جم اسفرم

گونۀ ديگرى از ريحان كه در كتب طب سنتى بنام «جم اسپرم» و «جم اسفرم» و «ريحان سليمان» ناميده مىشود «جم-سليمان و ريحان-اسفرم» (برهان-معين) گياهى است هندى نام علمى آن Ocimum gratissimum L. مىباشد. به هندى Ramtuisi گفته مىشود. گياهى است چندساله به شكل بوته. بلندى آن u200a٢u200a متر و پايين ساقههاى آن چوبى است.

در مورد رويش آن در ايران تا به حال گزارشى فنى از گياهشناسان نداريم. در مخزن الادويه آمده است كه اين گياه جم اسفرم در كوهستانات فارس و اصفهان مىرويد (قابل توجه گياهشناسان) و در اغلب مدارك فنى قديم آمده است كه گياه آن چندساله و پيچنده است و به گياهان مجاور مىپيچد (صيدنه) .

از نظر تركيبات شيميايى در اسانس آن وجود مواد اوسىمن و كادىنن ^u200a١u200aو يكترپن الكل ^u200a٢u200aكه به صورت پرىليل الكل ^u200a٣u200aمشخص شده، تأييد شده است [يه].

در گزارش ديگرى مندرج در G. I. M. p آمده است كه گياه جم اسفرم ) O. gratissimum( داراى اسانس تيمول، اوژنول و متيل چاويكول است. در اسانس آن وجود اوژنول و تيمول مشخص شده است. برگها و شكوفههاى آن در حدود u200a٧٠u200a درصد اوژنول،u200a٨u200a/u200a٧u200a درصد ميرسن ^u200a۴u200a،30-20 درصد مونوسيكليكترپن ^u200a۵u200aدارد. در برگها و شاخههاى نرم آن u200a١u200a/u200a٠u200a درصد اسانس است كه شامل u200a۶۶u200a درصد سيترال،u200a٢۵u200a درصد ژرانيول ^u200a۶u200aو 8/2 درصد سيترونلول ^u200a٧u200aمىباشد.

خواص-كاربرد

در هندوچين از جم اسفرم به مثابه مقوى معده و تببر و نرمكنندۀ سينه استفاده مىشود [شواليه، دولانسان، پروت و هرير، پتلو]. در شبهجزيرۀ مالايا از تخم آن به عنوان ملين و داروى معالج سوزاك استفاده مىشود [فورتادو، هولمز و ريدلى].

در هندوستان از اين گياه معطر به صورت آب حمام يا از دود و بخور آن براى معالجۀ روماتيسم و فلج استفاده مىشود. جوشاندۀ غليظ آن براى معالجۀ آفتا ^u200a٨u200aبا برفك در بچهها مؤثر است.

جوشاندۀ برگهاى آن براى معالجه سوزاك و رفع ضعف اسپرم و تخم آن را براى معالجۀ سردرد و ساير دردهاى عصبى مىخورند.