سىسنبر

در كتب طب سنتى و به فارسى با نامهاى «سىسنبر» ، «سوسنبر» ، «نمام» ، «سهسنبل» ، «حاشابرى» ، «آويشن وحشى» و به عربى «نمام الملك» نامبرده مىشود. به فرانسوى Serpolet و Thym rouge و Thym batard و به انگليسىSerpollet و Wild thyme گفته مىشود. گياهى است از خانواده Labiatae نام علمى آن Thymus Serpyllum L.

مىباشد.

مشخصات

گياهى است پايا داراى شاخههاى پرپشت و خزنده كه به يك دسته گلهاى خوشهاى قرمز يا بنفشرنگ منتهى مىشود. برگهاى آن سبز تيره معطر و بىكرك، بيضى، كوچك، گلهاى آن تا تيرماه و مرداد تمام مىشود. از اين گياه واريتههايى در ايران در مناطق مختلف دامنههاى البرز، درۀ لار و آذربايجان در تبريز و ساير مناطق ايران مىرويد. تكثير اين گياه از طريق كاشت قسمتى از بوتههاى با ساقۀ زيرزمينى آن مىباشد. ساقۀ زيرزمينى آن كمى چوبى و ساقههاى هوايى آن در قسمت قاعدۀ چوبى به رنگ قهوهاى و در قسمت فوقانى ساقه سبز و نرم مىباشد.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى سىسنبر داراى در حدود u200a۵u200a/u200a٠u200a درصد اسانس روغنى فرار است كه شامل فنلهاى:

پىسيمن ^u200a١u200aو ترپن ^u200a٢u200aو ترپن الكل و تيمول كارواكرول مىباشد.

اسانس سىسنبر به اسانس سرپوله معروف مىباشد. گياه سىسنبر در اروپا به عنوان بادشكن، ضدعفونىكننده شناخته مىشود، به علاوه از دمكردۀ آن براى بيمارىهاى پوستى استفاده مىكنند و براى اختلالات كبدى و معده و رفع ترشحات چركى ادرار و حيض بسيار مفيد است.

از نظر طبيعت طبق نظر حكماى طب سنتى خيلى گرم و خشك است و از نظر خواص معتقدند كه فرحافزاست و بازكنندۀ گرفتگىها و انسداد مجارى مىباشد.

مقوى معده و روده و قلب است و قوت ترياقى و ضد سمى دارد و ضدعفونىكننده و مدر است و ترشح ادرار و حيض را زياد مىكند به عبارت ديگر تا حدودى قاعدهآور است. با سركه براى رفع سردرد نافع است. ضماد آن براى بيمارىهاى بلغمى و درد سينه مفيد است.

دمكردۀ آن براى سكسكه و دلپيچه و قطرهقطره ادرار كردن و خرد كردن سنگ مثانه و درد رحم نافع است، شياف آن براى خوشبو كردن رحم مؤثر است. براى ريه مضر است و از اين نظر بايد با كتيرا خورده شود. مقدار خوراك از گرد خشك آن u200a۵u200a گرم است. استمرار خوردن آن مضر است و بايد متناوبا خورده شود. دمكردۀ u200a١۶u200a-u200a١٢u200a گرم خشك آن در u200a١٠٠٠u200a گرم آبجوش كه با قند شيرين شود و قدرى صمغ عربى كوبيده در آن بريزند در رفع سياهسرفه و سرفههاى تناوبى و گريپ و سرما خوردگى و همچنين در بينايى ضعيف مفيد است.

اگر دمكردۀ آن را با عسل شيرين كنند اثر محسوسى در رفع تشنج بخصوص تشنج دستگاه تنفسى دارد و براى گريپ، سياهسرفه، آسم مرطوب مفيد است. و چون قابض است گرد آن در استعمال خارج براى جلوگيرى از خونريزى از بينى مفيد است.

ضمنا خوردن دمكرده سرپوله براى رفع ميگرن و سرگيجه نافع است و براى رفع آشفتگى و حالت قى و رفع ترشى معده مؤثر مىباشد.

در استعمال خارج از دمكردۀ آن براى تسكين دردهاى عصبى و سياتيك استفاده مىگردد و براى رفع نرمى استخوان كودكان مىتوان آنها را با دمكردۀ سىسنبر استحمام كرد.

ماليدن اسانس سىسنبر «سرپوله» روى عضو براى تسكين درد نقرس و سياتيك و روماتيسم اثر محسوس دارد.

در فرانسه از u200a٢٠u200a-u200a١٠u200a گرم دمكردۀ گياه خشك در يك ليتر آبجوش u200a٣u200a-u200a٢u200a فنجان در روز به عنوان ضد اسپاسم براى تسكين حملههاى آسم مىخورند. همچنين u200a١۵u200a گرم گياه خشك را در u200a١٠٠u200a گرم آبجوش دمكرده و پس از خنك شدن روى آتش ملايم نگه مىدارند تا نيمگرم بماند و در هر ساعت يك قاشق سوپخورى از آن را مىخورند براى تسكين سرفه خيلى مؤثر است.