لیش
آخرین مطالب
امکانات وب
-->-->-->-->-->-->-->-->-->
-->-->-->-->-->-->
-->-->-->
Ø¢Ùx85ارگÛx8cر ØxadرÙx81Ùx87 اÛx8c ساÛx8cت
كتيرا
به فارسى «كتيرا» ناميده مىشود. به فرانسوى Gomme adragante و به انگليسى Tragacanth و به عربى «كثيرا» گفته مىشود. شيرۀ گياهى است كه بيشتر از گياهانى از جنس Astragalus از خانوادۀ Leguminosae به نام عمومى «گون» گرفته مىشود.
مشخصات گياه گون
گياه گون را به فرانسوى Astragale و Tragacanthe و به انگليسى Astragale يا Tragacanth و Milkveteh مىنامند. گونههاى مختلفى دارد كه به صورت درختچه يا گياهان علفى چندساله و يكساله مىباشند. تعداد گونههاى آنها از u200a٢٠٠u200a متجاوز است عموما در مناطق استپى و كوهستانى ايران مىرويند و غالب آنها خاردار هستند.
در ايران بهطور كلى آنها را «گون» نامند و در كتب طب سنتى اين گياهان با نام عربى «محلب العقاب» و «اصابع العروس» آمده است.
از تعداد زيادى از آنها صمغ كتيرا استخراج مىشود كه از لحاظ اقتصادى بسيار اهميت دارند زيرا كتيرا موارد مصرف دارويى و صنعتى فراوانى دارد. بعضى از اين گياهان به علت جذب مادۀ سلنيوم از خاك سمّى هستند و با پى بردن به وجود سلنيوم در اين گياهان به وجود اورانيوم در محل رويش آنها پى مىبرند. از نوعى از گياه گون گز خوانسار گرفته مىشود كه شرح آن در قسمت مخصوص گز خوانسار در جلدهاى ديگر اين مجموعه آمده است. اسامى علمى تعدادى از گونهاى معروف كه در ايران مىرويند به شرح زير است:
u200a١u200a. Astragalus adscendens Boiss. & Hauss Kn. در چهارمحال، خوانسار، خوزستان و لرستان انتشار دارد. درختچهاى است كوچك شاخههاى آن خوابيده و چترى و برگهاى آن u200a۶u200a-u200a۴u200a جفت برگچه دارد. از اين درختچه گز خوانسار گرفته مىشود كه در بخش گزها شرح داده شده است. از اين گون مانند اغلب گونها كتيرا نيز گرفته مىشود.
u200a٢u200a. گون سفيد A. gossypinus Fisch. var filagineus Boiss. درختچهاى است با خارهاى زرد، برگها داراى u200a٧u200a-u200a۴u200a برگچه بيضى، نوكتيز و در نقاط استپى كشور مانند همدان، كرمانشاه، كردستان، بختيارى، بهبهان، دامنههاى البرز و كرج ديده مىشود. از اين گون كتيراى بسيار مرغوبى استخراج مىشود كه از كتيراهاى سفيد مرغوب است.
u200a٣u200a. Astragalus acutus Bge. درختچهاى است بزرگ خاردار و برگهاى آن داراى u200a٧u200a-u200a۵u200a جفت برگچه است. اين گون در فارس و در دامنههاى مرتفع كوه دنا ديده مىشود.
u200a۴u200a. A. brachycalyx Fisch. درختچهاى است كه در ارتفاعات كردستان ديده مىشود. برگهاى آن u200a٩u200a-u200a۵u200a جفت برگچه دارد.
u200a۵u200a. A. calliphysa Bge. درختچهاى است كه در بيابانهاى بين يزد و كرمان ديده مىشود. گياهى است خاردار با كركهاى سفيد، برگهاى آن u200a٣u200a-u200a٢u200a جفت برگچه دارد.
u200a۶u200a. A. dolius Boiss. & Hausskn. در كردستان، اورامان مىرويد. داراى خارهاى بلند و انبوه است و برگهاى آن داراى u200a۴u200a جفت برگچه فاصلهدار مىباشد.
u200a٧u200a. A. glaucacanthos Fisch. اين گون با نام محلى «اسىگون» شناخته مىشود.
