سوسنبر

نام علمی: Thymus Serpyllum L .

از خانوادهی نعناعيان Labiatae

نام انگليسي: Wild Thyme , Serpyllum , Water Mint

نامهاي رايج: سيسنبر، آس بويه، صعتر، ككليك اودي، سِرپوله، آويشنوحشي.

سوسنبر گياهي است پايا.يك ريشهی اصلي دارد كه ساقههاي خزندهی فراواني به رنگ قرمز يا سبز ازآن منشعب ميشود. ارتفاع آن به 30 سانتيمتر ميرسد. داراي برگهاي كوچك وگلبرگهای مُشخّص با شاخههاي خيلي كوتاه و اغلب پوشيده از كرك است. گلهاي آن كوچك و از حيث رنگ سفيد مايل به بنفش يا مايل به ارغواني است. سوسنبرداراي تانن، موادّ چرب، اسانس و منگنز فراوان، يك مادّهی تلخ، يك رزين، موادّرنگي و اسانس آن به اسانس سِرپوله موسوم است كه از سر شاخههای گلدارگياه به وسيلهی تقطير با بخار آب حاصل ميشود.

قسمتهاي مورد استفادهی سوسنبر كليهی اعضاي هوایي خصوصاًسر شاخههاي گلدار آن است كه بايد در سايه خشكاند.

خواصّ و اثرات دارويي: طبع آن گرم و خشك است.

سوسنبر داراي خواصّ مقوّي،مقوّي معده، نيروبخش، بادشكن، ضدّ تشنج، مدر، قاعده آور، مُعرّق، مقوّي قلب، خلطآور، ضدّ كرم، قابض، ضدّ التهاب، باز کنندهی عادت ماهيانه و ضدّ عفوني كنندهاست.

سوسنبر در موارد ضعفمعده، اختلالات هاضمه، دل به هم خوردگي، انواع قولنجها، اسهال، رفع اخلاطخوني، خونرويهاي رحمي، گريپ، سرماخوردگي، ترشّحات زنانگي، رفع تحريكات عصبيو بيخوابي، رفع بيماريهاي عفوني كليه، مثانه و روده، سرگيجه و رفع سردردهاييك طرفه، دفع كرمك و كرم آسکاریس و نقرس به كار ميرود.

اين گياه داراي خاصيت ضدّ التهابي براي برونشيت و سياه سرفهاست و براي ناراحتيهاي گوارشي مصرف ميشود.

مصرف آن اعمال دستگاه گوارش را تقويت كرده و سوءهاضمه را دفعميكند.

دم كردهی 1 ـ 2 قاشق غذاخوري در يك ليتر آب جوش براي برونشيتو سياهسرفه، خرد كردن سنگ مثانه، تسكين دردهاي رحم، دل پيچه و سكسكه به كارميرود. دمكردهی 5 تا 25 گرم در يك ليتر آب جوش به عنوان ضدّ نفخ شكم يكفنجان بعد از غذا مينوشند.

دم كردهی 12 تا 15 سر شاخههای گلدار آن مخلوط با عسل ضدّاسپاسم است و در حالات تشنجي دستگاه تنفسي و آرامش اعصاب يك فنجان بعداز غذا مينوشند.

در استعمال خارجي از جوشاندهی سر شاخههای گلدار به صورتلوسيون جهت رفع دردهاي عصبي، سياتيك استفاده ميشود. اسانس سرپولهدر موارد رفع نفخ، ضعف اعصاب، ميگرن، احساس كسالت عمومي به مقدار 5 تا 6قطره روي يك حبه قند مصرف ميشود.

پوسيون گرم سوسنبر جهت رفع التهابها، اسپاسمهاي دردناكرحمي و ورم مفاصل به کار ميرود.

دمكردهی آن را بر روی زخمها ميمالند.

اسانس سوسنبر را در روغن مخلوط كرده و در محل درد بمالندسردردهاي شديد نيمهی سر يا ميگرن را برطرف خواهد كرد.