند فقط u200a١۴u200a درصد سنگ داشتند. متعاقب آن در آزمايش ديگرى رژيم غذايى جانوران را كه مبتلا به سنگ كيسه صفرا شدند عوض كرده و به رژيم غذايى سويا تبديل نمودند و مشاهده شد كه جهت پيشرفت بيمارى عوض شد، نتيجه گرفته مىشود كه رژيم غذايى سويا حتى شايد در حل كردن سنگ كيسه صفرا و معكوس كردن روند بيمارى به سمت سلامتى تأثير داشته باشد.

سويا به صورت سوپ ضد سرطان

دانشمندان ژاپنى در يك رشته تحقيقاتى كه به منظور يافتن انواع خوراكىهاى ضد سرطان مطالعه مىكردند دريافتند كه يكى از آن غذاها ميزو ^u200a١u200aاست كه برگردان فارسى آن سوپ خمير سويا مىباشد. دو گروه مردان و زنان ژاپنى كه روزانه يك كاسه از اين سوپ مىخورند در هر گروه u200a٣u200a/u200a١u200a كمتر مبتلا به سرطان معده شدند در مقايسه با گروهى كه هرگز از آن سوپ نمىخورند.

سويا مانند ساير لگومها منبع غنى از مهاركنندههاى پروتئاز است كه عامل مهم ضد سرطان مىباشند در آزمايش گروهى از موشهاى ماده آزمايشگاهى در برابر تشعشع اشعه ايكس قرار داده شدند تا به سرطان پستان مبتلا شوند. پس از آن به آنها خوراك سويا داده شد و به بقيه خوراك سويا داده نشد و از رژيم غذايى غير سويا استفاده كردند. پس از آزمايش مشاهده شد در گروهى كه از خوراك سويا استفاده كردهاند فقط در u200a۴۴u200a درصد آنها سرطان پستان ظاهر شد ولى گروهى كه خوراك سويا نخورده بودند u200a٧۴u200a درصد مبتلا به سرطان شدند.

سويا به عنوان تنظيمكننده دفع و تخليه

سويا مانند تمام گياهان خانوادۀ لگومينوز براى سلامت كولونها و تنظيم تخليه و دفع بسيار مفيد است.

بنابراين از گياهان مفيد براى رفع يبوست و بواسير و ساير اختلالات دفعى مىباشد و احتمالا براى سرطان كولون نيز مفيد است.

سويا در نقش قرص ضد باردارى

سويا مانند نخودفرنگى و ساير لگومها منبع غنى از استروژنها ^u200a٢u200a(هورمونهاى زنانه) است و بنابراين احتمالا مىتواند مانعى براى بارورى باشد يا در دوران يائسگى كمكى براى جانشينى استروژن نمايد. در آزمايشى كه پزشكان هاروارد و دوك با بودجه تخصيص يافته از طرف موسسه ملى بهداشت امريكا نمودهاند به گروهى از زنان در دوران يائسگى مقدار كمى از فرآوردههاى سويا تجويز كردند براى اينكه ببينند آيا سطح هورمونى آنها بالا مىرود يا خير. اين آزمايش هنوز در جريان است.

ضمن اينكه هورمونهاى طبيعى موجود در سويا ممكن است به عنوان داروى ضد بارورى اثر داشته باشد ابتدا در جريان مطالعهاى كه در باغوحش سينسيناتى ^u200a١u200aروى گربههاى خارجى انجام مىشد اين جانوران غالبا نازا بودند. در پىگيرى براى پيدا كردن دليل اينكه چرا اين جانوران غالبا نازا هستند محققان كشف كردند كه u200a۵٠u200a درصد غذاى روزانه آنها از سويا و فرآوردههاى آنكه مملو از استروژنهاى گياهى است تهيه مىشده است. پس از اينكه جيره سوياى غذاى آنها با خوراكهاى مرغ و جوجه جانشين شد ظرف مدت كمى علايم افزايش احساس بارورى و ساير علايم مربوط به فعاليتهاى هورمونى در گربهها ظاهر شد. درعينحال با اينكه اصولا افزايش مقدار استروژن در بدن معمولا با افزايش نرخ سرطان پستان رابطه دارد ولى آثار خوردن بقولات و حبوبات در اين راستا هنوز مجهول است. در پى حل اين معما محقق ديگرى دريافته است كه اگر در درازمدت مرتبا مقدار خيلى كمى خوراكهاى گياهى استروژندار خورده شود ممكن است اثر ضد استروژن نداشته باشد و آثار ناخوشآيند سرطانزايى غذاهاى مملو از استروژن را كاهش دهد. نظريه اين است:

خوردن مقدار كمى از خوراكىهاى داراى استروژن ممكن است نسوج پستان را در مقابل آسيب مقدار زيادى استروژن مقاوم و غير حساس نمايد. نظير خوردن مقدار خيلى كمى از مواد آلرژىزا كه انسان را در عكس العملهاى آلرژىزايى مقدار زياد آن مواد مقاوم و غير حساس مىنمايد.

اين نظريه ممكن است يكى از دلايلى باشد كه زنانى كه گياهخوارند و مرتبا سويا مىخورند خيلى كمتر به سرطان پستان مبتلا مىشوند. بههرحال با اينكه حقايق امر هنوز بهطور كامل روشن نيست عقيده غالب دانشمندان اين است كه هورمونهاى موجود در سويا و ساير انواع مشابه احتمالا آثار بيولوژيك عميقى دارد و جا دارد كه تحقيقات در اين مورد در سطح گستردهاى ادامه يابد.

توجه: انواع فرآوردههاى سويا كه در اين بحث اشاره شده

شير سويا، شير بريده سويا، آرد سويا، بلغور سويا، سوياى بو داده، پروتئين سويا، سوس سويا، سوياى تخمير شده، جوانه سويا و ساير انواع ديگر فرآوردههاى سويا مىباشد.

به چه ميزان: خوردن روزى يك كاسه متوسط سوپ خمير سويا (ميزو) خطر سرطان معده را در ژاپنىها u200a٣٠u200a درصد كاسته است. و اگر u200a۶u200a بار در هفته از فرآوردههاى سويا هر نوع كه باشد استفاده شود كلسترول بالا در خون را تا حدود u200a٢٠u200a درصد كاهش مىدهد.