شاهتره

نام علمی: Fumaria Parviflora Lam.

از خانوادهی كوكناريان Fumariaceae

نام انگليسي: Fumitory

نامهاي رايج: بقلهالملك، شاهترج، پيت پاپارا (هندي).

شاهتره گياهي يك ساله وعلفي كه ارتفاع آن 20 تا 80 سانتيمتر است. برگها متناوب و سبز غبارآلود وكوچك و داراي بريدگي متعدد است. ريشهاش سفيد و دراز است. ساقه كوچك و زاويهدارو بدون كرك و گلهاي كوچك، نامنظم به رنگ گلي يا سفيد مايل به سرخ وداراي لكههاي ارغواني است. ميوهاش كوچك کروی کمی گوشتي كه محتوي يكدانه است. از اواسط ارديبهشت تا پاييز گل ميدهد.

شاهتره داراي آلکالوئیدیبه نام فومارين Fumarine، يك اسيد آلي به نام فوماريك،گلوكز، املاح معدني مانند نيترات سديم و پتاسيم و كلرور كلسيم و تانن است.

قسمت مورد استفادهی شاهتره كليه قسمتهاي گياهخصوصاً سر شاخههای گلدار به حالت تازه يا خشك شده استفاده ميشود.

خواصّ و اثرات دارويي: طبع شاهتره گرم و خشك است.

شاهتره داراي خواصّ ضدّاسكوربوت، اشتها آور، مدر، صفرا آور، خلط آور، مُعرّق، ضدّ درد و بادشكن، تب بر،صاف كنندهی خون، مقوّي معده، ضدّ كرم كدو، مقوّي عمومي، ضدّ اسهال (عرق شاهتره)و قابض است.

شاهتره در مواردرفع بيماريهاي جلدي، جذام، برخي تومورهاي سرطاني، باز کردن انسداد و گرفتگيهايطحال و كبد، يرقان، بيماريهاي سودایی، تب، تقويت بن دندان، قطع قاعدگي بهکار ميرود.

در استعمال خارجي براي معالجهی بيماريهاي پوستي از قبيل جذام،جرب، خارش به صورت جوشاندهی قوي 60 گرم گياه خشك در يك ليتر آب استفادهميشود.

دم كردهی 5/0 تا 2 گرم از تمام قسمتهاي گياه در يك فنجان آبجوش به عنوان داروي ضدّ درد و بادشكن، تصفيه كنندهی خون، دفع كرم كدو، دررفع بيماريهاي مزمن پوستي، يرقان، داروي باز کنندهی انسداد طحال و كبد مصرفميشود. آب برگ تازه شاهتره با شكر براي پاك كردن معده و رودهها و بازکردن گرفتگيهاي كبد و طحال و تقويت معده و رفع يرقان مفيد است.

عصارهی شاهتره به صورت ماليدن به چشم براي تقويتديد چشم و ممانعت از ريختن اشك زياد مفيد است؛ و به صورت غرغرهی عرق شاهترهبراي التيام زخمهاي سقف دهان و زبان و استحكام لثهها مفيد است. دم كردهیيك قاشق دسر خوري شاهتره در يك فنجان آب جوش به مدّت10 دقيقه بهمقدار دو تا سه فنجان در روز براي حبسالبول تناول مينمايند.

به عنوان داروي ضدّ درد بواسير از تمام قسمتهاي شاهترهيك ضماد تهيه نموده و در موضع استعمال مينمايند.

از دم كرده يا جوشاندهی 20 ـ 25 در هزار گياه تازه يا 50 ـ 60در هزار گياه خشك به مقدار يك فنجان قبل از غذا به عنوان مقوّي عمومي و تصفیهکنندهی خون فقط به مدّت 8 روز مصرف ميشود.

مصرف طولاني دمکردهی شاهتره خاصيت تسكين دهنده داردو تصفيه كنندهی خون ميباشد. سموم جمع شده در كبد را خارج ميسازد و برايدل درد نافع است.