قنطوريون صغير

نام علمی: Centaurium minus moench.

از خانوادهی جنتيانا Gentianacae

نام انگليسي: Centaury, feverwort

نامهاي رايج: مرارهالخش، مرار، كريون، لوفاي صغير، جنتوره، لوفا،قنطوريون دقيق، سنتروه.

قنطوريون صغير گياهي يك دوساله، ساقهی آن چهارگوش بدون كرك است. برگها كوچك بيضوي يا نيزهاي بدونكرك و معمولاً پنج رگبرگ دارد. گلهاي آن تقريباً به شكل تاج فشرده كهدر نوك شاخه قرار دارد. گلها كوچك به طول يك سانتيمتر به رنگ سرخ كم رنگو در فاصلهی ماههاي تير و مرداد گل ميدهد. در قنطوريون صغيرگلوكوزيد، نوعي رزين به نام سنتوري رزين، كمي قند و اريتوسانتورين، گلوكوزيديبه نام اريتورين يا اريتوزيد، موم، صمغ، تانن، اسانس روغني و فيتوسترول وجوددارد.

قسمت مورد استفادهی دارويي قنطوريون صغير ساقههاي گلدار،برگ و ريشهی آن است كه در تابستان گردآوري كرده و در سايه خشك ميكنند.

خواصّ و اثرات دارويي: طبع قنطوريون صغير گرم و خشك است.

قنطوريون داراي خواصّاشتهاآور، مقوّي، مقوّي معده، صفرابر، تب بر، پاككننده، به طور ملايم مُليّن،مسهل، ضدّ سم، هضم كنندهی غذا، ضدّ ديابت، خنككننده، ضدّ رماتيسم و مُحلّل است.

قنطوريون در مواردضعف مزمن معده، دستگاه هضم و ناراحتيهاي ناشي از آن از قبيل نفخ و تبهايمخاطي، اگزما، خستگي مفرط، ديرهضمي، درد معده، تسكين درد مفاصل، سياتيك، كزاز، دفع ضرر، سمّ عقرب، بواسير، بروز دانههای جلدی،نقرس و... به كار ميرود.

قنطوريون صغير به عنوان پاككننده و خشك كننده، باز کنندهی گرفتگي مجاري، مُحرّك شيرههاي گوارشي، تنقيهدماغ و اعصاب و صرع و اخلاط خوني از سينه و رفع سختي طحال، زردآب و سوداو بلغم و تسكين درد مفاصل و دفع سموم گزنده نافع است.

موادّ تلخ موجود در گياه داراي اثر تقويت كننده روي دستگاهگوارش، كبد و كيسهی صفرا دارد. در رفع عوارض زردي، كم خوني خصوصاً در دخترانجوان، خيز اندامها توصيه شده است.

قنطوريون صغير تلخ و بسيار مقوّيمعده و تب بر است. ريشهی گياه بارد و ضدّ رماتيسم است.

سبب تقويت ترشّحات دستگاه گوارش شده و داراي اثرات آرامكنندهدر سوءهاضمههاي دردناك دارد.

جاذب بلغمهاي لزج مخاطي از اعماق بدن است.

در استعمال خارجي كوبيدهی ساقههاي گلدار و برگ آن در التيامجراحات و زخمهاي تازه و نرم كردن اورام سخت مفيد است.

شيرهی تازهی قنطوريون صغير مخلوط با عسل بر روي چشمباعث بهبودي روشنايي چشم ميگردد.

عصارهی قنطوريون صغير داراي خواصّ مُحلّل و خشك كنندهو جمع کنندهی اورام و جراحات دارد و ميتوان براي التيام بريدگيها و زخمهابهره گرفت. جوشاندهی 100 گرم آن با كمي قند به عنوان تب بر مصرف ميشود.

دم كردهی 10 تا 15 گرم گياه خشك در يك ليتر آب جوش به مدّت10 دقيقه سپس صاف كرده و با شكر شيرين ميكنند. يك فنجان در روز در فاصلهیبين غذاها جهت تسهيل هضم و نيز درمان دردهاي معده تناول شود.

مقدار مصرف آن به شكل دم كرده 10 تا 30 گرم در يك ليتر آبجوش به مقدار يك فنجان قبل از غذا ميباشد.