اكليل الملك

به فارسى و در كتب طب سنتى «ناخنك» و «اكليل الملك» نام برده مىشود، گياهى است از خانواده Leguminosae نام علمى آن Trigonella grandiflora Boiss. مىباشد و معمولا ميوۀ آن را كه مورد مصرف پزشكى است، اكليل الملك گويند.

مشخصات

گياهى است با اختلافات جزئى شبيه شنبليله ولى برگها و گلهاى آن كمى درشت و ميوۀ آن هلالى برنگ نخودى روشن است كه در داخل آن دانههاى زردرنگ و معطر قرار دارد. اين دارو در بازار ايران با نام ناخنك عرضه مىشود.

خواص-كاربرد

ناخنك از نظر طبيعت نظر شيخ الرئيس ابو على سينا گرم و خشك در مرتبۀ اول است، ولى Dioscorides آن را معتدل در حرارت و برودت مىداند. از نظر خواص اعتدالدهندۀ اخلاط و مقوى بدن است و ورمهاى سفت را نرم مىكند. ضماد تخم آن با سركه و روغن گلسرخ اگر بر سر گذارده شود و يا ريختن آب دمكردۀ آن بر سر براى رفع سردرد، سرگيجه، سكته مغزى، لقوه، فراموشى و ماليخولياى سبك مفيد است. اگر u200a٨u200a گرم آن با u200a٢٠u200a گرم عسل خورده شود براى فلج و سستى اعضاى بدن نافع است و گرفتن بخار آن در حمام در هر روز و شب و ماليدن روغن آن به بدن نيز براى فلج و سستى اعضا مفيد است. خوردن آب دمكردۀ آن بتنهايى و يا با ادويه مناسب مانند بابونه و صعتر و شبت نيز براى امراض فوق مفيد است.

خوردن آب دمكردۀ آن براى رفع درد معده و كبد و طحال و رحم مفيد است.

اگر آب دمكردۀ آن با انجير و عسل خورده شود براى ازدياد ترشح شير و اسپرم نافع و مدر است و قاعدهآور. خوردن u200a١٢u200a گرم عصارۀ گياه و تخم گياه با دوشاب براى ورم آلات داخل شكم و بدون تخم آن براى رفع درد و اگر با زعفران مخلوط شود براى تسكين ضربان همۀ اعضا مفيد است. خوردن دمكردۀ شاخه و برگ آن مدر است و قاعدهآور و براى اخراج جنين كمك مىكند. مضر بيضهها مىباشد از اين نظر بايد با عسل و انجير و مويز خورده شود. مقدار خوراك آن، از تخم آن تا u200a١٠u200a گرم و از عصارۀ گياه تا u200a٨٠u200a گرم است. جانشين آن از نظر خواص بابونه و فراسيون است.

توضيح: در بعضى از مدارك فنى نام اكليل الملك را براى (نفله) يا melilot آوردهاند كما اينكه اين نام را براى چند گياه ديگر نظير Astragalus hamo'sus و يا Fritillaria imperialis نيز گفتهاند كه قطعا در اين موارد نام اكليل الملك يك توصيفى از شكل گياه است كه مانند تاج مىباشد ولى اكليل الملك كه در بازار با نام ناخنك عرضه مىشود و ميوۀ آن به شكل هلال است همين T. grandiflora مىباشد. (از يادداشتهاى محقق دانشمند دكتر Dr. Haussknecht كه در فرهنگ شليمر آورده شده است.)