نخودفرنگى

به فرانسوى بهطور كلى Pois و Pois cultivee و به انگليسى Pea و Common pea و English pea و Garden pea و معمولا Peas گفته مىشود.

نخودفرنگى نارس سبز را به فرانسوى Petit pois و Pois vert و به انگليسى Grlln Pea نامند. گياهى است از خانوادۀPapilinonaceae نام علمى آن Pisum sativum L. مىباشد.

مشخصات

گياهى است يكساله يا دوساله داراى ساقههاى مجوف و همينكه بلندى آن از u200a۴٠u200a-u200a٣٠u200a سانتىمتر تجاوز كرد احتياج به قيم دارد. برگهاى آن متناوب و مركب پرى زوج كه انتهاى آن داراى پيچك است. گلهاى آن در مورد ارقامى كه مصرف غذايى انسان دارند سفيد و ارقامى كه مصرف علوفه دارند، بنفش است. ميوۀ آن كپسول و داراى غلافى است كه دانههاى نخود در آن قرار دارند. دانۀ آن گرد و كروى بدون لكه مىباشد. نخودفرنگى غالبا به شكل نارس و سبز تحت عنوان نخودسبز خورده مىشود.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى داراى آلكالوئيد ترىگونلين است و در هر u200a١٠٠u200a گرم خاكستر دانه آن حدود u200a٠٢۶u200a/u200a٠u200a ميلىگرم ارسنيك وجود دارد به علاوه دانه رسيدۀ آن داراى روغنى است كه خاصيت ضد هورمون جنسى ^u200a١u200aدارد. اسراف در خوردن روغندانۀ آن عقيم مىكند و خاصيت ضد هورمون جنسى مرد را نيز دارا مىباشد.

در گزارش ديگرى آمده است كه در آن گالاكتوليپيد ^u200a٢u200aو اسانس روغنى فرار يافت مىشود. روغندانۀ آن علاوه بر اينكه خاصيت عقيمكننده دارد و مانع تلقيح تخمكهاى ماده توسط اسپرم مرد مىشود، از رشد مخاط پوشش داخلى رحم نيز جلوگيرى مىكند. در يك آزمايش، كپسول روغن دانه نخودفرنگى به u200a٧٢٧u200a زن داده شده است. در مدت دو سال كه اين كپسولها را مىخوردهاند نرخ آبستنى زنان تا u200a۶٠u200a درصد كاهش يافته و در مردها نيز كه داوطلبانه از آن خوردهاند تا u200a۵٠u200a درصد نرخ قدرت تلقيح اسپرم آنها كاهش يافته است.

در هريك صد گرم نخودفرنگى نارس خام (نخودسبز) مواد زير موجود است:

آب u200a٧٧u200a گرم، پروتئين u200a٣u200a/u200a۶u200a گرم، چربى u200a۴u200a/u200a٠u200a گرم، هيدراتهاى كربن u200a١٢u200a گرم، خاكستر u200a٩u200a/u200a٠u200a گرم، كلسيم،u200a٢۶u200a ميلىگرم، فسفر u200a١١۶u200a ميلىگرم، آهن u200a٩u200a/u200a١u200a ميلىگرم، سديم u200a٢u200a ميلىگرم، پتاسيم u200a٣١۶u200a ميلىگرم، ويتامين A u200a۶۴٠u200a واحد بين المللى، تيامين u200a٣۵u200a/u200a٠u200a ميلىگرم، رايبوفلاوين u200a١۴u200a/u200a٠u200a ميلىگرم، نياسين u200a٩u200a/u200a٢u200a ميلىگرم، ويتامين C 27 ميلىگرم.

در هريك صد گرم نخودفرنگى نارس (نخودسبز) پخته مواد زير موجود است:

آب u200a٨١u200a گرم، پروتئين u200a۴u200a/u200a۵u200a گرم، هيدراتهاى كربن u200a١٠u200a گرم، خاكستر u200a۶u200a/u200a٠u200a گرم، كلسيم u200a٢٣u200a ميلىگرم، فسفر u200a٩٩u200a ميلىگرم، آهن u200a٨u200a/u200a١u200a ميلىگرم، سديم u200a١u200a ميلىگرم، ويتامين A u200a۵۴٠u200a واحد بين المللى، تيامين u200a٢٨u200a/u200a٠u200a ميلىگرم، رايبوفلاوين u200a١١u200a/u200a٠u200a ميلىگرم، نياسين u200a٣u200a/u200a٢u200a ميلىگرم، ويتامين C u200a٢٠u200a ميلىگرم، پتاسيم u200a١٩۶u200a ميلىگرم و چربى u200a۴u200a/u200a٠u200a ميلىگرم.

