چاودار

در كتب قديم فارسى با نام «دوسر» و «ديوك» آمده است به فرانسوى Seigle و Seigle commun و به انگليسىCommon rye گفته مىشود. گياهى است از خانوادۀ غلات Gramineae نام علمى آن Secale cereale L. مىباشد.

مشخصات

چاودار گياهى است يكساله از خانوادۀ گندميان تفاوت شكل بوتۀ آن با بوتۀ گندم اين است كه داراى ساقه و كاه بلندتر و نرمتر و دانهها هميشه با ريشك و دراز و نازك است. هر سنبلك داراى u200a٣u200a گل است كه هميشه فقط دو دانه از آنها حاصل مىشود.

چاودار بهطور كلى سه نوع مىباشد چاودار درشت و چاودار متوسط و چاودار ريز يا چاودار بهاره.

چاودار از غلات بسيار متحمل و مقاوم در مقابل هواى سرد كوهستان و غله اراضى فقير و سرد كوهستان است. در u200a٧u200a-u200a۶u200a درجه حرارت جوانه مىزند و در u200a١۴u200a درجۀ سانتىگراد به گل مىنشيند و سرانجام در u200a١٩u200a درجۀ سانتىگراد مىرسد.

چاودار از غلات آسيا بخصوص جنوب غربى آسيا نظير ايران و افغانستان است ولى در حال حاضر به ساير مناطق دنيا منتقل شده و در كوهستانات سرد نيمكرۀ شمالى دنيا اغلب كاشته مىشود. در ايران در آذربايجان و اردبيل و چهارمحال بختيارى و نايين و سولده و در مناطق مرزى ايران-افغانستان، درۀ حريرود و آن نواحى كاشته مىشود. نام محلى آن در آذربايجان «چودار» ، در سولده «ديوك» ، در خرقان «كارناوار» ، در نايين «ديله» و در چهارمحال «بارنج» مىباشد.

تركيبات شيميايى

چاودار از نظر تركيبات شيميايى مقدار زيادى بيش از u200a۵٠u200a درصد نشاسته دارد به علاوه داراى مادهاى موسوم به سكالوز ^u200a١u200aو مواد معدنى و ساير مواد مىباشد.

چاودار

در هريك صد گرم دانۀ خشك چاودار مواد زير مشخص شده است:

آب در حدود u200a١١u200a گرم، پروتئين در حدود u200a١٢u200a گرم، هيدراتهاى كربن حدود u200a٧٣u200a گرم، خاكستر u200a٨u200a/u200a١u200a گرم، كلسيم u200a٣٨u200a ميلىگرم، فسفر u200a٣٧۶u200a ميلىگرم، آهن u200a٧u200a/u200a٣u200a ميلىگرم، سديم u200a١u200a ميلىگرم، پتاسيم u200a۴۶٧u200a ميلىگرم، تيامين u200a۴٣u200a/u200a٠u200a ميلىگرم، رايبوفلاوين u200a٢٢u200a/u200a٠u200a ميلىگرم و نياسين u200a۶u200a/u200a١u200a ميلىگرم.

خواص-كاربرد

چاودار براى لينت مزاج مفيد است و جوشاندۀ u200a٧٠u200a گرم بلغور چاودار در u200a١٠٠٠u200a گرم آب براى درمان يبوست مزمن اثر مفيدى دارد. آرد آن براى سرباز كردن دمل و آبسه نافع است.