پيماز

گونه ديگرى از بادنجان كه نام علمى آن- Solanum Xanthocapum Schrad. & Wendl. و مترادف آن S. diffusum Roxb. است. مخصوص مناطق حاره است ميوهاش خوراكى نيست و فقط از نظر خواص طبى مورد توجه مىباشد. در بلوچستان ايران مىرويد و نام محلى آن در بلوچستان «پيماز» است و در جلالوان كه با اين نام شناخته مىشود از جوشانده برگهاى آن با شستن و كمپرس براى كاهش تب بچهها استفاده مىشود.

اين گياه كه بلندى ساقه آن تا يك متر مىرسد و خاردار است برگهاى آن خاردار به رنگ سبز براق و بيضى يا تخممرغى. گلهاى آن آبى و ميوههاى آن ريز و كوچكتر از زيتون است.

تركيبات شيميايى

از نظر تركيبات شيميايى در ميوههاى آن كارپسترال ^u200a١u200aو در حدود u200a٣u200a/u200a١u200a درصد از يك گلوكوالكالوئيد به نام سولانوكارپين ^u200a٢u200aوجود دارد. الكالوئيد گلوكوزيدى به نام سولانوكارپين كه از تخم آن گرفته مىشود شبيه سولانين-اس ^u200a٣u200aاست [ G. I. M. P ].

گزارش ديگرى نشان مىدهد كه در اين گياه گلوكوزيد ^u200a۴u200aو سولاسودين ^u200a۵u200aوجود دارد [پتلو]. روغنى كه از تخم آن گرفته مىشود داراى اولئيك اسيد ^u200a۶u200a، لينولئيك اسيد ^u200a٧u200a، پالمىتيك اسيد ^u200a٨u200a، استآريك اسيد ^u200a٩u200a، آراشيديك اسيد ^{u200a١٠u200a}و مخلوطى از دو استرول ^{u200a١١u200a}است [گوپتا و دوت]. و به علاوه بررسى ديگرى نشان مىدهد كه گياه داراى در حدود u200a١u200a درصد الكالوئيدهايى است كه منبع توليد كورتيزون و هورمونهاى جنسى است.

خواص-كاربرد

ريشۀ گياه ملين و نرمكنندۀ سينه است و براى تسكين سرفه و آسم و رفع درد سينه به كار مىرود. لهشدۀ آن را اگر با شراب مخلوط و كمى بخورند براى قطع تهوع و قى مفيد است. عصارۀ ميوههاى آن براى رفع جراحت گلو مصرف مىشود و مفيد است ساقه و گلها و ميوۀ آن تلخ است و بادشكن و در موارد سوختگى پا با آب جوش كه تاولهاى آبدار به كار مىرود و خيلى نافع است. برگهاى آن به صورت ضماد براى رفع دردهاى موضعى استعمال مىشود و عصارۀ برگ مخلوط با فلفل در موارد روماتيسم تجويز مىشود.

غنچههاى گلهاى آن با محلول آب نمك براى رفع آب كه از چشم مىآيد مفيد است. در تايوان از اين گياه براى معالجه كمخونى و كلوروز استفاده مىشود.