در هريك صد گرم نخودفرنگى رسيده خشك مواد زير موجود است:

آب u200a٧u200a/u200a١١u200a گرم، پروتئين u200a١u200a/u200a٢۴u200a گرم، چربى u200a٣u200a/u200a١u200a گرم، هيدراتهاى كربن u200a۵۵u200a گرم، خاكستر u200a۶u200a/u200a٢u200a گرم، كلسيم u200a۶۴u200a ميلىگرم، فسفر u200a٣۴٠u200a ميلىگرم، آهن u200a١u200a/u200a۵u200a ميلىگرم، سديم u200a٣۵u200a ميلىگرم، پتاسيم u200a١٠٠۵u200a ميلىگرم، ويتامين A u200a١٢٠u200a واحد بين المللى، تيامين u200a٧۴u200a/u200a٠u200a ميلىگرم، رايبوفلاوين u200a٢٩u200a/u200a٠u200a ميلىگرم و نياسين u200a٣u200a ميلىگرم.

در هريك صد گرم لپه نخودفرنگى خام بدون پوست مواد زير موجود است:

آب u200a٣u200a/u200a٩u200a گرم، پروتئين u200a٢u200a/u200a٢۴u200a گرم، چربى u200a١u200a گرم، هيدراتهاى كربن u200a۶١u200a گرم، خاكستر u200a٧u200a/u200a٢u200a گرم، كلسيم u200a٣٣u200a ميلىگرم، فسفر u200a٢۶٨u200a ميلىگرم، آهن u200a١u200a/u200a۵u200a ميلىگرم، سديم u200a۴٠u200a ميلىگرم، پتاسيم u200a٨٩۵u200a ميلىگرم، ويتامين A u200a۴٠u200a واحد بين المللى، تيامين u200a٧۴u200a/u200a٠u200a ميلىگرم، رايبوفلاوين u200a٢٩u200a/u200a٠u200a ميلىگرم و نياسين u200a٣u200a ميلىگرم.

در هريك صد گرم لپه نخودفرنگى پخته بدون پوست مواد زير موجود است:

آب u200a٧٠u200a گرم، پروتئين u200a٧u200a گرم، چربى u200a٣u200a/u200a٠u200a گرم، هيدراتهاى كربن u200a٢٠u200a گرم، خاكستر u200a٩u200a/u200a٠u200a گرم، كلسيم u200a١١u200a ميلىگرم، فسفر u200a٨٩u200a ميلىگرم، آهن u200a٧u200a/u200a١u200a ميلىگرم، سديم u200a١٣u200a ميلىگرم، پتاسيم u200a٢٩۶u200a ميلىگرم، ويتامين A u200a۴٠u200a واحد بين المللى، تيامين u200a١۵u200a/u200a٠u200a ميلىگرم، رايبوفلاوين u200a٠٩u200a/u200a٠u200a ميلىگرم و نياسين u200a٩u200a/u200a٠u200a ميلىگرم.

نخودفرنگى

خواص-كاربرد

از نظر خواص دارويى آرد دانههاى رسيدۀ نخودفرنگى نرمكننده است و براى تحليل و نرم كردن ورم به صورت ضماد انداخته مىشود. در چين نخودفرنگى به عنوان خنككننده مورد توجه است و در موارد تب شديد تجويز مىشود [استوارت*]. و به علاوه براى بيمارى قند از آن استفاده مىشود [ريد*]. در چين نخودسبز براى ازدياد شير نيز تجويز مىشود.

