شنبليله

نام علمی: Trigonella Foenum _ graecum L .

ازخانوادهی نخود Leguminosae, Papilionaceae

نام انگليسي: Fenugreek , Foenugreek

نامهايرايج: حلبه (عربي)، خلْبه (در گيلان).

شنبليلهگياهي يك ساله كه ارتفاع آن تا 50 سانتيمتر ميرسد. برگها متناوب مركبشامل سه برگچه كه قسمت انتهايي هر برگچه دندانهدار است. ساقهها گرد،معمولاً راست ولي غالباً خوابيده و بعضاً منشعب است. گلها در اواسط تابستان بهشكل نخود و به رنگ سفيد مايل به زرد از محور برگها ميرويد، ميوهیآن به شكل غلاف دراز به طول 10 سانتيمتر، خميده با نوك دراز و حاوي 12 ـ10 دانهی تخم شنبليله است.

شنبليلهحاوي موسيلاژ، مركب از موادّ چرب، موادّ ازته، موادّ معطّر و به مقدار زياد آهنو فسفر است. آلكالوئيدي به نام تريگونلين، اسانس روغني، ساپونين، لسيتين،كولين، تانن، موادّ صمغي، دياستاز و موادّ نشاستهاي است.

برگشنبليله حاوي تركيبات کلسیم و آهن و چند نوع ويتامين است.

قسمتهايمورد استفادهی شنبليله دانهها و سر شاخههاي گلدار آن است. ميوهیآن را موقعي كه رسيد جمعآوري ميكنند و دانه به وسيلهی خرمنكوب جدا ميشوند.

خواصّو اثرات دارويي: طبع شنبليله گرم و خشك است.

شنبليلهداراي خواصّ مُليّن و نرمكننده، ضدّ كم خوني، مقوّي، مدر، مقوّي معده، ضدّبيماري قند، اشتها آور، ضدّ راشيتيسم و منضج و افزايش دهندهی ترشّحات شیراست.

شنبليله در موارد راشيتيسم، مداوايلاغري، سرفههاي سرد و استسقا، ورم طحال و ورم كبد و درد كمر، سردي مثانه،مُحرّك قُوّهی باه، مقوّي معده، افزايش ترشّح شير مادران، سرفه و آسم وسختي نفس و بواسير، رفع تحريكات پوستي، ترميم قواي تحليل رفته، خنازير، سلريوي و سل استخواني، افتادگي ركتوم و بيماريهاي ناشي از كم اشتهائي، قندخون و شبكوري مورد استفاده قرار ميگيرد.

دراستعمال داخلي ترشّح معدي را تحريك كرده و در هضم غذا كمك ميكند و بهعلّت وجود آهن و فسفر و موادّ ازته و هيدراتهاي كربن كليهی حالات ناشياز ديابت شامل ضعف و لاغري و بياشتهايي نتايج خوبي دارد.

دارويمناسبي براي قارچهاي پوستي و فشار خون است.

تخمشنبليله مُحرّك قُوّهی باه است و به علّت لعاب فراوان خواصّ تسكيندهندگي درد دارد و خلط آور است و براي رفع التهاب نايژهها نافع است. چوناثر نيرو دهندهی اعمال لوزالمعده دارد، در تقويت دستگاه هضم و بينظميهايمتابوليسم عمومي بدن مؤثّر واقع ميشود؛ و براي رماتيسم نيز نافع است.

دراستعمال خارجي جوشاندهی دانهی شنبليله به شكل غرغره در رفع ورملوزهها، درد گلو، و به صورت تنقيه در التهاب و ورم معده و روده، اسهالهايساده، بواسير، افتادگي ركتوم و به صورت لوسيون در آفت و كمپرس گرم در شقاقلب يا نوك پستان زنان و نيز رفع التهاب رحم ميتوان استفاده كرد. خمير تخم آن به شكل ضماد براي زخمها، جوشهاو التهابات و ناراحتيهاي جلدي مفيد است. جهت رويش موي دوباره در كلههايتاس تجويز ميشود. به علّت خاصيت نرم كنندگي و خلط آور بودن در عفونتهايمجاري تنفسي به عنوان مقوّي سينه بسيار مفيد است.

مصرفيك قاشق چايخوري گرد تخم شنبليله مخلوط با مربا قبل از غذا جهتمقابله با لاغري مفيد است.

جوشاندهی45 تا 50 گرم گرد تخم شنبليله در يك ليتر آب براي درمان التهاباترودهاي و برخي انواع مرض قند نافع است. هم چنين از جوشاندهی فوق دراستعمال خارجي جهت رفع ورم چشم يا آماس پلك، و يا پاك كردن زخم به صورتكمپرس ميتوان استفاده كرد.

نسخهجهت درمان نقرس و رماتيسم

ازجوشانيدهی يك قاشق قهوهخوري تخم شنبليله در يك ليوان آب ميتوانمصرف كرد.

نسخهجهت علاج كم خوني

تخمشنبليله را آرد كرده و يك قاشق قهوهخوري از آن را در يك فنجان آبجوشانيده و آن را با گياهان معطّر مخلوط نموده و مصرف نمايند.

نسخهجهت برطرف كردن خارش و قارچهاي پوستي

ازدانهی شنبليله كه جوشانده شده است به عنوان مايع شستشو استفادهميگردد.

نسخهبه عنوان داروي ضدّ فشار خون

2تا 5 گرم و حتي تا 10 گرم از ساقه و برگ شنبليله به صورت خيساندهدر آب سرد استفاده ميشود.

همچنين تخم شنبليله در مورد نقرس، ديابت، كم خوني، خنازير، لنفاتيسم ولاغري، تقويت غُدّهی لوزالمعده مصرف ميگردد.