ذرت

به فارسى «بلال» و «ذرت» و «جاورس هندى» و در كتب طب سنتى با نام ذرة نامبرده مىشود. به فرانسوى Mais وBle de turque و Bled? Egypte و به انگليسى Maize و Co و INdian co گفته مىشود. گياهى است از خانوادۀ غلات Gramineae نام علمى آن Zea mays L. مىباشد.

واريتهاى از آنكه براى بو دادن و تهيۀ ذرت بو داده به كار مىرود و در حين بو دادن شكفته مىشود به نام Zea mays var everta است.

مشخصات

گياهى است يكساله كه ارتفاع آن تا u200a۵u200a/u200a٣u200a متر مىرسد. ساقۀ آن استوانهاى قايم، پر از مغزهاى شيرين كه به صورت گرههاى درخشان هستند. برگهاى آن متناوب، موجدار باريك و دراز ساقه آغوش. گياه يك پايه است كه گل نر آن به شكل خوشهاى مركب از سنبلهاى قرمز روشن در انتهاى ساقه و گلهاى مادۀ آن متشكل از u200a۴u200a-u200a٢u200a گل در هرپايه در كنار برگ بين برگ و ساقه و در آغوش قاعدۀ برگ واقع است.

گلهاى كوچك متعدد و فشرده به هم در اطراف يك محور ضخيم و محكم كه آن را رافل گويند، يعنى چوب محور مركزى بلال، قرار دارند. هريك از آنها داراى دو تخمدان است كه معمولا يكى از آنها بارور مىشود. ميلهها يا خامههاى تخمدان دراز است كه پس از بارور شدن و رسيدن به رنگ تيرهاى درمىآيند. بلال پوشيده از يك غشاى برگى سبز است. ميوه يا دانههاى ذرت در اطراف محور مركزى بلال در u200a١٢u200a-u200a٨u200a رديف واقع هستند و به رنگهاى زرد يا قهوهاى تيره مىباشند هركدام از اين دانههاى سخت و كروى منتهى مىشوند به يك خامۀ دراز كه مجموع اين خامهها به صورت يك دستۀ دراز تار ابريشمى از داخل غشايى كه بلال را پوشانيده بيرون ريخته و آويزان است و به آن «كاكل ذرت» گويند.

از نظر طبى قسمت مهم و قابل توجه ذرت، خامههاى گياه يا به اصطلاح كاكل ذرت است.

موطن اصلى ذرت امريكاى مركزى و مكزيك است ولى در حال حاضر عملا در اكثر قريب به اتفاق مناطق دنيا كاشته مىشود. تكثير آن از طريق كشت دانۀ آن است كه در اوايل بهار در مناطق معتدله صورت مىگيرد و بين u200a١۵٠u200a-u200a١٢٠u200a روز طول عمر گياه براى برداشت دانهها مىباشد.

تركيبات شيميايى

در هريك صد گرم ذرت ساده در حدود u200a٣٠u200a ميلىگرم ارسنيك وجود دارد. و در ذرت اكساليك اسيد يافت مىشود. از كاكل ذرت روغنى گرفته مىشود كه در آن سيتوسترول و مقدار كمى بتائين وجود دارد.

از ذرت زرد انواعى از كاروتنوييد مىگيرند. روغن دانۀ ذرت ^u200a١u200aبراى بيمارىهاى قلبى مصرف مىشود. رژيم خوردن روغن ذرت (در حدود u200a٢u200a اونس در روز) و كاهش مصرف چربى حيوانى به صورت محسوسى مقدار سرم كولسترول ^u200a٢u200aرا در دراز مدت پايين مىآورد.