نگاهى به تحقيقات علمى جديد در مورد خواص نخودفرنگى

طبق تحقيقات علمى جديد نشان داده شده است كه نخودفرنگى سبز نارس كه معمولا به نخودسبز معروف است داراى عامل ضد بارورى است و در سالهاى اخير تلاش و كوششهاى زيادى شده است تا اين مادۀ شيميايى خاص از نخودفرنگى استخراج و به صورت داروى جلوگيرى از حامله شدن به بازار عرضه شود.

در تبت كه قوت غالب مردم جو و نخودفرنگى است طى u200a٢٠٠u200a سال اخير رشد جمعيت بسيار كم بوده و تقريبا ثابت مانده است. اين پديدۀ جالب در سال u200a١٩۴٩u200a مورد توجه يك دانشمند هندى به نام دكتر سانيال ^u200a١u200aاز مؤسسه باكتريولوژى كلكته قرار گرفته و با اين باور كه مصرف زياد نخودفرنگى در رژيم غذايى، علت اصلى مقابله با رشد جمعيت در تبت مىباشد، عمر خود را صرف تحقيقات علمى در اينباره نموده است. هدف تحقيقات او اين بود كه عامل شيميايى ضد باردارى موجود در نخودفرنگى را مشخص نموده و از آن براى ساختن داروى شيميايى ضد باردارى براى توقف رشد جمعيت در هند و در ساير نقاط جهان استفاده نمايد. دكتر سانيال تقريبا در اين راه موفق شد زيرا حكومت هندوستان طبق توصيه دكتر سانيال طى ساليان دراز تقدم را در برنامههاى تحقيقاتى براى تحقيقات مربوط به استخراج مادۀ شيميايى ضد بارورى از نخودفرنگى قرار داد.

دليل توجه به اين خاصيت نخودفرنگى اين بود كه در سالهاى قبل يعنى در سال u200a١٩٣۵u200a يك استاد دانشگاه هندى در تحقيقات خود در اينباره مشاهده كرده بود موشهايى آزمايشگاهى نر و ماده كه در رژيم غذايى آنها نخودفرنگى وارد كرده بودند هر دو جنس عقيم شدهاند.

در اين بررسى آزمايشهايى كه در حدود u200a٢٠u200a درصد غذاى روزانه از موشها به نخودفرنگى اختصاص داده شده بود تعداد دفعات حاملگى و زايش تقليل پيدا كرده بود و در آزمايشهايى كه u200a٣٠u200a درصد از خوراك روزانه آنها به نخودفرنگى اختصاص داده شده بود هيچ حاملگى و زايش رخ نداده بود. سرانجام دكتر سانيال موفق شد هويت مادۀ شيميايى ضد بارورى نخودفرنگى را پيدا كند نام اين ماده ام-كسيلوهايدروكينون ^u200a٢u200aبود.

او اين ماده را ساخت و غليظشدۀ آن را در كپسولهايى عرضه نمود و به زنها داد.

نرخ حاملگى زنهايى كه اين كپسول را خورده بودند u200a۶٠u200a-u200a۵٠u200a درصد كاهش يافت. در مواردى كه مردها از اين كپسولها خوردند شمارش اسپرم آنها به نصف رسيد و به هر حال مسلم شد كه تركيب شيميايى ضد بارورى موجود در نخودفرنگى در پروجسترون ^u200a١u200aو استروژن ^u200a٢u200aيعنى در هورمونهاى جنسى و انسان دخالت كرده اختلالاتى ايجاد مىكند.

پس از آن دكتر نرمان فرانسورث ^u200a٣u200aاز دانشگاه ايلىنويز، دانشمند نامدارى كه از كارشناسان داروهاى تنظيمكنندۀ باردارى مىباشد نيز پس از آزمايشهاى علمى نظر دكتر سانيال را در مورد خاصيت ضد بارورى روغن نخودفرنگى تأييد نمود. ولى او معتقد بود كه خاصيت ضد بارورى روغن نخودفرنگى در آن حد نيست كه جانشين بلامعارض داروهاى ضد بارورى معمول مانند قرص ^u200a۴u200aضد باردارى باشد.