درختچهاى است كه در كرج، اصفهان، همدان، اطراف يزد و حوالى كرمان ديده مىشود. گياهى است خاردار با خارهاى طويل. برگهاى آن داراى u200a۴u200a-u200a٣u200a جفت برگچه است.
u200a٨u200a. A. Kurdicus Boiss. . اين درختچه در ارتفاعات كردستان و مناطق جنوبى ايران در بوشهر انتشار دارد.
u200a٩u200a. A. echidna Bge. . درختچهاى است كه در ارتفاعات مركزى شرقى ايران ديده مىشود. شاخههاى آن قطور، خاردار و برگهاى آن داراى u200a٨u200a-u200a۶u200a جفت برگچه است.
u200a١٠u200a. A. parrowianus Boiss. & Hausskn. . نام آن گون زرد يا زرد گون.
به فارسى «كتيرا» ناميده مىشود. به فرانسوى Gomme adragante و به انگليسى Tragacanth و به عربى «كثيرا» گفته مىشود. شيرۀ گياهى است كه بيشتر از گياهانى از جنس Astragalus از خانوادۀ Leguminosae به نام عمومى «گون» گرفته مىشود.
مشخصات گياه گون
گياه گون را به فرانسوى Astragale و Tragacanthe و به انگليسى Astragale يا Tragacanth و Milkveteh مىنامند. گونههاى مختلفى دارد كه به صورت درختچه يا گياهان علفى چندساله و يكساله مىباشند. تعداد گونههاى آنها از u200a٢٠٠u200a متجاوز است عموما در مناطق استپى و كوهستانى ايران مىرويند و غالب آنها خاردار هستند.
در ايران بهطور كلى آنها را «گون» نامند و در كتب طب سنتى اين گياهان با نام عربى «محلب العقاب» و «اصابع العروس» آمده است.
از تعداد زيادى از آنها صمغ كتيرا استخراج مىشود كه از لحاظ اقتصادى بسيار اهميت دارند زيرا كتيرا موارد مصرف دارويى و صنعتى فراوانى دارد. بعضى از اين گياهان به علت جذب مادۀ سلنيوم از خاك سمّى هستند و با پى بردن به وجود سلنيوم در اين گياهان به وجود اورانيوم در محل رويش آنها پى مىبرند. از نوعى از گياه گون گز خوانسار گرفته مىشود كه شرح آن در قسمت مخصوص گز خوانسار در جلدهاى ديگر اين مجموعه آمده است. اسامى علمى تعدادى از گونهاى معروف كه در ايران مىرويند به شرح زير است:
u200a١u200a. Astragalus adscendens Boiss. & Hauss Kn. در چهارمحال، خوانسار، خوزستان و لرستان انتشار دارد. درختچهاى است كوچك شاخههاى آن خوابيده و چترى و برگهاى آن u200a۶u200a-u200a۴u200a جفت برگچه دارد. از اين درختچه گز خوانسار گرفته مىشود كه در بخش گزها شرح داده شده است. از اين گون مانند اغلب گونها كتيرا نيز گرفته مىشود.
u200a٢u200a. گون سفيد A. gossypinus Fisch. var filagineus Boiss. درختچهاى است با خارهاى زرد، برگها داراى u200a٧u200a-u200a۴u200a برگچه بيضى، نوكتيز و در نقاط استپى كشور مانند همدان، كرمانشاه، كردستان، بختيارى، بهبهان، دامنههاى البرز و كرج ديده مىشود. از اين گون كتيراى بسيار مرغوبى استخراج مىشود كه از كتيراهاى سفيد مرغوب است.
u200a٣u200a. Astragalus acutus Bge. درختچهاى است بزرگ خاردار و برگهاى آن داراى u200a٧u200a-u200a۵u200a جفت برگچه است. اين گون در فارس و در دامنههاى مرتفع كوه دنا ديده مىشود.
u200a۴u200a. A. brachycalyx Fisch. درختچهاى است كه در ارتفاعات كردستان ديده مىشود. برگهاى آن u200a٩u200a-u200a۵u200a جفت برگچه دارد.
u200a۵u200a. A. calliphysa Bge. درختچهاى است كه در بيابانهاى بين يزد و كرمان ديده مىشود. گياهى است خاردار با كركهاى سفيد، برگهاى آن u200a٣u200a-u200a٢u200a جفت برگچه دارد.
u200a۶u200a. A. dolius Boiss. & Hausskn. در كردستان، اورامان مىرويد. داراى خارهاى بلند و انبوه است و برگهاى آن داراى u200a۴u200a جفت برگچه فاصلهدار مىباشد.
u200a٧u200a. A. glaucacanthos Fisch. اين گون با نام محلى «اسىگون» شناخته مىشود.