بررسىهاى شيميايى ديگرى نشان مىدهد كه در كاكل ذرت مواد گالاكتان ^u200a٣u200a، كسيلان ^u200a۴u200a، دكستروز ^u200a۵u200aو ساير مواد از جمله مقدار قابل ملاحظهاى در حدود u200a۶u200a/u200a٢u200a درصد پتاسيم وجود دارد و در دانههاى ذرت مقدار قابل ملاحظهاى قند، زآكسانتين ^u200a١u200a، پروتئين، اينوزيت، هكزافسفريك اسيد ^u200a٢u200aو مايزنيك اسيد ^u200a٣u200a، قند و دو رزين، روغن ثابت [يونگ كن]، املاح معدنى، كلسيم و پتاسيم [پتلو*]. يافت مىشود.

تجزيههاى شيميايى نشان مىدهد كه در هريك صد گرم دانۀ ذرت معمولى خام بهطور متوسط مواد زير موجود است (كه البته در ارقام مختلفه متفاوت است) . آب u200a٨u200a/u200a١٣u200a-u200a١٢u200a گرم، پروتئين u200a٩u200a/u200a٨u200a گرم، چربى u200a٩u200a/u200a٣u200a گرم، هيدراتهاى كربن u200a٧٢u200a گرم، خاكستر u200a٢u200a/u200a١u200a گرم، كلسيم u200a٢٢u200a ميلىگرم، فسفر u200a٢۶٨u200a ميلىگرم، آهن u200a١u200a/u200a٢u200a ميلىگرم، سديم u200a١u200a ميلىگرم، پتاسيم u200a٢٨۴u200a ميلىگرم، ويتامين A 490 واحد بين المللى، تيامين 37/0 ميلىگرم، رايبوفلاوين 12/0 ميلىگرم، نياسين 2/2 ميلىگرم، ويتامين C صفر، انرژى u200a٣۴٨u200a كالرى و لوسين (از اسيدهاى آمينه) .

خواص-كاربرد

به تجربه رسيده است كه كاكل ذرت به حالت سبز مدر است (در اثر مقدار زياد پتاسيم موجود در آن) و براى استسقا مفيد است (در استسقاهاى قلبى يا كليوى) .

همچنين اصولا مادگى گل كه هنوز رشد نيافته نيز مدر است. جوشاندۀ چوب وسط بلال را معمولا براى معالجۀ ترشح زايد بر معمول خون قاعدگى و براى بند آوردن خونريزى از بينى مىخورند [هو]. از جوشانده غشاى برگى كه بلال را پوشانيده است با پوست انار براى بند آوردن اسهال اطفال استفاده مىشود [لوئى**].

جوشاندۀ ريشه و برگهاى ذرت براى ناراحتىهاى ترشح ادرار و مثانه مانند قطرهقطره ادرار كردن يا استرانگورى ^u200a۴u200aو وجود سنگ مثانه تجويز مىشود [استوارت].

و ريشۀ ذرت بتنهايى براى معالجۀ ترشحات زياد سطوح مخاطى بخصوص ترشحات سوزاكى مهبل يا به اصطلاح پزشكى بلنورآ ^u200a۵u200aو سوزش مجراى ادرار تجويز مىشود.

از جوشاندۀ مغز محور چوبى وسط بلال براى رفع درد معده و شكم استفاده مىشود.

ذرت از نظر حكماى طب سنتى سرد و خشك است. در مورد خواص آن معتقدند كه اسهال را بند مىآورد و خشككننده است و ضماد اعضاى مختلف آن خنككننده و خشككننده است.

روغن ذرت در استعمال داخلى اگر مدت طولانى مصرف آن ادامه يابد براى رفع اكزما و بيمارىهاى جلدى بخصوص در مورد اطفال و بيمارىهاى جلدى با خارش بسيار مؤثر است. در استعمال داخلى كاكل ذرت، از عصارۀ آبى كاكل ذرت u200a٢u200a-u200a١u200a گرم يا كمى بيشتر در يك شربت خوشطعم مخلوط و خورده مىشود و جوشاندۀ كاكل ذرت را از u200a٣٠u200a گرم كاكل ذرت خشك در هزار گرم آب تهيه مىنمايند.

