جعفرى فرنگى - سرفويل

اين گياه در ايران نام خاصى ندارد ولى عدهاى آن را «جعفرى فرنگى» و نوع با برگهاى موجدار و فردار آن را «جعفرى فرى» مىگويند. به فرانسوى Cerfeuil و cerfeuil commun و Cerfeuil frise و به انگليسى Chervil و Garden Chervil گفته مىشود.

گياهى است از خانوادۀ Umbelliferae نام علمى آن Anthriscus cerefolium Hoffm. و با نامهاى مترادف ديگرى از جمله Chaerophyllum cerefolium Lam. و Chaerophyllum sativum Lam. و Selenium cerefolium نيز از طرف گياهشناسان مختلف نامگذارى شده است.

مشخصات

گياهى است يكساله ساقه آن به ارتفاع u200a۵٠u200a-u200a٣٠u200a سانتىمتر با مقطع مربع برگهاى آن سبز روشن مثلث شكل و با بريدگىهاى عميق بهطورى كه به صورت رشتههاى باريك درمىآيد. گلهاى آن كوچك سفيد و به صورت گروهى و چترىشكل در انتهاى ساقۀ گلدهنده ديده مىشود. نوع چتردار آن داراى برگهاى سبز تيره و موجدار و فردار و پرپشت است. ميوۀ آن از زيره كمى بلندتر باريك با رنگ تيره و در نژادهاى وحشى پوشيده از مو مىباشد.

تكثير گياه از طريق كاشت تخم آن صورت مىگيرد كه معمولا در ماههاى فروردين و ارديبهشت در زمين با خاك غنى و مرطوب و با زهكش خوب كاشته مىشود. معمولا بذر آن بايد تنك كاشته شود و فاصله بين خطوط كاشت u200a٧٠u200a سانتىمتر و فاصله بين بوتهها در حدود u200a١۵u200a سانتىمتر گرفته شود. چون گياه گرما و خشكى را كم تحمل مىكند بايد مرتبا آبيارى شود. محصول برگ آن معمولا پس از u200a٩٠u200a روز پس از كاشت آمادۀ برداشت است و براى اينكه هرچه بيشتر محصول برگ برداشته شود قاعده اين است كه مرتبا بايد برگها را چيد تا از گل دادن آن جلوگيرى شود و در مواردى كه منظور استفاده از خواص دارويى آن است كه سرشاخههاى گلدار آن مورد نظر است از برگهاى آن بايد كمتر استفاده شود.

اين گياه بومى آسيا و جنوب شوروى سابق است و توسط رومىها به اروپا و به فرانسه و انگلستان برده شده است و در حال حاضر در اغلب مناطق اروپا و امريكا كاشته مىشود در ايران در مناطق شمال ايران در ديلمان بهطور خودرو شناسايى شده است.

از نظر تركيبات شيميايى گياه داراى اسانس روغنى فرار و گلوكوزيدى به نام آپىئين ^u200a١u200aاست و از نظر ويتامين C نسبتا غنى است و در هريك صد گرم خام آن در حدود u200a٩u200a ميلىگرم ويتامين C وجود دارد.

دو گونه سرفويل يا جعفرى فرنگى

خواص-كاربرد

برگهاى جعفرى فرنگى شيرينتر و معطرتر از برگهاى جعفرى است و عطر آن شبيه عطر رازيانه با كمى بوى تند فلفل و براى تزئين غذاهاى گوشتى به عنوان يك سبزى معطر و خوشمزه به كار مىرود. در اروپا از خوردن برگهاى آن غالبا براى آرام كردن سكسكه استفاده مىشود. برگهاى آن از نظر خواص دارويى كمى مدر و مقوى معده و اشتهاآور است. خوردن عصارۀ برگ و سرشاخههاى گلدار آن براى تصفيۀ خون و استسقا و يرقان و نقرس مفيد است و ضماد لهشدۀ برگهاى آن التيام زخم و جراحت را تسريع مىكند.

مقدار خوراك آن: برگهاى آن به صورت دمكرده u200a۵٠u200a گرم در هزار گرم آب كه در هر روز u200a٣٠٠u200a-u200a٢٠٠u200a گرم از آن خورده شود. در استعمال خارج از جوشاندۀ u200a۵٠u200a گرم برگ در هزار گرم آب براى ريختن روى جراحت و شستن زخمها مىتوان استفاده كرد.