آرنيكا

Aica montan L.

از تيره كاسني Compositae

انگليسي Aica , Mountaintobacco

نامهاي رايج: تنباكوي كوهي، پنيره، آرنيقه، خانق الفهد، دخان الفوج (دودخوشبو)، سوسن كوهي و هميشه بهار كوهي (فارسي).

تنباكوي كوهي گياه با دوام معطري است ، دوساله، علفي و پايا با ريزوم خزندهكه داراي بوتههاي نرم و برگهاي بيضي شكل، كركدار و تيغدار به رنگ سبز روشناست كه روي زمين قرار ميگيرند. ساقه، 30 الي 60 سانتيمتر طول دارد. كركياست و يك تا دو جفت برگ بدون ساقه، در اندازه كوچكتر دارد كه در جهت هايمخالف يكديگر رشد ميكنند. گلهاي زرد نارنجي شبيه گل آفتابگردان آن كه بويبسيار مطبوعي نيز دارد در اواسط تا اواخر تابستان ظاهرميشوند. گلبرگهاي آن كه باكركهاي پشمي و نرمي پوشيده شدهاند، در نوك فرورفتگي پيدا ميكند.

در گياه آرنيكا تركيباتي شامل فيتوسترول، موم، اسانسهاي فرار حاويتركيبات پلياستيلني، روغن معطر، فلاوون، اسيد گاليك و ماليك، اسيدهايچرب، اينولين، كولين، آرنيدنديول Aidendiol وجود دارد.

قسمت مورد استفادة آرنيكا گلهاي جدا شده از گريبان يا تمام سرشاخههايگلدار تازه و يا خشك شدة و بندرت از ريزوم استوانهاي آن، سرشاخههاي گلدار راهنگامي كه گل دارند گردآوري كرده و هرچه سريعتر در گرماي كمتر از 35 درجهسانتيگراد خشك ميكنند. ريزوم در پاييز خشك ميشود.

خواص و اثرات داروئي: طبع آرنيكا سرد و خشك است.

آرنيكا داراي خواص محرك، مسكن، اشتهاآور، حلال، آرامبخش، التيامبخشعمومي، ضد تشنج و تب بر، مدر، ضد نقرس، خلطآور، مقوي عمومي ميباشد.

آرنيكا در موارد ضد بريدگي، كوفتگي اعضاي بدن، پيچيدگي مفاصل،كشيدگي رباطهاي مفصلي، گلودرد، رماتيسم و سرفه، نزلههاي ريه بدون تب درسالخوردگان مورد استفاده قرار ميگيرد.

گلهاي تنباكوي كوهي ميتواند سبب التهاب در پوستهاي حساس شوند.

در استعمال خارجي پماد گياه التهاب و تورم را كاهش ميدهد.

مصرف داخلي آن به دستگاه گوارش صدمه ميزند و بالقوه سمي است اما دوزهاي بسيار كم آن در درمانهاي پزشكي توانايي تحريك نيروي خود ترميمي بدنرا دارد و بعد از وضع حمل، جراحي و كشيدن دندان استفاده از تنباكوي كوهي بهبهبودي سريع كمك مينمايد.

در استعمال خارج براي درمان گرفتگيها مصرف ميشود زيرا سرخكننده ومحرك پوست است. از راه خوراكي محرك دستگاه گوارش و كليه هاست. ترشحكيسه صفراء را افزايش داده و برفشار خون اثر ميگذارد. ابتدا آن را پايين آورده وسپس بالا ميبرد. مصرف مقدار زياد آن سمي است از راه خوراكي به علت سميتبايد با دقت بسيار زياد و با نظارت پزشك مصرف شود.

به شكل تنطور يك قاشق غذاخوري از تنطور در يك چهارم ليتر آب دركمپرسها براي كوفتگيها، التهابها و در رفتگيها و بهشكل غرغره برايالتهابهاي دهان و گلو (20 قطره تنطور در يك ليوان آب) و براي گرفتگي صدامصرف ميشود.