درختچهاى است كه در كرج، اصفهان، همدان، اطراف يزد و حوالى كرمان ديده مىشود. گياهى است خاردار با خارهاى طويل. برگهاى آن داراى u200a۴u200a-u200a٣u200a جفت برگچه است.
u200a٨u200a. A. Kurdicus Boiss. . اين درختچه در ارتفاعات كردستان و مناطق جنوبى ايران در بوشهر انتشار دارد.
u200a٩u200a. A. echidna Bge. . درختچهاى است كه در ارتفاعات مركزى شرقى ايران ديده مىشود. شاخههاى آن قطور، خاردار و برگهاى آن داراى u200a٨u200a-u200a۶u200a جفت برگچه است.
u200a١٠u200a. A. parrowianus Boiss. & Hausskn. . نام آن گون زرد يا زرد گون.
مىكنند. يك نوع كتيراى زرد است كه مانند تارها و يا نوارهاى پيچيده و دودى شكل است و ديگر كتيراى سفيد است كه به شكل پارچۀ عريضى مىباشد و اطراف يا وسط آنها برآمده است. تركيبات شيميايىكتيرا داراى u200a١۵u200a-u200a١٠u200a درصد آب،u200a۴u200a-u200a٣u200a درصد مواد معدنى و u200a٣u200a درصد نشاسته است. كتيرا مادهاى است بىبو كه u200a٧٠u200a-u200a۶٠u200a درصد آن در آب حل نمىشود ولى با جذب رطوبت به صورت لعاب چسبندهاى درمىآيد كه ذرات نشاسته در داخل آن محسوسا ديده مىشود. در كتيرا بهطور كلى دو نوع مادۀ مؤثر قابل توجه وجود دارد يكى مادهاى است كه در آب محلول است به نام تراگا كانتين u200a١u200a، دوم مادهاى است كه در آب بخصوص آب سرد غير محلول است و باسورين u200a٢u200aناميده مىشود. تراگاكانتين متشكل است از اورونيك اسيد u200a٣u200aكه به چند مولكول قند آرابينوز u200a۴u200aمتصل است. باسورين شامل گالاكتورونيك اسيد u200a۵u200aمتصل به قندهاى گالاكتوز u200a۶u200aو كسيلوز u200a٧u200aمىباشد. كتيرا از نظر شيميايى مخلوطى است از تعدادى پلىساكاريد وزن مولكولى كتيرا بالغ بر هشتصد هزار است. خواص-كاربرد از نظر طبيعت صمغ كتيرا، حكماى طب سنتى اتفاقنظر ندارند. عدۀ زيادى آن را از نظر گرمى و سردى معتدل و از نظر رطوبت آن را مرطوب و حتى مرطوبتر از صمغ عربى مىدانند، ولى عدۀ ديگرى از حكما معتقدند كه طبيعت كتيرا سرد و خشك است. از نظر خواص معتقدند كه كتيرا غليظكنندۀ خون و مواد رقيقه و بهطور كلى نرمكننده است و حدت اخلاط و حدت داروهاى گرم را كه خورده مىشود، تسكين مىدهد و معده را تقويت مىبخشد، نظر به اين خاصيت كتيرا است كه در توصيههاى دارويى طب سنتى غالبا آمده است كه داروهاى خيلى گرم و شديد با كتيرا خورده شود. كتيرا كمى ملين و مسهل است. مخلوط با لعابها و داروهاى مناسب براى زخمهاى چشم، دردهاى چشم، و ورم ملتحمه مفيد است. مصرف گرد آن نيز در اين موارد نافع است و از صمغ عربى در موارد اكتحال مؤثرتر است. اگر كتيرا با شير تازۀ بز خورده شود براى بند آوردن خونروى از سينه و ساير اعضاى داخلى، سرفه، خشونت سينه و حلق و زخمهاى ريه، گرفتگى آواز نافع است و اگر با عسل مخلوط كرده از آن چسب درست كنند و حبها را در دهان نگه داشته و آب آن را فروبرند براى ناراحتىهاى سينه نافع است. اگر كتيرا مخلوط با داروهاى مناسب خورده شود براى تقويت روده، تسكين درد كليه و مثانه، زخم مثانه و مجارى بول مفيد است و اگر آن را