براى تهيه دمكردۀ كاكل ذرت: كاكل ذرت u200a١٠u200a گرم در هزار گرم آبجوش دمكرده صاف مىكنند. مقدار كاكل ذرت را بيشتر حتى u200a۶٠u200a-u200a۵٠u200a گرم نيز مىتوان مصرف كرد، زيرا بىضرر است.

براى تهيه عصاره الكلى كاكل ذرت: كاكل ذرت u200a١u200a واحد، الكل u200a۶٠u200a درجۀ u200a۶u200a واحد و آب مقطر u200a١u200a واحد.

كاكل ذرت را با الكل در ظرف داروسازى (دپلاسمان) ريخته و محصول را در حمام ماريه براى اينكه الكل آن گرفته شود تقطير مىكنند و آنچه كه باقى مىماند با آب مقطر كه سرد باشد مخلوط نموده مدت u200a١٢u200a ساعت مىگذارند بماند و گاهى به هم مىزنند بعد صاف كرده در حد غلظت عصاره تبخير مىكنند و حفظ مىنمايند. مقدار خوراك از اين عصاره u200a٢٠u200a-u200a۵u200a گرم است.

شربت كاكل ذرت: عصارۀ كاكل ذرت u200a٣٠u200a واحد، شربت ساده u200a١٠٠٠u200a واحد و آب u200a٣٠u200a واحد، عصاره را در آب ممزوج كرده و بعد با شربت مخلوط مىنمايند و صاف مىنمايند مقدار خوراك از اين شربت u200a٢٠٠u200a-u200a۶٠u200a گرم است.

نگاهى به تحقيقات علمى جديد در مورد خواص درمانى ذرت

ذرت مانند ساير دانههاى گياهى داراى مواد شيميايى معروف به مهاركنندههاى پروتئاز ^u200a١u200aمىباشد و آزمايشهايى نشان داده است كه رژيم خوراك ذرت در شمارى از جانوران آزمايشگاهى براى پيشگيرى سرطان مؤثر بوده است در يك تحقيق علمى گسترده بين المللى كه گزارش آن را در سال u200a١٩٨١u200a پليو كورآ ^u200a٢u200aاز مركز پزشكى دانشگاه ايالتى لوئيزيانا منتشر كرده است، متذكر شده كه دانشمندان دريافتهاند كه رژيم غذايى ذرت شيرين نظير ساير دانهها، مانند برنج و حبوبات در كاهش نرخ مرگومير در اثر سرطان كولون، سرطان پستان و سرطان پروستات بسيار مؤثر است. در تحقيق ديگر كه در u200a۴٧u200a كشور انجام گرديده نشان داده شده است در مناطقى كه از نظر مواد نشاستهاى بيشتر از ذرت استفاده مىكنند تا گندم و برنج، و ذرت قوت غالب آنها مىباشد نرخ مبتلا شدن به كرمخوردگى دندان خيلى كمتر است. از u200a۴٠u200a-u200a٣٠u200a سال قبل روغن ذرت به عنوان مادۀ كاهشدهنده كلسترول شناخته شده ولى نكته اينجاست كه روغن ذرت هر دو جزء بد و خوب كلسترول يعنى LDL و HDL را كاهش مىدهد يعنى به اصطلاح كلسترول توتال را كاهش مىدهد درحالىكه HDL جزء مفيد كلسترول است و بهتر است كاهش داده نشود.

تناقضها:

در آزمايشهايى كه كنت كارول ^u200a١u200aدر دانشگاه آنتاريو غربى انجام داده نشان داده شده است كه روغن ذرت در برخى جانوران آزمايشگاهى ايجاد سرطان نموده است و به اين دليل عدهاى از كارشناسان مصرف روغن ذرت را در هر روز كمتر از ده درصد مصرف چربى روزانه تجويز مىكنند. در مطالعات جديد ديگرى در موشهاى آزمايشگاهى مصرف درازمدت روغن ذرت دفاع بدن آنها را در مبارزه با عفونتها و سرطان كاهش داده است.