نخودفرنگى به عنوان خوراك مفيدى براى خون در قلب

نخودفرنگى نيز در بين گياهان خانوادۀ لگومينوز نظير خويشان خود در اين خانواده براى قلب مفيد است، زيرا الياف گياهى قابل حل نخودفرنگى موجب تحريك بدن براى كاهش جزء مضّر كلسترول يعنى LDL مىشود. در هر نيم پيمانه نخودفرنگى پخته حدود u200a٧u200a/u200a٢u200a گرم الياف گياهى قابل حل مىباشد (هر پيمانه ماده خشك برابر با ظرفيت u200a١٢u200a قاشق سوپخورى بزرگ است. و هر پيمانه از مايعات در حدود u200a٢٢٠u200a گرم است) يعنى نخودفرنگى از نظر الياف گياهى قابل حل درست در رديف بعد از لوبياچشمبلبلى قرار دارد. درحالىكه عدس و لپه پخته در حدود u200a٧u200a/u200a١u200a گرم در هر نيم پيمانه الياف گياهى قابل حل دارند.

اين بدان معنى است كه اين حبوبات نيز مانند لوبيا در كنترل قند خون مؤثر مىباشند و غذاهاى مناسبى براى اشخاص مبتلا به بيمارى قند هستند به علاوه نخودفرنگى ممكن است فشارخون را نيز كاهش دهد.

يك كارشناس مصرى چندين سال قبل طى آزمايشهاى علمى نشان داد كه تزريق داخل رگ عصارۀ نخودفرنگى به يك سگ فشارخون سگ را بهطور موقت كاهش داده است.

نخودفرنگى به عنوان ضد سرطان و ضد عفونت

نخودفرنگى نيز مانند ساير حبوبات منبع غنى از تركيبات شيميايى ضد سرطان به نام مهاركنندههاى پروتئاز ^u200a١u200aاست، بنابراين خوردن نخودفرنگى براى سركوبى فعاليت برخى ويروسها و همچنين مبارزه با مواد شيميايى سرطانزا در رودهها كمك مىكند. و در نتيجه ممكن است براى پيشگيرى برخى انواع سرطان و رفع عفونتها مؤثر باشد.

در يك تحقيق علمى نشان داده شده است كه خوردن نخودفرنگى در كاهش نرخ ابتلاى به سرطان پروستات تأثير داشته است. در بررسىهاى علمى ديگرى كه در u200a١٩٨۶u200a در مراكز تحقيقات انگليس و ولز انجام گرفته نشان داده شده است كه نخودفرنگى دفاع بدن را در ابتلاى به آپانديسيت افزايش مىدهد. اين محققان نرخ ابتلاى به آپانديسيت را در u200a۵٩u200a منطقه در مدت u200a۵u200a سال تحت بررسى قرار دادند. در جريان اين بررسىها مرتبا رژيم غذايى و انواع خوراكىهاى مورد استفاده افراد تحت مطالعه را طى يك پرسشنامه دقيقى يادداشت نمودهاند. اين تحقيقات نشان داده است كه ارتباط منطقى زيادى بين خوردن چند نوع غذاى گياهى شامل نخودفرنگى از يك طرف و كاهش نرخ ابتلاى به آپانديسيت حاد از طرف ديگر وجود دارد. يافتههاى اين محققان نشان مىدهد كه مواد شيميايى موجود در اين گياهان ممكن است موجودات ذرهبينى موجود در جدار آپنديكولار ^u200a٢u200aكه موجب ايجاد عفونت و در نتيجه حملههاى دردناك در آپانديسيت مىشود سركوب نمايد.

نتيجه بحث فوق:

چون بطورى كه از تحقيقات فوق الذكر برمىآيد آثار ضد بارورى نخودفرنگى صددرصد نيست، بنابراين با قبول اينكه نخودفرنگى تا حدودى خاصيت ضد بارورى دارد، منطقى نيست كه براى جلوگيرى از باردار شدن منحصرا به خوردن نخودفرنگى اكتفا شود و لازم است كه از نظر اطمينان از روشهاى ديگر هم استفاده كرد ولى در مقابل، مردان و زنانى كه مسئله بارورى دارند و تلاش مىنمايند كه بارور شوند، بطور مسلم بايد از خوردن نخودفرنگى به مقدار زياد پرهيز كنند و خاصيت ضد بارورى نخودفرنگى را دوچندان كه تحقيقات تا بحال نشان داده مورد نظر قرار دهند.