با مغز بادام شيرين، نشاسته و شكر مخلوط كنند، بسيار چاقكننده و مقوى است. اگر لعابهاى مناسب مخلوط به موى ماليده شود از دوتا شدن مو جلوگيرى مىشود. مقدار خوراك آن تنها و يا با داروهاى مختلفه از u200a٢۵u200a-u200a۵u200a گرم مىباشد. توجه: u200a١u200a. از جنس Astragalus گياهى به نام Astragalus fasciculaefolius Boiss. در ايران بين كازرون، بوشهر و شيراز و در مسجد سليمان، خرّمآباد، لرستان، كردستان و در لاوه u200a٨٠u200a كيلومترى شمال غرب دزفول ديده مىشود. گياهى است خشبى بلندى آن u200a١٠٠u200a-u200a٣٠u200a سانتىمتر شاخههاى آن پوشيده از كرك مجهز به خارهاى دراز و سفيد است. برگهاى آن داراى u200a٣u200a-u200a٢u200a جفت برگچه بيضى شكل و كمى گوشتى است. از اين گياه مادۀ شيرينى ترشح مىشود كه صادر مىشود. اين ماده به صورت قطعات زرد قهوهاى كمرنگ، شكننده، بىبو و شيرين و قابل حل در آب و الكل است و شامل مادهاى شبيه گليسيريزين u200a١u200aمادۀ فعال ريشۀ شيرينبيان است. از خمير اين ماده براى تسكين درد گوش بهطور ضماد استفاده مىشود. و در گذشته خانمها از صمغ آن براى صاف كردن صورت استفاده مىكردند.
گوتوند، نيريز فارس، بوشهر و همدان ديده مىشود.
گياهى است يكساله به بلندى u200a٢۵u200a-u200a٢٠u200a سانتىمتر پوشيده از كرك. برگها داراى u200a١٢u200a-u200a١٠u200a جفت برگچه، ميوۀ آن نيام به طول u200a۴٠u200a-u200a٢٠u200a ميلىمتر و عرض u200a٣u200a ميلىمتر استوانهاى شكل كه در آن u200a٢۵u200a-u200a٢٠u200a دانه قرار دارد. اين گياه را با گل بنفشه مخلوط مىكنند مسهل خوبى است. گياه براى ناراحتى اعصاب مفيد است ترشح شير را افزايش مىدهد. از نظر كتيرا چندان مورد توجه نيست و مقدار جزئى صمغى شبيه كتيرا از آن گرفته مىشود. در شبه صمغى كه از اين گياه گرفته مىشود مواد تراگاكانت u200a١u200aو ساپونين وجود دارد.
گياهى است يكساله به بلندى u200a٢۵u200a-u200a٢٠u200a سانتىمتر پوشيده از كرك. برگها داراى u200a١٢u200a-u200a١٠u200a جفت برگچه، ميوۀ آن نيام به طول u200a۴٠u200a-u200a٢٠u200a ميلىمتر و عرض u200a٣u200a ميلىمتر استوانهاى شكل كه در آن u200a٢۵u200a-u200a٢٠u200a دانه قرار دارد. اين گياه را با گل بنفشه مخلوط مىكنند مسهل خوبى است. گياه براى ناراحتى اعصاب مفيد است ترشح شير را افزايش مىدهد. از نظر كتيرا چندان مورد توجه نيست و مقدار جزئى صمغى شبيه كتيرا از آن گرفته مىشود. در شبه صمغى كه از اين گياه گرفته مىشود مواد تراگاكانت u200a١u200aو ساپونين وجود دارد.
u200a٢u200a. گياه ديگرى به نام Astragalus hamosus L. از اين خانواده در ايران در بندرعباس، جزيرۀ قشم، كاشان در سيلاخور، شوش، دهلران، سياهكوه پشتكوه، u200a١u200a) . Glycyrrhizine
u200a١u200a) . Tragacanthin u200a٢u200a) . Bassurine u200a٣u200a) . Uronic acid u200a۴u200a) . Arabinose u200a۵u200a) . Galacturonic acid u200a۶u200a) . Galactose u200a٧u200a) . Xylose
u200a١u200a) . Tragacanth
لیش...ما را در سایت لیش دنبال میکنید
برچسب: نویسنده: فلاحتگر بازدید: 565